مناظره بی‌رمق

گروه سیاسی- دومین مناظره تلویزیونی نامزدهای ریاست‌جمهوری عصر دیروز برگزار شد و کاندیداها یک بار دیگر فرصت رویارویی با هم را یافتند. این مناظره داغ و پرشور شروع شد اما سرد و بی‌حال پیش‌رفت.
طبق نظرسنجی که ایسپا منتشر کرده و با ملاک قرار دادن مناظره قبلی، فقط سه نفر از هر ۱۰ نفر ایرانی بالای ۱۸ سال، این مناظرات را می‌بینند و از آنجا که صرفا ۳۸ درصد قصد رای دادن دارند، نمی‌توان مطمئن بود که این بینندگان نیز، مناظره و حرف‌های آقایان را خیلی جدی بگیرند.
این موضوع اما سبب نشده و نمی‌شود که نامزدهای ریاست‌جمهوری رقابت را ساده بگیرند. شاهد هم آنکه مناظره دوم داغ‌تر از مناظره نخست بود.
مجادله برای ۵ دقیقه اضافه
آقایان با توپ پر آمده بودند و از همان تریبون جلوی در، هجمه به هم را شروع کردند. مهرعلیزاده و همتی دلخور از آن پنج دقیقه وقت اضافه‌ای بودند که به کمیته تبلیغات انتخاباتی به رییسی داده است. برای همین هم مهرعلیزاده ابراز امیدواری کرد که آنچه در این باره شنیده، تحقق نیابد و همتی نیز در پاسخ به خبرنگار سیما گفت: «بداخلاقی را من شروع نکردم. دوستان شروع کردند و من ناگزیر شدم پاسخ بدهم. ۲۹ بار اسم بنده را بردند اما به رقیب اصلی من جایزه دادند تا بیشتر صحبت کند. من آمده‌ام تا کاری کنم آن روستایی نگوید خودتان می‌دانید و مملکت‌تان.»
رییسی اما از راه که رسید اعلام کرد بنای استفاده از این فرصت را ندارد! موج انتقادات به این موضوع سبب شده بود یا هر چیز دیگری، فرق ندارد. نتیجه این بود که رییسی بداخلاقی را هم به فهرست رقبایش یعنی فساد و ناکارآمدی و وضع موجود افزود و با گفتن اینکه می‌خواهد در چارچوب قانونی و بر اساس اخلاق محور مناظرات را ادامه دهد، خود را در جایگاه مظلومیت قرار داد.
کنایه رییسی به رقبا
مناظره دیروز حول محور مسائل سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بود و آقایان طبق روال به سوالاتی که با قرعه‌کشی مشخص می‌شد، پاسخ دادند.
سوال او به اختلافات طبقاتی بود و قرعه هم به نام رییسی افتاد. او اما یک دقیقه و نیم از فرصت چهاردقیقه‌ای خود برای پاسخ را صرف مسائل حاشیه‌ای مثل تکرار این موضوع که قصد استفاده از فرصت پنج دقیقه‌ای را ندارد و یا اینکه آذری زبان به او لطف زیادی کرده‌اند و… کرد!
رییسی در پاسخ به اینکه راهکار شما برای کاهش فاصله طبقاتی در کشور چیست؟ نیز گفت: این میزان فاصله طبقاتی محصول تصمیم‌گیری‌های اقتصادی است؛ مثلا ارزهای ۴۲۰۰ تومانی بدون نظارت تخصص داده شد.
وی افزود: نمونه همین تبعیض را در نظام سلامت دیدیم، بعضی‌ها ۱۰۰ میلیون و دویست میلیون درآمد داشتند، در حالی که بعضی پرستاران و پزشکان به میزانی بسیار ناچیز. در بسیاری جاهای دیگر هم همین‌طور. پرداخت ناعادلانه به افراد مختلف باعث تبعیض می‌شود.
ادبیات متفاوت نامزد ماندنی
سوال دوم اما به محسن رضایی رسید. سوال این بود که برنامه‌های شما برای افزایش امید در میان جوانان چیست؟ او اما سخنش را با ادبیاتی متفاوت شروع کرد و گفت: «مشکلات مردم ایران با حرف مفت حل نمی‌شود!»
او در ادامه گریزی به مباحث مناظره قبلی درباره اینکه برخی نامزدها پوششی هستند، زد و تاکید کرد که آمده تا آخر کار بماند و رقابت کند.
رضایی در این چهار دقیقه اما دست روی نقطه قوت خود یعنی برخورداری از رای قومیتی هم گذاشت. یادآور شد که لر است و اهل زاگرس.
پاسخ بی‌حاشیه
سومین سوال را جلیلی پاسخ داد. او برخلاف دو نامزد قبلی سر اصل موضوع رفت و بدون حاشیه‌سازی در پاسخ به این پرسش که چه برنامه‌ای برای تقویت اعتماد مردم به دولت احتمالی دارید؟ گفت: اگر بخواهیم اعتماد مردم جلب شود حتما باید رفتار مسوولان درست بشود.
وی افزود: یکی از موانع، فرهنگ غلط در نظام سیاسی و اجرایی ما است که مربوط به این جناح و آن جناح هم نیست. اگر این فرهنگ غلط پاک نشود، ظرفیت و توانمندی‌های کشور متوقف می‌شود.
جلیلی تاکید کرد: اگر در فرهنگ سیاسی کشور نمایش، جای کار واقعی را بگیرد نمی‌توان انتظار پیشرفت داشت و کشور با نمایش اداره نمی‌شود.
او البته کنایه‌ای هم به دولت زد و در تشریح منظور خود از مفهوم نمایش گفت: مثلا تیری را شلیک کنیم و هرجایی خورد بگوییم هدف بود. مثلا توافق کنیم و بگوییم برای این بود که تحریم لغو شود. تحریم هم که لغو نشد، بگوییم که جام اخلاق را بردیم.
ترک‌زبان نه آذری‌زبان
قرعه چهارم اما به نام مهرعلیزاده افتاد و درباره مواضع برجامی او بود. او نیز گفت که مواضع ایران، مواضع درستی است و باید با قدرت مذاکره کنیم تا برجام زنده شود و حقوق ایران در برجام بازگردانده شود البته باید همه تصمیم‌گیرندگان در همه نهادها و قوا همکاری کنند.
نکته قابل توجه در این بخش از سخنان او اما چیز دیگری بود. آنجا که سوال را رها کرد و رفت سر پاسخ دادن به رییسی. مهرعلیزاده گفت: فرمودند آذری‌زبان‌ها از او دلجویی کرده‌اند اما اینجا آذری‌زبانی نبوده که به ایشان توهین کرده باشد! ضمن اینکه ما آذری‌زبان نداریم و آنچه داریم ترک‌زبان است. در استفاده از این کلمه توجه داشته باشند.
وی افزود: با توجه به اینکه آقای رییسی قاضی هستند می‌خواهم که دقت بیشتر لحاظ کنند. اخلاق و بداخلاقی را چطور تعریف می‌کنیم؟ اگر مطالبی را که در خصوص مدرک تحصیلی ایشان گفتم، می‌گویند، مطلب حقی بود. من با احترام گفتم که ایشان از نظر کلاسیک شش کلاس خوانده‌اند و بعدا معادل‌سازی کرده‌اند.
مهرعلیزاده گفت: مساله اخلاق را باید در جامعه جاری کنیم. همین دو روز قبل صداوسیما پنج دقیقه از فیلم انتخاباتی من را سانسور کرد. این بداخلاقی است و دیدیم که در فضای مجازی غوغا شد و مردم گفتند که صدا و سیما به جای ملی‌، عشقی شده است.
او تاکید کرد: من از آقای رییسی که قاضی است می‌پرسم که چرا فیلترینگ را راه‌‌انداختید.
وی جمله را با اشاره به ارسال پیامک برای دختران شروع کرد اما وقت تمام و میکروفن او قطع شد. با این حال آنقدر گفته بود که معلوم شود گلایه‌اش از پیامک‌های بدحجابی است.
وعده به جای جواب
نوبت که به همتی رسید از انتقاد به شیوه و شکل و شمایل مناظره شروع کرد. سوال خود که درباره انطباق نظام آموزشی با نیازهای بازار بود را کنار گذاشت و گفت: به شیوه مناظره انتقادی دارم و معتقدم مناظره شبیه مسابقه هفتگی شده است. ضروری است سوالات بهتر و مرتبط با مسایل مردم مطرح شود.
وی حرف‌های ابتدای ورود خود را تکرار کرد و گفت: اکنون انتخاب میان بد و بدتر و خوب و خوب‌تر نیست؛ انتخاب برای آن است که امکان کنشگری و تنفس شهروندان باز بماند.
همتی با تاکید بر اینکه «من صدای بی‌صداها و قدرت بی قدرتان هستم؛ چون دولت من حامی آسیب‌پذیرترین افراد است» گفت: «من صدای بی‌صداها و قدرت بی‌قدرت‌ها هستم. دولت من حامی آسیب‌پذیرترین افراد جامعه خواهد بود. کوله‌برها، سوخت‌برها، بی‌شناسنامه‌ها، بیکاران، افراد دارای معلولیت، بیماران خاص، معتادان، زنان سرپرست، کودکان بی‌سرپرست و… اهداف اصلی من خواهند بود.»
رونمایی از نخستین پوششی
صحبت‌های قاضی‌زاده‌هاشمی در این بخش نیز مهم بود. نه از این جهت که به پرسش «سیاست شما برای مدیریت میان بخشی اجزای دولت چیست؟» پاسخ قابل اعتنایی داده باشد، بلکه از این رو که او پوششی بودن خود را عیان ساخت و رسما وارد بگومگوی ایجاد شده درباره مدرک تحصیلی رییسی شد! او با دفاع از «سواد روحانیت» گفت: «ما نزد علمای اسلام دانشمندان بزرگی داریم.» او گفت اینکه ساحت علم را محدود کنیم، این خود انحصارطلبی است.او در آن بخشی از سخنانش که مثلا به سوال مربوط است نیز گفت: یکی از مشکلات ما نحوه تقسیم وظایف است. قاضی‌زاده‌هاشمی افزود: ما در حوزه فرهنگ ۳۸ سازمان فعال داریم؛ همین وضع در آموزش و حوزه‌های مختلف است.
اصرار به مناظره
آخرین سوال این بخش اما به زاکانی رسید و او هم خیلی زود وارد دعوا با همتی شد. سوال درباره برنامه او برای مقابله با عوامل تهدیدکننده رشد جمعیت بود و در نخستین نوبت خود برای اعلام مواضعش گفت: ما نرخ رشدمان به ۸/۰ درصد رسیده که یک عدد بحرانی است. ما ۵/۳ میلیون زوج نابارور داریم؛ اولین اقدام من بیمه این زوج‌ها است که بچه‌دار شدن به دل این جوانان نماند. حوزه فرهنگ و اجتماع تعلیم و تربیت، تحکیم خانواده، احیای تندرستی و صیانت از محیط زیست را دنبال می‌کنیم. دولت امیدی را برای مردم باقی نگذاشته است. دولتی که آقای روحانی ایجاد کرد، باعث شد ماهی یک میلیون فقط هزینه پوشک بچه‌ها شود. این دولت بلایی را سر مردم آورده که ۲۸ درصد حقوق برای خارج تهران و ۵۸ درصد از حقوق را در تهران فقط برای مسکن بدهند.
زاکانی انتقاد از دولت را برای خود جایز دانست و اشاره کرد که نماینده آن اینجاست. اشاره‌اش به همتی بود زیرا خیلی زود گفت که او حاضر به مناظره با من نیست.
از برنامه تا یارانه
دومین مناظره انتخاباتی با فرصت‌های چهاردقیقه‌ای که به آقایان داده شد تا دیدگاه سایر نامزدها را نقد کنند، ادامه یافت.
اولین نفر محسن رضایی بود اما با این کنایه که سایرین کمتر به برنامه توجه دارند، این فرصت را صرف ارائه برنامه‌ها یا به بیان دقیق‌تر وعده‌های خود از جمله یارانه ۴۵۰ هزار تومانی و حقوق خانه‌داری و… پرداخت. او گفت مساله عدالت نیاز به جراحی‌های بزرگ دارد.او با اشاره به اینکه طرح کفایت زندگی یا ایران بدون فقیر را طراحی کردم، گفت: «چرا از یارانه صحبت می‌کنیم صدایشان درمی‌آید که منابع آن کجاست اما برای مافیا منابع داریم؟
سوال زاکانی از همتی
دومین فرصت نقد به علیرضا زاکانی رسید. او در این بخش نیز همتی را هدف گرفت و گفت: اینجا گفته شد که برخی صدای کولبران هستند. باید دید ۲۵ میلیارد دلار قاچاقی که اتفاق می‌افتد و ۹۵ درصدش از مبادی رسمی می‌آید چرا آقایان وقتی در دولت بودند همت نکردند جلوی قاچاق را بگیرند؟ آقایان می‌گویند دنبال آزادی هستند، آزادی جدا از عدالت نیست. امروز مشکل فقر و غناست و بی‌عدالتی در مقابل تبعیض و فساد است. اینجا نیاز به مظلوم‌نمایی ندارد بلکه نیاز به برنامه دارد.
ادامه در صفحه ۶