مقدمه‌سازی برای فعال کردن مکانیسم ماشه

گروه سیاسی- نشست وزرای خارجه گروه هفت در شهر مونستر آلمان در حالی پایان یافت که مطابق با آنچه قبل از این نشست عنوان شده بود، موضوع ایران یکی از محورهای اصلی این نشست را تشکیل می‌داد. بنا بر گزارشی که خبرگزاری ایسنا به نقل از سایت وزارت خارجه آلمان منتشر کرده است، در بیانیه پایانی وزرای خارجه گروه هفت به ادعای ارسال پهپاد از سوی ایران به روسیه اشاره شده و آمده است: برای تحمیل هزینه اقتصادی به روسیه و تمامی کشورهایی که از روس‌ها در این جنگ حمایت می‌کنند، تلاش خواهیم کرد.
در بخش دیگری از این بیانیه به موضوع ناآرامی‌ها در ایران اشاره شده و وزرای خارجه گروه هفت شامل آمریکا، انگلستان، آلمان، فرانسه، ژاپن، ایتالیا و کانادا از ناآرامی‌های جاری حمایت کرده و خواستار برخورد مسالمت‌آمیز با معترضان شده‌اند. علاوه بر این موضوع دستگیری شهروندان خارجی و نیز بازداشت خبرنگاران در این بیانیه مورد اشاره قرار گرفته و از ایران خواسته شده است تا بدون تعلل طبق الزامات حقوق بین‌الملل در این زمینه عمل کند.
اما همان‌طور که عنوان شد یکی از مهم‌ترین بخش‌های این بیانیه مرتبط با بحث ارسال پهپاد از سوی ایران به روسیه است که کشورهای اروپایی چنین موضوعی را نقض قعطنامه ۲۲۳۱ تلقی می‌کنند. هر چند که در این رابطه مقامات ایران بارها اعلام کرده‌اند که تهران هیچگونه سلاح یا پهپادی را به روسیه در جنگ اوکراین ارسال نکرده، اما این دستاویز از سوی کشورهای گروه هفت و پیوند آن با موضوع اعتراضات و ناآرامی‌ها در ایران می‌تواند دربرگیرنده چند موضوع مهم طی روزهای آتی شود.
نخست اینکه همزمان با توقف مذاکرات هسته‌ای و تضعیف دورنمای احیای برجام، مانور کشورهای گروه هفت روی قطعنامه ۲۲۳۱ و نیز مذاکرات هسته‌ای، می‌تواند دستمایه‌ای جهت فعال کردن مکانیسم ماشه و نیز بازگرداندن ایران به ذیل فصل هفتم منشور ملل متحد باشد. این گمانه‌زنی، زمانی تقویت می‌شود که اکنون اتحادیه اروپا نیز به بهانه حمایت از ناآرامی‌ها، تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع کرده و در همین رابطه ممکن است با فعال شدن مکانیسم ماشه، جهت افزایش فشارها علیه ایران، موضوع بازگشت تحریم‌های بین‌المللی نیز در دستور کار آتی این کشورها قرار بگیرد.
از سوی دیگر با توجه به تشدید اختلافات میان ایران و کشورهای غربی به خصوص آمریکا، مانور این کشورها روی مساله ارسال پهپاد به روسیه، می‌تواند نوعی استراتژی جهت آماده کردن افکار عمومی بین‌المللی برای مقابله با ایران تلقی شود. در این میان وقتی به مساله حقوق بشری در این بیانیه‌ها تاکید می‌شود به این معنی است که علاوه بر موضوعات هسته‌ای، بحث حقوق بشری هم در مذاکرات آتی گنجانده خواهد شد؛ امری که به طور قطع چانه‌زنی و دستیابی به یک توافق آتی میان ایران با آمریکا و اتحادیه را دشوارتر از پیش خواهد کرد.
در واقع به گفته برخی از ناظران، همزمان با اینکه امیدها به احیای برجام رنگ باخته و با وجود اینکه ایران تاکید دارد در صورت حسن نیت طرف مقابل، دستیابی به یک توافق امکان‌پذیر است، مانور رسانه‌ای گسترده غرب روی مساله ناآرامی‌ها و پیوند آن به موضوع ارسال سلاح به روسیه، استراتژی جدید اروپا و آمریکا محسوب شده و احتمالا طی روزهای آینده شاهد تشدید فشارهای بیشتری از سوی غرب به ایران در زمینه مذاکرات هسته‌ای و نیز مسائل حقوق بشری خواهیم بود.