مناقشه بی‌حاصل

«جهان‌صنعت»- محسن پورسیدآقایی، معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران اعلام کرد برای بررسی مجدد اصلاح لایحه توسعه حمل‌ونقل عمومی باید طرفین با یکدیگر به جمع‌بندی می‌رسیدند و آن را به کمیسیون امور زیربنایی دولت اعلام می‌کردند که هنوز این اتفاق نیفتاده است. دلیل این امر نیز مخالفت‌های تاکسی‌های اینترنتی با این امر است. در ماده ۹ لایحه توسعه حمل‌ونقل عمومی آمده است که مدیریت بار و مسافر بر عهده شهرداری است. براساس این ماده فعالیت در این حوزه‌ها بدون مجوز و نظارت شهرداری غیرقانونی است. در نهایت این موضوع در هیات دولت رد شد و شرکت‌ها مکلف به دریافت پروانه کسب از شهرداری و مجوز از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی شدند و لایحه بار دیگر برای بررسی مجدد به کمیسیون بازگشت.
به محض اینکه فعالیت تاکسی‌های اینترنتی در سطح پایتخت آغاز شد، مخالفت‌های تاکسی‌های خطی با این استارت‌آپ‌ها آغاز شد. البته حق داشتند. به ناگهان کسب‌وکاری راه‌اندازی شده بود که شغل آنها را تحت تاثیر قرار داده و بسیاری از مسافران آنها را ربوده بود، این رقابت به هیچ وجه برابر نبود، تاکسی‌های خطی نه آمادگی رقابت با آنها را داشتند و نه توان کافی برای نگه داشتن مسافران‌شان. رانندگان تاکسی‌های خطی تظاهرات کردند و مدیران آژانس‌های مسافربری نیز به فعالیت این استارت‌آپ‌ها اعتراض کردند اما سودی نداشت. تاکسی‌های اینترنتی بسیاری از پایتخت‌نشینان را به خود وابسته کرده است. در این میان یکی از نهادهایی که هرگز دست از اعتراض برنداشت و تلاش کرد تا تاکسی‌های اینترنتی را تحت نظارت خود در بیاورد شهرداری تهران بود. تلاش‌های این نهاد تاکنون بی‌نتیجه مانده است و هر بار تاکسی‌های اینترنتی از دست شهرداری گریخته‌اند اما مسوولان شهرداری دست‌بردار نیستند.
آنها به صورت خستگی‌ناپذیری نشست برگزار می‌کنند و خواهان آن هستند که تاکسی‌های اینترنتی تحت نظارت این نهاد به فعالیت بپردازند. این همه تلاش‌های خستگی‌ناپذیر مدیران شهرداری تهران، پرسش‌برانگیز است؛ چرا می‌خواهند تاکسی‌های اینترنتی تحت نظر آنها فعالیت کنند؟ چرا تلاش دارند برای تاکسی‌های اینترنتی قوانینی وضع کنند؟ البته ایران در حوزه استارت‌آپ‌ها با خلأ قانونی مواجه است. بسیاری از نهادهای دولتی نیز تلاش کرده‌اند استارت‌آپ‌هایی که در حوزه آنها فعالیت می‌کنند را تحت نظارت خود دربیاورند و یا آنها را ملزم کنند برای فعالیت خود از این نهادها مجوز بگیرند.
برخلاف دیگر کشورها که تلاش در کاهش مجوزها و تسهیل فعالیت‌ها دارند، نهادهای دولتی تنها به جیب خود فکر می‌کنند و هر روز مجوز تازه‌ای تحویل کشور می‌دهند. به هرروی شهرداری تهران نه تنها حاضر به همکاری با تاکسی‌های اینترنتی نیست بلکه مدیران شهرداری معتقدند تاکسی‌های اینترنتی ‌باید برای تردد ۲ درصد عوارض به شهرداری بپردازند.
اصلاح لایحه توسعه حمل‌ونقل عمومی به جمع‌بندی نرسیده است
محسن پورسیدآقایی، معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران در نشست «استارت‌آپ‌ها؛ نظارت خوب، نظارت بد تنظیم‌گری قوانین کسب‌وکارهای آنلاین با تمرکز بر تاکسی‌های اینترنتی» درباره وضعیت اصلاح لایحه توسعه حمل‌ونقل عمومی که بیش از سه ماه پیش در کمیسیون امور زیربنایی دولت مطرح و در نهایت رد شد، گفت: در ماده ۹ لایحه توسعه حمل‌ونقل عمومی آمده است که مدیریت بار و مسافر برعهده شهرداری است و این قسمت از لایحه در جلسه مورد بحث قرار گرفت. براساس این ماده فعالیت در این حوزه‌ها بدون مجوز و نظارت شهرداری غیرقانونی است. در نهایت این موضوع در هیات دولت رد شد و شرکت‌ها مکلف به دریافت پروانه کسب از شهرداری و مجوز از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی شدند و لایحه بار دیگر برای بررسی مجدد به کمیسیون بازگشت. او ادامه داد: دولت به شکل سهامی عام رفتار می‌کند و می‌خواهد منافع طرفین تامین شود و چون این اتفاق نمی‌افتد مخالفت می‌کند. قرار بوده طرفین درگیر با هم صحبت کنند و به جمع‌بندی برسند اما برخی موافق و برخی مخالفند و به همین دلیل هنوز به جمع‌بندی مشخصی نرسیدند.
معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران در ادامه گفت: فضایی که در اکوسیستم استارت‌آپی حمل‌ونقلی شکل گرفته جوسازی استارت‌آپ‌هاست. من پس از ورود به شهرداری با آنها تماس گرفتم و خواستم بیایند و با هم همکاری کنیم و به آنها گفتم نباید بدون وجود قانون و نظارت فعالیت کنند.
عدم حضور مدیران تاکسی‌های اینترنتی
روح‌الله هنرور، مدیر برنامه نظام اداری اندیشکده حکمرانی دانشگاه شریف در پاسخ به این سوال که چرا نماینده‌ای از استارت‌آپ‌ها در نشست حضور ندارد گفت: بحث لجستیک، مهم‌ترین عامل حضور نداشتن آنها در این نشست است.
براساس رفتارهای پیشین ما پیش‌بینی کردیم که چون نشست از سوی پژوهشکده سیاستگذاری برگزار شده آنها در آن حضور نخواهند یافت. با این حال من در جریان این موضوع که با آنها تماسی برای حضور گرفته شده یا نه، نیستم.
پورسیدآقایی در پاسخ به سوال دیگری درباره وابستگی اپلیکیشن کارپینو به تاکسیرانی و شهرداری که باعث از بین رفتن فضای رقابت می‌شود گفت: کارپینو ربطی به شهرداری تهران ندارد و متعلق به بنیاد برکت وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام‌(ره) است. کارپینو از تاکسیرانی مجوز گرفته تا بتواند تاکسی‌ها را مدیریت کند و از سوی دیگر تاکسی‌های تهران هم متعلق به شهرداری نیستند و متعلق به ۲۲ شرکت خصوصی هستند.
او با اعلام این مساله که چیزی به نام دفاع شهرداری از تاکسیرانی یا مقابله با دیگران وجود ندارد، گفت: نام تاکسیرانی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی تهران است و به همین دلیل هم نظارت بر فعالیت‌های حوزه حمل‌ونقل شهری جزو وظایف این سازمان محسوب می‌شود. حسین میرزاپور، معاون پژوهشکده سیاستگذاری و راهبری حوزه تخصصی حکمرانی در عصر دیجیتال از دیگر حاضران نشست بود که با تاکید بر ضرورت رگولاتوری گفت: انحصار به نفع هیچ‌کس نیست و قانونگذاری از انحصار جلوگیری می‌کند.
او با بیان اینکه در هیچ جای دنیا بخش خصوصی نمی‌خواهد تنظیم مقررات شود ادامه داد: مساله مشوق‌هایی است که می‌تواند آنها را به بازی بکشاند. قدم اول گرفتن اطلاعات است، با کارت دادستانی نمی‌شود بازی کرد و به عنوان مثال در مساله آژانس‌های کرایه خودرو زمانی توانستیم اطلاعات آنها را در اختیار بگیریم که بحث سهمیه سوخت مطرح شد و این یک مکانیسم برنده برنده است.
۲ درصد عوارض استفاده از شهر
یکی دیگر از موارد مطرح شده در این نشست کنترل قیمت تاکسی‌های اینترنتی توسط شهرداری و تاکسیرانی بود. پورسیدآقایی با رد کردن این موضوع، در این باره گفت: تاکسی‌های اینترنتی باید برای استفاده از شهر عوارض دهند و ما هیچ وقت نخواستیم قیمت آنها را کنترل کنیم زیرا کنترل قیمت باعث از بین رفتن این شرکت‌ها می‌شود. اما ما از آنها خواستیم دو درصد از هزینه سفرها را به عنوان عوارض در نظر بگیرند که با آن مخالفت کردند.
دوزخی که نام بهشت بر آن نهاده‌اند
محمدباقر اصغری، محقق ارشد سابق پارلمان و کمیسیون اروپا و استاد دانشگاه شهیدبهشتی هم از دیگر حاضران این نشست بود که ایران را بهشت استارت‌آپ‌های دیتا دانست و گفت: قوانین ما در این زمینه کامل نیست و ما در بحث رگولاتوری تخصص و اراده لازم را نداریم. این در حالی است که برخی این قوانین را کامل می‌دانند. در صورتی که به عنوان مثال پنج سال است لایحه کپی‌رایت در مجلس به تصویب نرسیده است.
او پیشنهاد داد کارگروهی متشکل از تمامی طرفین درگیر برای قانونگذاری این حوزه تشکیل شود. هر چند که این پیشنهاد هم با مخالفت برخی از حاضران جلسه روبه‌رو شد و آن را ناکارآمد دانستند.
اعتراضات رانندگان تاکسی‌های اینترنتی
همواره اعتراضات بسیاری از سوی رانندگان تاکسی‌های اینترنتی به گوش می‌رسد؛ کم بودن کرایه تاکسی‌های اینترنتی، انتقال کرایه‌ای که مسافر به صورت اینترنتی پرداخت کرده پس از گذشته یک روز، برخورد بد مسافران زمانی که رانندگان منتظر آمدن مسافر می‌شوند برای حرکت و اکنون نیز طرح ترافیک و عدم خدمات‌رسانی تاکسی‌های اینترنتی. به گفته این رانندگان اگرچه تاکسی‌های اینترنتی هم مالیات خود را پرداخت می‌کنند و هم به خوبی فعالیت می‌کنند، بنابراین شهرداری خدماتی مانند طرح ترافیک را که برای تاکسی‌های خطی عرضه می‌شود، باید به رانندگان تاکسی‌های اینترنتی ارائه کند و یا اینکه تاکسی‌های اینترنتی راهکاری پیدا کنند تا بتوانند این خدمات را به رانندگان خود عرضه کنند. به نظر می‌رسد پس از اجرای طرح ترافیک جدید، بسیاری از رانندگان تاکسی‌های اینترنتی شغل خود را تغییر داده‌اند.
اکنون بسیاری از رانندگان تاکسی‌های اینترنتی از شرایط موجود شاکی بوده و عنوان می‌کنند که با وجود طرح ترافیک فعلی در سطح شهر نمی‌توانند به فعالیت خود مانند قبل ادامه دهند. یکی از این رانندگان تاکسی‌های اینترنتی در گفت‌وگو با «جهان صنعت» عنوان کرد: تاکسی‌های اینترنتی به آنها طرح ترافیک ارائه نمی‌کنند و به همین دلیل بسیاری از رانندگان تاکسی‌های اینترنتی شغل خود را ترک کرده اند. این راننده تاکسی که در تپسی فعالیت می‌کند بیان کرد: از سوی دیگر کرایه تاکسی‌های اینترنتی بسیار گران‌تر از قبل شده است. دلیل این امر نیز طرح ترافیک پایتخت است.
او افزود: تاکسی‌های اینترنتی کمیسیون این استارت‌آپ‌ها از ۱۳ به ۱۵ درصد افزایش یافته و به دلیل مشکلات در تردد، امکان فعالیت در بسیاری از خیابان‌های شهر برای رانندگان تاکسی‌های اینترنتی ممکن نیست مگر اینکه طرح ترافیک خریداری کنند که خود هزینه‌ای اضافی است. به گفته این بانوی راننده تاکسی شهرداری با تاکسی‌های اینترنتی همکاری نمی‌کند و تاکسی‌های اینترنتی نیز با وجود سود کلان حاضر نیستند که امکاناتی همچون طرح ترافیک به رانندگان ارائه دهند.