منع موتورسواری زنان؛ تناقضی آشکار

«جهان‌صنعت»- پس از آنکه سخنان سرهنگ علی‌اصغر شریفی رئیس مرکز اطلاع‌رسانی پلیس راهور تهران بزرگ مبنی بر ممنوعیت رانندگی زنان با موتور برقی با واکنش‌های متعددی مواجه شد، روز گذشته خبری تکمیلی از این مقام مسوول منتشر شد مبنی بر اینکه «قانون درباره موتورسواری خانم‌ها سکوت کرده و ما هم سکوت می‌کنیم.»طبق تبصره ذیل ماده ۲۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی «صدور گواهینامه رانندگی موتورسیکلت برای «مردان» برعهده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است»؛ تبصره‌ای که نشان می‌دهد تنها مانع قانونی صدور گواهینامه موتور برای زنان بر سر همین یک کلمه درج‌نشده در این جمله، یعنی «زنان» است. به جز تبصره یاد‌شده که عملا با در نظر گرفتن مردان راننده و بی‌توجه به زنان راننده، صدور گواهینامه موتور برای زنان را با محدودیت مواجه کرده است؛ در هیچ کجای آیین‌نامه‌های مربوط به این امر و حتی قوانین دیگر از جمله قانون اساسی، صدور گواهینامه موتور برای زنان ممنوع نیست.
تناقضی حاصل از کج‌سلیقگی
«علیرضا اسماعیلی» فرمانده پیشین پلیس راه کشور در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به نقش غیرقابل انکار زنان در مناسبات جامعه امروز و فعالیت آنها در حوزه‌های گوناگون گفت: زنان ۵۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند، امروزه زنان ما مانند نیم‌قرن پیش تنها خانه‌نشین نیستند و مانند مردان به فعالیت‌های گوناگون اداری، دانشگاهی، علمی و… می‌پردازند و در اجتماع حضور دارند. این قشر برای ایاب و ذهاب خود نیازمند وسیله نقلیه هستند و بسیاری از آنها توانایی خرید خودرو را ندارند. همچنین هزینه‌های زندگی در شهری مانند تهران برای یک دختر دانشجو یا کارمند زن به اندازه‌ای بالاست که این فرد نمی‌تواند هزینه‌های استفاده از تاکسی‌های اینترنتی را نیز تقبل کند. این باعث ایجاد فشار اقتصادی روی مردم می‌شود. همچنین از سوی دیگر، سیستم حمل‌و‌نقل عمومی ما نیز نمی‌تواند به صورت گسترده و کامل سرویس‌دهی کند. این شرایط برای مردان کمی متفاوت است اما زنان مجبورند از خودروی شخصی استفاده کنند. وی با اشاره به مزایای موتورسیکلت به عنوان گزینه‌ای مناسب برای تردد مردم به‌خصوص زنان اظهار کرد: در این شرایط موتورسیکلت وسیله‌ای است که می‌تواند بخش عمده‌ای از مشکلات جابه‌جایی زنان را حل کند. بسیاری از زنان نیز به استفاده از این وسیله نقلیه علاقه‌مند هستند. این موضوع به حل مشکلات اقتصادی و ترافیکی کمک شایانی می‌کند. موتورسیکلت هزینه‌های کمتری نسبت به خودروی شخصی دارد، نیازمند جای پارک نیست و بهای خرید آن نیز به نسبت خودرو به مراتب پایین‌تر است‌. همچنین موتورسیکلت به علت ویژگی‌های خاص خود و توانایی مانور بالا می‌تواند در شرایط سخت ترافیکی از معابر کم‌عرض نیز عبور کند. اسماعیلی با اشاره به موانع پیش‌روی زنان برای استفاده از این وسیله نقلیه گفت: برای استفاده زنان از این وسیله نقلیه، باید موانع مربوط به آن برداشته شود. اصلی‌ترین مانع بر سر راه این موضوع این است که به زنان گواهینامه داده‌ نمی‌شود. در ماده ۲۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی ذکر شده است که صدور گواهینامه‌ رانندگی برای مردان توسط نیروی انتظامی انجام می‌شود. این در شرایطی است که قانون درباره زنان سکوت کرده است. با استناد به همین مورد، برخی از حقوقدانان معتقدند که می‌توان از همین موضوع برای اصلاح قانون مذکور بهره برد با توجه به اینکه در قانون مستقیما به این موضوع که نباید به زنان گواهینامه موتورسیکلت‌ داد اشاره نشده ‌است. می‌توان از این موضوع استفاده کرد و اصلاحاتی در قانون انجام داد و ۵۰ درصد جامعه را از این امتیاز بهره‌مند کرد. وی با اشاره به استفاده زنان از موتورسیکلت در بسیاری از کشورهای اسلامی تصریح کرد: در بسیاری از کشورهای اسلامی مانند اندونزی و مالزی نیز شرایط مشابهی برقرار است‌. زنان در این کشورها از موتورسیکلت برای انجام امور روزانه، رفت‌وآمد در سطح شهر و… استفاده می‌کنند. همچنین به علت داشتن کلاه کاسکت، پوشش متعارفی نیز برای رانندگان زن فراهم شده است. حتی در برخی موارد، راکبان موتورسیکلت در این کشورها بیشتر زنان هستند. این کارشناس ارشد ترافیک با اشاره به پیامدهای مثبت اضافه شدن زنان به جمع راکبان موتورسیکلت تاکید کرد: الان وقت این است که این موضوع در کشور ما اصلاح شود. اگر برخی نگران مساله پوشش زنان هستند، کلاه کاسکت پوشش کاملی است. همچنین زنان ایرانی به قوانین و دستورالعمل‌های ترافیکی مقید هستند و آنها را رعایت می‌کنند و از این نظر نیز جای نگرانی وجود ندارد. به عقیده این کارشناس ترافیکی که سابقه فعالیت در پلیس راهنمایی و رانندگی هم دارد، زنان در رانندگی نسبت به مردان کمتر تخلف می‌کنند. حتی ممکن است حضور رانندگان زن در ناوگان موتورسیکلت کشور، باعث توجه بیشتر مردان به رعایت قوانین و مقررات ترافیکی شود. فضای موتورسیکلت‌های ما که ۲۵ درصد کشته‌ها را شامل شده ‌است، می‌تواند با ورود زنان بهبود پیدا کند. اسماعیلی با انتقاد نسبت به تناقض موجود در موضوع موتورسواری زنان گفت: این مورد متناقضی است که در کشور ما زنان می‌توانند ترک موتورسیکلت‌ بنشینند اما نمی‌توانند راننده آن باشند. این یک کج‌سلیقگی بوده که باید اصلاح شود. این موضوع از جهات مختلف به ترافیک شهری و همچنین وضعیت اقتصادی مردم کمک خواهد کرد. استفاده از موتورسیکلت باعث کاهش تعداد خودروهای شخصی و بالطبع تعدیل شرایط ترافیکی شهر خواهد شد. فراتر از همه این موارد، موتورسواری حقی است که بسیاری از زنان که به آن علاقمند بوده‌اند از آن محروم شده‌اند. فرمانده پیشین پلیس راه کشور درباره زیرساخت‌های آموزشی لازم برای آموزش موتورسواران زن اظهار کرد: وقتی این قانون اصلاح شود، متقاضیان زیادی وجود دارند تا آموزش‌های مخصوص موتورسواری به زنان را ارائه دهند و آموزشگاه‌های خاص با همین هدف ایجاد خواهند شد یا آموزشگاه‌های فعلی بخش‌هایی خاص و مرتبط با این مورد ایجاد خواهند کرد.