مهلت دو‌هفته‌ای به سیمانی‌ها

گروه معدن- پس از اینکه سه روز پیش هشتم شهریورماه، معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت در ابلاغیه‌ای هرگونه خرید و عرضه سیمان خارج از بورس کالا را ممنوع اعلام کرد، اکنون ضمن تاکید بر اینکه چهار گروه هدف این چرخه، باید برای اخذ کد بورسی خود اقدام کنند، اعلام کرده واحدهای تولیدکننده سیمان که تاکنون موفق به اخذ کد بورسی نشده‌اند، ظرف مدت دو هفته فرصت دارند در بورس کالا ثبت‌نام و نسبت به عرضه محصولات خود در بورس کالا اقدام کنند؛ این درحالی است که پیش از این، سازمان ملی استاندارد مخالفت قاطع خود را برای عرضه سیمان در بورس کالا به وزارت صمت اعلام کرده بود.
اسدالله کشاورز در نامه‌ای خطاب به روسای سازمان صنعت، معدن و تجارت ۳۱ استان وجنوب کرمان، هرگونه خرید و عرضه سیمان خارج از بورس کالا را ممنوع دانست و اعلام کرد تمامی واحدهای تولیدکننده سیمان که تاکنون در بورس پذیرش نشده‌اند، بایستی ظرف مدت دو هفته از زمان ابلاغ این نامه، در بورس کالا ثبت‌نام، کد بورسی اخذ و اقدام به عرضه محصول خود کنند.سرانجام باوجود اما و اگرهای فراوان درمورد اینکه سیمان تولیدی در کشور در بورس کالا عرضه شود یا خیر، اخیرا وزرات صمت در ابلاغیه‌ای به روسای سازمان صمت ۳۱ استان اعلام کرد خرید و فروش سیمان خارج از بورس کالا ممنوع است؛ ابلاغیه‌ای که به نظر می‌رسد حسن ختامی بر پایان هرج و مرج بازار سیمان باشد.
در چند سال اخیر بازار سیمان شرایط نابه سامانی داشته که از قمیت گذاری دستوری گرفته تا کمبود سوخت و رشد دلالان همه را در بر می‌گیرد. با اینکه گفته می‌شود دولتمردان نیتی خیرخواهانه برای پایین نگه داشتن قیمت سیمان و حمایت از مصرف‌کننده داشتند اما تجربه نشان داد اتفاق دیگری می‌افتد و همه چیز طبق برنامه پیش نمی‌رود. در واقع کنترل قیمتی و دونرخی شدن بازار با رانت و فساد همراه شد و به این ترتیب نتایج اقدامات دولت خوشایند نبود.
حالا کارشناسان اقدام دولت برای عرضه کل سیمان کشور در بورس کالا را سیاست مهم و منطقی دانسته و باور دارند با این اتفاق قطعاً بازار به تعادل خواهد رسید و قیمت‌های کشف‌شده به‌صورت منطقی و در فضای سالم رقابتی تعیین خواهد شد.
اهمیت حمایت از تولید
هزینه‌های تولید هر روز درحال افزایش است و ثابت نگهداشتن قیمت کالای نهایی می‌تواند به تولید کشور آسیب برساند. عبدالرضا شیخان دبیر سابق انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان با بیان این مطلب خاطرنشان کرد: در این میان تولیدکنندگان، اغلب بخش خصوصی یا نیمه‌خصوصی هستند و این بخش سرمایه خود را برای کسب درصدی سود وارد این حوزه کرده است؛ بنابراین نمی‌توان از تولیدکنندگان توقع داشت که تولیداتشان را با زیان به بازار عرضه کنند و باید از آنها حمایت کرد.گفته می‌شود دولت سال‌ها تولیدکنندگان سیمان را مجبور به فروش همراه با زیان محصولات کرده است. شیخان در این رابطه گفت: نتیجه این اتفاق تعطیلی بخشی از کارخانجات سیمان که قدرت ماندگاری با قیمت‌های اجباری نداشتند، بود. اکنون نیز اگر دولت بخواهد رویه گذشته را ادامه دهد و برخلاف جریان و مسیر اقتصاد تورمی ایران، سیمان را در انزوا و محدودیت نگاه دارد؛ قطعا در آینده باید با شمار بیشتری از تولیدکنندگان این محصول در کشور خداحافظی خواهد کرد؛ البته به جز اندک کارخانجاتی که دولتی هستند و با بودجه دولت فعالیت می‌کنند.دبیر سابق انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان تاکید کرد: کاری که اخیرا برای بازار سیمان در پیش گرفته‌شده یعنی عرضه سیمان در بورس، سیاست مهم و منطقی بوده و لازم است دولت جدید از آن حمایت کند.
شیخان با اشاره به اینکه عرضه سیمان باید در بورس به صد درصد برسد، ادامه داد: با گسترش عرضه، قطعا بازار به تعادل خواهد رسید و قیمت‌های کشف‌شده به‌صورت منطقی و واقعی و در فضای سالم رقابتی، تعیین خواهد شد.
حذف دلالان با تداوم عرضه در بورس
با آزادسازی بازار سیمان و عرضه این محصول در بورس، واسطه‌ها و دلالان حضوری کمرنگ در بازار خواهند داشت. بنا به گفته دبیر سابق انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان این مهم به نفع فروش سیمان خواهد بود و در نهایت سودش به تولیدکننده خواهد رسید چراکه از این محل می‌تواند به بازسازی و نوسازی صنعت بپردازند. دبیر سابق انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان ادامه داد: در سال‌های گذشته و طی دهه‌ها، امکان توسعه از صنعت سیمان گرفته‌شده بود چراکه تمامی نفع حاصل از تولید به جیب دلالان این حوزه می‌رفت.
نتیجه رویکرد گذشته در حوزه قیمت‌ها به نقش پررنگ دلالان در این بازار منتهی شده است. شیخان با بیان این مطلب گفت: در چنین شرایطی ثابت نگهداشتن قیمت سیمان، ادامه همان مسیری است که دهه‌ها دولت در پیش گرفته بود و عایدی آن، همان ویژه خواری‌ها برای عده‌ای خاص شد.
مشکلات صنعت خاکستری
از سال قبل بحث ورود سیمان به بورس مطرح شد، هنوز پای سیمان درست و حسابی به بورس کالا باز نشده بود که بحران قطعی‌های مکرر برق دامن این حوزه را گرفت و اولویت مصرف خانگی بر صنعت باعث شد، برق رسانی به صنایع از جمله صنعت سیمان با محدودیت مواجه شود. اتفاقی که باعث شد قیمت هر پاکت سیمان از ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان به بیش از ۷۰ هزار تومان برسد و حتی زمزمه‌های پاکتی ۱۰۰ هزار تومانی شدن این کالای استراتژیک نیز به گوش می‌رسید.
در این بین، برخی انگشت اتهام خود را به طرف بورس کالا گرفتند و عرضه سیمان در بورس را دلیل گرانی سیمان مطرح کردند. این درحالی بود که بورسی‌ها بر این باور بودند عرضه یک کالا در بورس نه تنها باعث افزایش قیمت آن نمی شود، بلکه از آنجایی که عرضه و تقاضا قیمت را تعیین می‌کند، باعث شفافیت معاملات و در نتیجه تعیین نرخ سیمان خواهد شد. البته این موضوع نیز حائز اهمیت بود که عرضه سیمان در بورس کالا نصفه و نیمه است. بدین صورت که مقداری سیمان وارد بورس و مقداری دیگر مستقیما به فروش می‌رسد. این موضوع باعث می‌شود تا کف بازار از نرخ‌های بورس تاثیر بگیرد و اختلال قیمتی به وجود بیاید.
عرضه سیمان تولیدی تنها از طریق بورس کالا
چندی پیش مدیر عملیات بازار بورس کالا از انجام تمهیدات لازم برای عرضه کل سیمان تولیدی کشور در این بازار خبر داد. عباس یعقوبی اعلام کرد عرضه محصولات سیمان کل کشور در بورس کالا در کارگروه تنظیم بازار مطرح شده است و همچنان در جلسات کارشناسی بورس کالا بر این موضوع تاکید شده تا همه عرضه‌ها از بستر این بازار انجام شود. یعنی همه شرکت‌ها موظف شوند همه سیمان تولیدی خود را از طریق بورس کالا عرضه کنند. وی همچنین اعلام کرد که ۵۶ شرکت از ۷۸ شرکت سیمان در بورس کالا پذیرش شده‌اند.
این درحالی است که سازمان استاندارد کشور با ارزیابی کیفیت بتن‌های ساخته شده در سه‌ماه گذشته، با ارسال نامه‌ای خطاب به وزیر صنعت، معدن و تجارت مخالفت خود را با توزیع سیمان در بورس اعلام کرده بود.
سیمان به زودی ارزان می‌شود
اسدالله کشاورز معاون امور معادن وزارت صمت درخصوص علت افزایش قیمت سیمان اظهار کرد: از چند ماه گذشته، وزارت صمت و مردم به علت گرانی سیمان دچار مشکل شدند که این افزایش قیمت و کاهش تولید در سیمان به علت کاهش و قطعی مکرر برق صورت گرفته است. به طوری که در تیر و مرداد ماه، تولید سیمان به یک سوم کاهش پیدا کرده است.او تاکید کرد: وزیر صنعت معدن و تجارت از ابتدای ورود خود، پیگیر گرانی سیمان بود و طی چند روز اخیر جلسات زیادی برگزار شد. ما توانستیم با تمام توان میان وزارتخانه، انجمن‌ها و سازمان‌های تابع خود همبستگی واتحادی را برقرار کنیم و مقرر شد، تمامی واحد‌های تولیدی سیمان و کارخانجات سیمان در بورس کالا ثبت نام کنند و از این به بعد به هیچ عنوان خارج از بورس کالا عرضه سیمان صورت نگیرد.
این مقام مسوول بیان کرد: درحال حاضر مشکل تولید سیمان هنوز به صورت کامل حل نشده و از اواخر تیر و اوایل مردادماه تولید سیمان نسبتا بهتر شده است. با شکل‌گیری بورس کالا و ورود کارخانجات سیمان در بورس، توانستیم تا حدودی میزان تولید سیمان را کنترل کنیم.
کشاورز گفت: امیدواریم با ثبت‌نام تمامی کارخانجات سیمان و خریداران و مصرف‌کنندگان داخل بورس کالا، بتوانیم ظرف یک ماه آینده سیمان را به قیمت قبل برگردانیم. معاون امور معادن وزارت صمت گفت: با تمام نقص و کاستی‌ها در تامین مواد اولیه و قطعات، قیمت تمام شده هر تن سیمان بین ۲۵ – ۱۷ هزار تومان است. همچنین قیمت سازمان حمایت نیز تنی
۳۰ هزار و ۸۰۰ تومان است.
مخالفت سازمان استاندارد
درحالی که ترمز قیمت سیمان با مدیریت مصرف برق در کشور کمی کشیده شد و قیمت هر پاک سیمان تا ۶۰ هزار تومان نیز کاهش یافت، وزارت صمت در ابلاغیه‌ای به رؤسای سازمان صمت ۳۱ استان اعلام کرد که خرید و فروش سیمان خارج از بورس کالا ممنوع شد.
در این ابلاغیه که اسدالله کشاورز، معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت، به رؤسای سازمان صنعت و معدن و تجارت ۳۱ استان و جنوب کرمان، آمده است: با عنایت به تصمیمات متخذه جهت عرضه سیمان در بورس کالا و ممنوعیت هرگونه خرید و عرضه خارج از بورس کالا، موارد ذیل درخصوص ثبت نام و مهلت اخذ کد بورسی مورد توجه قرار گیرد.
۱- کلیه واحدهای تولیدکننده سیمان که تاکنون موفق به اخذ کد بورسی نشده اند باید ظرف مدت دو هفته از تاریخ ابلاغ این نامه، در بورس کالا ثبت نام و نسبت به عرضه محصولات خود در بورس کالا اقدام کنند.
۲- کلیه واحدهای تولیدی سیمان دارای پروانه معتبر بهره برداری از مراجع ذیربط (وزارت صمت، وزارت جهاد کشاورزی و…) که از سیمان به عنوان مواد اولیه استفاده می‌کنند از جمله شرکت‌های بتن ساز، موزاییک‌سازان و … با توجه به ظرفیت پروانه و سیمان مورد نیاز با اخذ معرفی نامه از سازمان صمت استان‌ها به بورس کالا مراجعه و ظرف مدت دو هفته از تاریخ ابلاغ این نامه در بورس کالا ثبت‌نام و نسبت به اخذ کد بورسی اقدام کنند.
۳- کلیه خریداران مجاز پروژه‌های ملی و عمرانی با اخذ معرفی نامه رسمی از معاون عمرانی استان‌ها و انبوه سازان با اخذ معرفی نامه از ادارات کل مسکن و شهرسازی محل اجرای پروژه باید ظرف مدت دو هفته از تاریخ ابلاغ این نامه در بورس کالا ثبت‌نام و نسبت به اخذ کد بورسی اقدام کنند.
۴- کلیه خریداران مجاز برای مصارف عمومی و مردمی شامل: عاملان فروش سیمان (که مالک یک واحد صنفی دارای مجوز معتبر مصالح‌فروشی در منطقه‌ای مشخص با دفتر و انبار مناسب می‌باشند و برای عرضه سیمان با رعایت ضوابط اعلام شده ازسوی کارخانه فعالیت می‌کنند)، شرکت‌های تعاونی مصالح‌فروشان (که از فعالیت هماهنگ و منسجم چندین عامل دارای پروانه تشکیل می‌گردند)، اشخاص حقیقی و حقوقی (دارای پروانه مجاز ساختمانی با تعیین میزان سیمان مورد نیاز و متناسب با پیشرفت پروژه) باید ظرف مدت دو هفته از تاریخ ابلاغ، در بورس کالا ثبت‌نام و نسبت به خرید از بورس کالا اقدام کنند.
مهلت ارائه شده به کارخانه‌های سیمان و عوامل وابسته برای ثبت‌نام در بورس کالا، در حالی مطرح شده که سازمان استاندارد با توزیع سیمان در بورس مخالف قاطع داشته است. این سازمان مخالفت خود را ضمن اشاره به اینکه برابر مصوبه هیات وزیران در اسفندماه سال ۱۳۸۴، کلیه مصالح و فرآورده‌های ساختمانی مشمول مقررات استاندارد اجباری شده و تصویب‌نامه مذکور نیز با عنوان آیین‌نامه نظارت بر استانداردهای اجباری در مراحل تولید، توزیع و مصرف ساختمانی، مسوولیت نظارت بر رعایت استانداردهای مربوطه را بر عهده این سازمان محول کرده است، در رابطه با توزیع سیمان که اخیرا حرکت‌هایی جهت توزیع آن در بورس کالا صورت گرفته، مواردی را مطرح کرد.
حالا باید منتظر ماند و دید که چقدر شرکت‌ها بر اساس ابلاغیه وزارت صمت عمل کرده و تا چه حد شرکت ها می‌توانند ظرف مدت تعیین شده وارد بورس کالا شوند.