مواد اولیه؛ داغی بر صنایع‌ نسوز

گروه صنعت- صنایع‌ نسوز با وجود افزایش تقاضا تحت تاثیر کاهش واردات مواد اولیه قادر به بهره‌گیری حداکثری از بازار پر‌رونق کنونی نیستند. صنایع‌ نسوز که بخشی از نیاز واحدهای فولادی را به خود اختصاص داده‌اند به واسطه وابستگی تامین مواد اولیه مورد نیاز این صنایع به واردات که هم‌اکنون تحت شرایط تحریمی با مشکلات عدیده‌ای در نقل و انتقالات مالی و عدم استقبال شرکت‌های خارجی برای فروش مواجه است امکان تولید بر اساس ظرفیت و نیاز بازار داخلی را ندارند؛ موضوعی که به عقیده کارشناسان این حوزه لزوم بومی‌سازی در این صنعت را در شرایط کنونی دوچندان می‌کند. اگر‌چه به ادعای فعالان این حوزه با وجود بومی‌سازی و احداث واحدهای تولیدی، اما به واسطه عدم تطابق میان میزان تولید و نیاز صنایع‌ نسوز همچنان کمبود در بازار محسوس بوده که برنامه‌ریزی به همراه حمایت دولت و شرکت‌های بزرگ فولادی را در جهت سرمایه‌گذاری طلب می‌کند.
کمبود مواد اولیه
علی‌حسین زاویه دبیر انجمن صنفی کارفرمایی صنعت‌ نسوز در خصوص مشکلات حاکم بر صنایع‌ نسوز می‌گوید: صنایع‌ نسوز به واسطه عدم پوشش نیاز مواد اولیه از سوی شرکت‌های داخلی به واردات وابسته‌اند. این در حالی است که علاوه بر مشکلاتی که در نتیجه تحریم، واردات را تحت‌الشعاع قرار داده نوسانات ارزی به همراه افزایش نرخ در بازارهای جهانی نیز به این موضوع دامن زده است.وی در ادامه به عدم توجه برای سرمایه‌گذاری در برخی از مواد اولیه اشاره کرد و گفت: فرآورده‌های آلومینا جزو مواد اولیه مورد نیاز صنایع‌ نسوز بوده که تاکنون سرمایه‌گذاری خاصی در این حوزه صورت نگرفته است. بنابراین به نظر می‌رسد باید برنامه‌ریزی مدونی در این زمینه از سوی متولیان صنعت و معدن صورت گیرد.
دبیر انجمن صنفی کارفرمایی صنعت‌ نسوز به افزایش قیمت مواد نسوز در بازار جهانی اشاره کرد و گفت: نرخ جهانی نسوز به تبعیت از قیمت نفت با صعود همراه بوده که این تغییر نیز تاثیر بسزایی در تولید محصولات داخلی داشته به گونه‌ای که زمینه کاهش تولید را فراهم آورده است.
فرصتی برای بومی‌‌سازی
همچنین حسام ادیب یکی از فعالان حوزه صنعت‌ نسوز نیز در خصوص مشکلات ناشی از تامین مواد اولیه اظهار داشت‌: با توجه به برنامه‌های توسعه‌ای صنایع فولادی در سال‌جاری شاهد افزایش تقاضا در بازار محصولات نسوز خواهیم بود، اما کمبود مواد اولیه مورد نیاز شرکت‌های تولیدی همچون سدی در برابر رونق بازار عمل کرده و در صورت عدم برنامه‌ریزی، امکان بهره‌گیری از این بازار وجود نخواهد داشت.
وی حرکت به سمت بومی‌سازی را مهم‌ترین راهکار برای صنایع‌ نسوز دانست و گفت: اگرچه صنایع‌ نسوز در برخی از مواد اولیه وابسته به واردات است، اما حرکت به سمت بومی‌سازی برای تامین مواد اولیه علاوه بر رونق اقتصادی زمینه ایجاد اشتغال را نیز فراهم خواهد کرد.
این فعال حوزه نسوز عنوان کرد: با وجود اقدامات خوبی در حوزه بومی‌سازی مواد اولیه صورت گرفته، اما میزان تولیدات داخلی همچنان کفاف نیاز صنایع را نداده و این در حالی است که به لحاظ کیفی نیز از رقابت پایین‌تری نسبت به نمونه‌های خارجی برخورداند. البته فارغ از این مسائل مهم‌ترین چالش عرضه این محصولات متناسب با نرخ ارز در بازار آزاد است‌ چراکه نبود تعادل در بازار عرضه و تقاضا باعث می‌شود فروشندگان با هر نرخی نسبت به فروش و بازار‌سازی اقدام کنند.
ادیب نسیت به از دست دادن بازارهای صادراتی هشدار داد و گفت: قیمت بالای مواد اولیه و در نتیجه افزایش قیمت تمام شده رقابت‌پذیری محصولات ایرانی را در بازار جهانی کاهش داده است که این موضوع می‌تواند زیان جبران‌ناپذیری را بر صنعت‌ نسوز کشور وارد کند.
وی سیاست ارزی دولت را برای رونق تولید مناسب ندانست و گفت: سیاست‌های ارزی دولت به نظر می‌رسد چندان موفق نبوده و علاوه بر مشکلاتی که برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایجاد کرده در بازگشت ارز حاصل از صادرات نیز کارنامه چندان قابل قبولی نداشته است.این فعال اقتصادی تاکید کرد: در شرایطی که مواد اولیه و تمامی محصولات در بازار بر اساس نرخ ارز آزاد عرضه می‌شوند، دو نرخی بودن ارز و نرخ‌‌های دستوری نمی‌تواند راهگشا باشد. بنابراین دولت باید بازار را به حال خود گذاشته تا بر اساس میزان عرضه و تقاضا تنظیم شود و دولت تنها نقش ‌ناظر و کنترل‌کننده را داشته باشد.
وابستگی تولید به مواد اولیه
یکی از مهم‌ترین مشکلات صنعت‌ نسوز این است که حلقه بین معدن و صنعت‌ نسوز گم شده است چراکه ماده اولیه معدنی در کشور موجود است اما فقط به حالت کنسانتره تولید می‌شود و در زمینه تبدیل ماده معدنی به مواد اولیه نسوز در کشور کم‌کاری‌هایی شده که همین علت اصلی وابستگی به واردات مواد اولیه را بیشتر کرده است. از این رو این صنعت نیازمند واردات مواد اولیه جهت تولید از اروپا، چین و هند است.
در واقع از زمان استخراج مواد اولیه تا تولید محصولات نسوز به واحد فرآوری نیاز است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است اما روی حلقه‌های بعدی به خوبی در کشور کار شده و این در حالی است که حتی در تولید برخی قطعات و نسوزها بهتر از چینی‌ها، هندی‌ها و حتی اروپایی‌ها عمل شده است. از این رو کمبود مواد اولیه برای تولید‌، یکی از مشکلات بزرگ صنعت‌ نسوز به‌ شمار می‌رود.
در این‌باره مدیرعامل شرکت مهر گداز با بیان این مطلب به «جهان صنعت» می‌گوید‌: به دنبال کمبود مواد اولیه در سال گذشته برای صنعت‌ نسوز امسال نیز این مشکل همچنان گریبان صنعت را گرفته است. مهدی نعیمی گفت‌: با توجه به کمبود مواد اولیه این صنعت امسال با حجم بالایی توانسته میزان تولید خود را نسبت به سال گذشته در ابتدای سال ۹۸ افزایش دهد.
مدیرعامل شرکت مهر‌گداز با تاکید بر اینکه سال گذشته میزان تولید به ۲۶ هزار تن رسید ادامه داد‌: مشکلات در این صنعت همچنان پابرجاست اما بازار کار کوچک نشده است. به گفته نعیمی‌، وابستگی بیش از ۷۰ درصدی صنعت‌ نسوز به صنایع فولادی باعث شده این صنعت در برخی موارد با تشدید درخواست برای فعالیت روبه‌رو شود و بازار خوبی داشته باشد اما از سوی دیگر به دلیل وابستگی به مواد اولیه وارداتی با مشکلات متعددی مواجه شود.
نعیمی در پاسخ به عمده مواد اولیه کاربردی در صنعت‌ نسوز گفت‌: مواد اولیه نسوزهایی که بیشتر پایه قلیایی دارند، اکسید منیزیم یا منیزیاست و اکسید منیزیم دارای گریدهای مختلفی است. این گریدها از ۹۲درصد به بالا شروع می‌شوند.وی تصریح داشت‌: در گریدهای پایین شرکتی به نام تهیه و تولید مواد نسوز در بیرجند این گریدها را تولید می‌کند که بیشتر برای محصولات بی‌شکل کاربرد دارد، اما برای محصولات شکل‌دار که بیشتر آجرها را تشکیل می‌دهد خلوص‌های بالای ۹۷درصد نیاز دارد که در فولادسازی‌های مهم استفاده می‌شود و در ایران این خلوص وجود ندارد. بنابراین شرکت‌هایی که به گریدهای بالا نیاز دارند، مواد مورد نیاز خود را از کشور چین وارد می‌کنند.مدیرعامل شرکت مهرگداز در ادامه یادآور شد: کشور چین به‌صورت طبیعی منیزیت با گرید بالا را دارد و نیاز به فرآوری ندارد. از این نظر بازار جهانی این مواد در دست چینی‌هاست.
مدیرعامل شرکت مهرگداز در ادامه یاد‌آور شد: موضوع کاهش واردات مواد اولیه تنها مشکل این صنعت نیست. تخصیص ارز، حواله وارداتی از دیگر مشکلاتی است که این صنعت را درگیر کرده است.