میانجیگری بی‌ثمر

حسن ‌هانی‌زاده*
واقعیت آن است که عربستان سعودی در طول چهار سال گذشته در جریان حملات مکرر خود علیه مردم بی‌دفاع یمن با شکست‌های متعددی مواجه شد در طی این سال‌ها عربستان سعودی بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار هزینه کرد اما سرانجام نتوانست به اهداف خود برسد ولی دو اتفاق عمده در عربستان رخ داد؛ نخست حمله به شرکت نفتی آرامکو بود که صدور نفت عربستان را به نصف کاهش داد و موضوع دیگر، حمله به سه تیپ پیاده مکانیزه ارتش عربستان توسط انصارالله بود که به نابودی این سه تیپ ارتش منجر شد. بعد از آن بی‌توجهی آمریکا نسبت به مسائل منطقه موجب شده عربستان در سیاست‌های خود بازنگری کند. بعد از سرنگونی پهپاد پیشرفته آمریکایی توسط نیروهای مسلح ایران، عربستان انتظار داشت آمریکا به ایران هجوم بیاورد اما موضع‌گیری آمریکا وشخص دونالد ترامپ و عقب‌نشینی از موضع حمله به ایران، عربستان را به شدت نسبت به سیاست‌های آمریکا نگران کرد و بدین ترتیب سعودی‌ها به این نتیجه رسیدند که آمریکا هم‌پیمان قدرتمند و مطمئنی نیستند لذا رویکرد جدیدی را در پیش گرفتند و از عمران‌خان نخست‌وزیر پاکستان خواستند میان تهران و ریاض میانجیگری کند. از آنجا که پاکستان در طول ده‌ها سال‌‌ گذشته شریک منطقه‌ای عربستان به لحاظ نظامی، امنیتی و عقیدتی و مالی است لذا نقش پاکستان در کاهش تنش‌های موجود بین ایران و عربستان تاثیر‌گذار خواهد بود. به این خاطر عربستان از پاکستان خواسته بین ایران و عربستان میانجیگری کند هرچند نخست‌وزیر پاکستان این مساله را تکذیب کرد اما تمام گزارشات موجود نشان می‌دهد در جریان سفر عمران‌خان به ریاض ولیعهد عربستان از وی خواست کمک کند تا تنش‌های منطقه‌ای کاهش یابد زیرا ایران این ظرفیت را دارد تا میان یمن و عربستان هم میانجیگری کند. در واقع عربستان قصد خروج از باتلاق یمن را دارد و از این جهت به عمران‌خان متوسل شده‌. نخست‌وزیر پاکستان از آنجا‌ که با ایران نیز روابط دوستانه‌ای دارد می‌تواند این نقش را به خوبی ایفا کند‌. به هرحال تجربه نشان داده که عربستان هر گاه دچار انزوای سیاسی شده به سمت ایران متمایل می‌شود. عمران‌خان تلاش می‌کند تنش‌ها را کاهش دهد اما روابط تهران و ریاض به سطح مطلوبی نخواهد رسید چرا که اکنون که آمریکا برای حفظ تاسیسات نفتی نظامی عربستان نیرو فرستاده این احتمال وجود دارد که عربستان بار دیگر نقش تخریبی خود را ادامه دهد زیرا شدیدا از آمریکا تبعیت می‌کند و آمریکا هم سیاست‌های خود را به ریاض دیکته می‌کند. لذا تا وقتی که ریاض گام عملی برای مشکلات خود با تهران برندارد قطعا این مناسبات به نتیجه نخواهد رسید.
*کارشناس مسائل بین‌الملل