نان باز هم گران می‌شود؟

گروه بازرگانی- دولت با اجرای طرح هوشمندسازی یارانه آرد و‌ اجرای حاکمیت داده‌ها درصدد حذف فروش آرد با نرخ دولتی و پرداخت مابه‌التفاوت پول آرد به نانوایان بود، اما در عمل با اجرای این طرح اتفاقات دیگری رخ داد. حتی گزارش‌ها نشان می‌دهد که تخلفات نانوایی‌ها با اجرای طرح هوشمندسازی یارانه نان کم نشده و همچنان شاهد تخلفاتی مانند کم‌فروشی، فروش اجباری نان‌های ویژه و حتی دستکاری داده‌های دستگاه‌های کارتخوان هوشمند از سوی برخی نانوایان و مهمتر از همه افت کیفیت نان هستیم.
به گفته رییس اتحادیه نانوایان سنتی تهران، بالارفتن هزینه‌های طبخ نان در مقابل ثابت ماندن نرخ آن به طور مستقیم با این تخلفات ارتباط دارد، اما الان وضعیت به گونه‌ای است که نانوایان با چنین تخلفاتی هم دیگر نمی‌توانند هزینه‌های خود را جبران کنند چرا که برای مثال سود کم‌فروشی ۲۰ تا ۲۵ درصد می‌شود اما ما ۱۳۰ تا ۱۴۰ درصد از هزینه‌ها عقب هستیم که فاصله بسیار زیادی است و کار برای نانوایان سخت شده است.
در این بین به گفته رییس اتحادیه نانوایان سنگکی، سهمیه آرد نانوایان هر ۱۰ روز یکبار کمتر می‌شود و دغدغه‌ای دیگر به دغدغه‌های نانوایان اضافه شده است؛ بنا بر گزارش‌های رسیده به اتحادیه، ۵۰ تا ۶۰ درصد سهمیه آرد نانوایان در تهران کاهش پیدا کرده است و چاره‌ای جز افزایش قیمت نان وجود ندارد چراکه پخت نان با این قیمت برای نانوایان صرفه اقتصادی ندارد و دخل و خرج آنها با هم جور در نمی‌آید. این در حالی است که طی یکی، دو روز اخیر، وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد که دولت در سال جاری برنامه‌ای برای افزایش قیمت نان و آرد خبازی ندارد.
محمد سلیمانی با تایید خبر کاهش سهمیه آرد نانوایان گفت: دولت با اجرای طرح هوشمندسازی نانوایان درصدد حذف فروش آرد با نرخ دولتی و پرداخت مابه‌التفاوت پول آرد به نانوایان بود، اما در عمل با اجرای این طرح اتفاقات دیگری رخ داد.
وی با بیان اینکه دولت با این طرح می‌خواست مانع آردفروشی شود، گفت: سهمیه آرد نانوایان هر ۱۰ روز یکبار کمتر می‌شود و دغدغه‌ای دیگر به دغدغه‌های نانوایان اضافه شده است؛ بنا بر گزارش‌های رسیده به اتحادیه، ۵۰ تا ۶۰ درصد سهمیه آرد نانوایان در تهران کاهش پیدا کرده است. برای رسیدگی به این موضوع به فرمانداری مراجعه کردم اما متاسفانه هیچ نهادی خود را ملزم به پاسخگویی به نانوایان نمی‌داند. به گفته این فعال صنفی، کاهش سهمیه آرد نانوایان انگیزه پخت را از آنها می‌گیرد.
رییس اتحادیه نانوایان سنگکی با اشاره به برخوردهای دوگانه با نانوایان گفت: دو ماه از سال جدید گذشته است، اما خبری از نرخ‌نامه جدید نیست. به نظر می‌رسد دولت می‌خواهد ۱۵ درصد کمک‌هزینه به نانوایان پرداخت کند و دستور قیمت نان را ثابت نگه دارد. اتحادیه آنالیز قیمتی‌اش را اعلام کرده است، اما به آن توجه نمی‌کنند و نظر فعالان این صنف را درباره قیمت جویا نمی‌شوند. وی در پاسخ به این پرسش که آیا دلیل کاهش سهمیه آرد به نانوا اعلام می‌شود، گفت: بنا به دلایل مختلف آرد نانوایان را کم می‌کنند؛ حتی نانوایانی که هیچ‌گونه تخلف در فروش، وزن نان و قیمت نداشته‌اند در ماه ۲۰ کیسه از سهمیه‌شان را کم کردند و اینگونه شرایط را برای ادامه کار نانوایان دشوار می‌کنند. سلیمانی با انتقاد از اجرای سیاست توزیع آرد شناور تصریح کرد: نانوایان هر ۱۰ روز دغدغه کم شدن سهمیه آرد را دارند. ۶۰ درصد مراجعه‌کنندگان به تعزیرات نانوا هستند و آنها را جریمه سنگین می‌کنند. اگر نرخ جدید به نانواها اعلام می‌کردند و در آن صورت باز هم شاهد تخلف آنها بودیم در آن زمان صدا و سیما حق داشت که نانوایان را به عنوان متخلف به مردم معرفی کند. من شرایط اقتصادی مردم را درک می‌کنم و می‌دانم توان پرداخت هزینه‌های اضافی به نانوایان را ندارند اما دولت باید نانوایان را در نظر بگیرند، چطور مجوز افزایش قیمت به لبنیات و… داده می‌شود اما مجوز نرخ جدید نانوا را به تعویق می‌اندازد.
این فعال صنفی ادامه داد: اگر قرار است جریمه‌های سنگین برای نانوایان در نظر گرفته شود، نانوایانی که با نرخ‌های غیرمتعارف نان می‌فروشند مشمول جریمه می‌شوند. این در حالی است که جریمه‌های سنگین بیشتر برای نانوایانی که نان ۵ هزار تومان می‌فروشند در نظر گرفته می‌شود. پرداخت ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان جریمه از توان نانواها خارج است، پخت نان ۳ هزار تومانی برای نانوایی سنگکی صرفه اقتصادی ندارد؛ من با ریش‌سفیدی نانوایان را ترغیب به ادامه کار می‌کنم و به آنها وعده اعلام نرخنامه جدید را می‌دهم. وی با تایید قطعی‌های مکرر دستگاه‌های پز در هفته‌ای که گذشت، گفت: رول کاغذی به‌دست نانوایان نمی‌رسد و شرکت پشتیبانی نمی‌تواند پاسخگوی نیاز نانوایان باشد و در این زمینه ضعیف عمل می‌کند. نانوا باید حداقل چند مرتبه با شرکت تماس بگیرد که رول کاغذی برای نانوا آورده شود.
رییس اتحادیه نانوایان سنگکی با اشاره به برخی ضعف‌های دستگاه‌های پز هوشمند، تصریح کرد: دستگاه‌های پز صفحه کلیدی نیز برای نانوایان آورده‌اند و از آنجایی که برخی نانوایان هنوز شیوه کار با این دستگاه‌ها را بلد نیستند، اختلال‌هایی در این بین ایجاد شده است. به عنوان مثال یک خریدار به جای خرید ۱۱ نان ۱۱۱۱ نان ثبت کرد و بعد از مراجعه به اتحادیه در نهایت توانستیم با تماس‌های مکرر پولی که اشتباه واریز شده بود را به حساب شخص بازگردانیم؛ چراکه پشتیبانی اعلام کرد که برگشت پول ندارد.
نرخ نان نمی‌تواند ثابت بماند
رییس اتحادیه نانوایان سنتی تهران با تاکید بر اینکه نرخ نان نمی‌تواند همین‌طور ثابت بماند، گفت: دولت‌ برای اینکه مردم نان ارزان‌تر بخورند سعی می‌کند به نانوا فشار بیاورد در حالی که نانوایان هم عضوی از همین جامعه هستند و همه تورم و گرانی‌ای که در جامعه وجود دارد برای نانوایان هم است و آنها هم مثل بقیه مردم با همین نرخ تورم، مایحتاج روزانه و حداقل‌ نیازهای خود را تامین می‌کنند این در حالی است که قیمت همه چیز از سال ۹۹ چندین برابر شده اما قیمت نان تغییر نکرده است.
نوروزمقدم ادامه داد: کل فروش یک نانوایی لواش در طول روز حدود ۲ میلیون تومان است در حالی که حدود ۴۰۰ تا ۴۵۰ هزار تومان هزینه آرد دارد و حدود یک‌میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هم دستمزد دو، سه کارگری است که در نانوایی کار می‌کنند. در کنار اینها پول آب و برق و گاز و بیمه و مالیات و خورد و خوراک کارگران و مهم‌تر از همه، اجاره مغازه‌ را لحاظ کنید چون مالکان توجه نمی‌کنند که حقوق کسی کم است یا زیاد، آنها سر ماه کرایه خود را می‌خواهند. بنابراین، با روزی ۲ میلیون تومان درآمد اصلا نمی‌شود از پس خرج و مخارج یک نانوایی برآمد.
نان چقدر گران می‌شود؟
رییس اتحادیه نانوایان سنتی تهران در ادامه بیان کرد: اما اگر دولت همت کرده و نرخ مناسبی برای نان تعیین کند، بدون تردید کیفیت نان هم بهتر خواهد شد. چرا که نانوا اگر درآمد داشته باشد و دستش باز باشد که هزینه کند مسلما نان با کیفیت‌تری تولید می‌کند اما وقتی می‌گویند باید لواش را دانه‌ای ۵۰۰ تومان تولید کند و دست مردم بدهد امکانش نیست چون الان با ۵۰۰ تومان در این مملکت هیچ چیزی نمی‌دهند. نوروزمقدم در مورد نرخ مدنظر اتحادیه گفت: همان‌طور که اشاره شد ما نسبت به تورم و هزینه‌ها، حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ درصد از نرخ واقعی نان عقب هستیم اما مطلع هم هستیم که در حال حاضر امکان افزایش ۱۳۰ تا ۱۴۰ درصدی نرخ نان نیست و مردم آن را نمی‌پذیرند. اگر این رقم دو بخش شود و بخشی از قیمت را مردم پرداخت کنند و بخش دیگر را دولت، روی همان یارانه‌ای که در حال حاضر ۳۰ درصد است جبران خواهد شد لذا هم به مردم فشار نمی‌آید و هم نانوا می‌تواند ادامه کار بدهد.
افزایش قیمت نان‌های بسته‌بندی و فانتزی
این در حالی است که قیمت نان‌های بسته‌بندی و فانتزی بدون تایید و تصویب هیچ خبری، اخیرا با افزایش همراه بوده است. رییس اتحادیه تولیدکنندگان نان‌های فانتزی (حجیم و نیمه‌حجیم) تهران در مورد افزایش قیمت نان‌های فانتزی گفت: از اردیبهشت ۱۴۰۱ که نان‌های حجیم و صنعتی از چرخه دریافت آرد یارانه‌ای خارج شدند، قیمت‌ آنها بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود. در واقع، قیمت نان‌های فانتزی به دلیل اینکه قیمت آرد آزاد است، از سوی خود واحدهای صنفی تعیین می‌شود.
دولت برنامه‌ای برای افزایش قیمت نان ندارد
این در حالی است که وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد که دولت در سال جاری برنامه‌ای برای افزایش قیمت نان و آرد خبازی ندارد و در عین حال مقرر است اقتصاد واحدهای نانوایی با اتکا به ابزارهای غیرقیمتی تقویت شود. توضیحات وزارت اقتصاد در مورد عدم افزایش قیمت نان به شرح زیر است:
۱- یارانه آرد و نان در قانون بودجه ۱۴۰۲ با حدود ۳۴ هزار میلیارد تومان افزایش نسبت به قانون بودجه ۱۴۰۱ به ۱۰۴ هزار میلیارد تومان رسیده است و دولت در سال جاری برنامه‌ای برای افزایش قیمت نان و آرد خبازی ندارد.
۲- اساسا و برخلاف استدلال مندرج در گزارش آن روزنامه، نرخ خرید تضمینی گندم ارتباطی به قیمت آرد تحویلی به نانوایان و قیمت نان مردم ندارد و افزایش قیمت خرید تضمینی گندم الزاما به معنای افزایش قیمت آرد تحویلی به نانوایان و قیمت نان نیست. چه‌بسا که در سالیان گذشته نیز قیمت آرد تحویلی به نانوایان و قیمت نان برای مردم فارغ و مستقل از تحولات نرخ خرید تضمینی گندم بوده است و این‌گونه نبوده که افزایش قیمت خرید تضمینی گندم از کشاورزان منجر به افزایش قیمت آرد خبازی و قیمت نان شود؛ چرا که یارانه دولتی برای هریک از حلقه‌های گندم، آرد و نان مستقل از یکدیگر و بر اساس ملاحظات هر حوزه تعریف و تعیین می‌شود.
۳- دولت از اردیبهشت سال گذشته با هدف جبران هزینه واحدهای نانوایی اقدام به پرداخت کمک هزینه کرده است؛ به این صورت که هر واحد نانوایی معادل ۱۵ درصد از فروش ثبت‌شده روی کارتخوان‌های هوشمند را به عنوان کمک هزینه از دولت دریافت می‌کند که این درصد از ۱۷ بهمن سال گذشته به ۳۰ درصد افزایش یافت. به این ترتیب بخشی از هزینه‌های سربار واحدهای نانوایی توسط دولت جبران شده است.
۴- برای سال جاری نیز در کنار یارانه‌ای که برای آرد و نان اختصاص یافته، مقرر است اقتصاد واحدهای نانوایی با اتکا به ابزارهای غیرقیمتی تقویت شود و نیازی نباشد جهت بهبود اقتصاد واحدهای نانوایی، الزاما قیمت نان با افزایش مواجه شود.