مقصر کیست؟

گروه جامعه – حسین خجسته‌نیا، دانشجوی دکترای روابط بین‌الملل، ورودی سال ۱۳۸۷ که هم از طریق کنکور و هم به عنوان استعداد درخشان در مقطع دکتری قبول شده بود و بیش از
۲۰ مقاله علمی پژوهشی و علمی ترویجی دارد و پیش‌دفاع خود را نیز انجام داده و هفته بعد قرار بود دفاع کند، روز گذشته جلوی در ریاست دانشکده حقوق دانشگاه تهران سیانور خورد و خودکشی کرد. دلیل این اقدام هنوز به صورت دقیق مشخص نیست.
دکتر صادق زیباکلام از سلامت کامل روحی وی سخن می‌گوید. دوستان و همکلاسی‌هایش می‌گویند پر امید و پر انرژی بوده؛ البته سه ماه پیش به دوستانش گفته بود که روزی جلوی رییس دانشکده خودکشی می‌کند.
همچنین شبهه‌هایی مبنی بر عدم جذب و وعده‌های توخالی برای هیات علمی شدن ایشان وجود دارد. این در حالی است که افرادی در این دانشگاه هیات علمی شده‌اند که تا مقطع دکتری یک مقاله هم نداشته‌اند. دکتر صادق زیباکلام در این زمینه به «جهان‌صنعت» می‌گوید: « در اینکه این دانشجو خودکشی کرده شکی نیست و برخلاف ادعاهایی که مبنی بر سکته کردن یا بد شدن حال او مطرح می‌شود، قطعا این اتفاق خودکشی بوده است.»

استاد دانشگاه تهران عنوان می‌کند: «این دانشجو وضعیت درسی‌اش خوب بوده و قرار بوده یکی از اعضای هیات علمی شود، اما گویا از این موضوع ناامید شده و همان لحظه اقدام به خودکشی کرده است.» زیباکلام با بیان اینکه «ظرف هشت سال ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد هیچ ضابطه قانونی و مشخص علمی جهت جذب و استخدام هیات علمی وجود نداشته و عمده بورسیه‌ها و استخدام‌ها، سفارشی و روی ملاحظات سیاسی انجام می‌شده است»، تاکید می‌کند که « این وضعیت در حالی ادامه دارد که دانشجوهای بااستعداد رشته‌های مختلف بیکار می‌مانند و نمی‌توانند جذب شوند و هنوز این وضعیت در دولت جدید دکتر روحانی اصلاح نشده و تغییری نکرده. وی معتقد است این دانشجوهم قربانی این مساله شده است». به گفته زیبا‌کلام، « دانشجوهای فنی و مهندسی عمدتا با گرفتن بورسیه از سایر کشورها و مهاجرت و استخدام در هیات‌های علمی دانشگاه‌های معتبر داخل به حقوق خود می‌رسند، اما متاسفانه دانشجویان توانمند علوم انسانی آینده خوبی در این زمینه ندارند. به‌خصوص دانشجوهایی نظیر این دانشجوی حقوق و علوم سیاسی که وابستگی سیاسی یا جناحی ندارند و بنابراین هیچ شانسی هم برای جذب و استخدام ندارند».
رضا فرجی‌دانا، وزیر علوم سابق که توسط برخی نمایندگان چند ماه قبل استیضاح شد، قرار بود لیست بورسیه‌های غیرقانونی زمان محمود احمدی‌نژاد را منتشر کند، اما پس از ایجاد حاشیه‌ها و سر‌وصداهای زیاد با انتخاب دکتر فرهادی به وزارت علوم این موضوع مسکوت ماند. دکتر زیباکلام، فرجی‌دانا را یک شخصیت علمی بسیار خوب می‌داند که بسیاری از قشر دانشگاهیان امید داشتند وی بتواند خرابی‌های ایجاد‌شده ظرف هشت سال ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد در دانشگاه‌ها را بهبود ببخشد، اما می‌گوید: « به نظر می‌رسد آقای فرهادی قصد دارند در مسیری حرکت کنند که نمایندگان جبهه پایداری و اقلیت تندروی مجلس رضایت داشته باشند و در این زمینه اقدامی انجام ندهد، زیرا از شروع دولت دکتر روحانی فضای امنیتی و سایه سنگین کمیته‌های انضباطی دانشگاه‌ها بسیار کاهش پیدا کرده و انجمن‌های اسلامی دانشگاه‌ها بازگشایی شده و مشغول فعالیت هستند، اما در زمینه استخدام‌های هیات علمی هیچ تغییری در این دولت حاصل نشده است.» استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در پاسخ به اینکه مقصر این اتفاق تلخ را درخصوص این دانشجو چه کسی می‌داند، می‌گوید: «من فردی را محکوم نمی‌کنم. محکوم سیستم ظالمانه و روال ناعادلانه حاکم بر دانشگاه‌ها در سال‌های گذشته است که به جای شناسایی و بهره گرفتن از توانایی‌های استعدادهای برجسته دانشجویی کشور و استخدام و بورسیه کردن آنها، نورچشمی‌ها و وابستگان سیاسی برخی افراد بورسیه و جذب هیات‌های علمی در دانشگاه‌های کشور می‌شوند.»
این دانشجو از بین رفت. جامعه علمی و دانشگاهی و حقوقی کشور یک عضو برجسته خود را از دست داد و ضایعه بزرگی به جامعه دانشگاهی کشور وارد کرد. در این میان باید پرسید چه کسی پاسخگوست؟ چه طور قرار است جبران شود؟ آیا نمی‌شود جلوی وقوع این اتفاق‌های تلخ را پیش از ایجاد آن گرفت؟