نباید به اسم مذهب اپیدمی را شایع کرد

آرزو فرشید- دو روز از همایش «عید بیعت» در مشهد گذشته و حواشی آن همچنان ادامه دارد. دلیلش نیز روشن است. جمع‌آوری آن جمعیت در این روزگار کرونایی با هیچ عقل سلیمی جور نیست و به راحتی نمی‌توان از کنار سوالات و ابهاماتی که برگزاری چنین مراسمی ایجاد می‌کند، گذشت. مثلا اینکه وقتی برای استفاده از ورزشگاه و مشخص کردن سخنران‌ها و… هماهنگ می‌شد، آقایان مسوول در استانداری، شورای تامین، وزارت بهداشت و هر نهاد دیگری که این روزها موظف به نظارت دقیق هستند کجا بودند؟ یا اینکه کدام جریان بانفوذ در مشهد می‌تواند در وضعیتی که دولت حضور کارکنان را یک‌دوم کرده، از آنهایی که ماسک نمی‌زنند جریمه می‌گیرد و هزار ابزار دیگر برای مقابله با کرونا ساخته، این‌طور همایش برگزار کند و آب از آب تکان نخورد؟ سوال دیگر اینکه آقای علم‌الهدی که همین چند هفته قبل از دولت به خاطر صدمات تعطیلی اصناف گلایه می‌کرد و می‌گفت مدیریت مقابله با کرونا را به خودمان بسپارید، این‌طور می‌خواست مدیریت کند؟
دولت روحانی در ماه‌های اخیر با چالشی به نام مقابله با کرونا مواجه شده و به گفته خودش همه توان را برای تحقق این مهم به کار گرفته است. در عین حال همواره مورد نقد بوده و متهم شده به انتخاب نان از دوگانه نان و جان. مسوولان دولتی در همه این مدت اما ساخت دوگانه یادشده را نادرست دانسته و تاکید کرده‌اند که تعطیلی کل کشور ممکن نیست. پس باید با رعایت پروتکل‌های بهداشتی از جمله رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی و ماسک زدن و … بر این اپیدمی غالب شد. عملکرد استان‌های مختلف اما نشان می‌دهد که دولت محترم در این امر توفیق چندانی نداشته است. شاهد آنکه هنوز هیاهوی صدور مجوز برای برگزاری جشن قهرمانی تراکتور در جام حذفی نخوابید، خبر می‌رسد که برخی در مشهد استادیوم را قرق کردند تا با امام زمان بیعت کنند و به سخنرانی رائفی‌پور گوش دهند!
همایش اخیر اما خون خیلی‌ها را به جوش آورد زیرا به نام دین و اسلام، پروتکل‌های بهداشتی و آنچه عقل و علم می‌گوید را زیر پا گذاشت و برای چندمین بار از ابتدای شیوع کرونا تا‌کنون دوگانه مذهب و مقابله با کرونا را ساخت.
ضرورت تبارشناسی مسببان
بر این اساس همایش مشهد را از دو جهت باید مورد توجه قرار داد؛ اول اینکه ساخت دوگانه مذهب و مقابله با کرونا چه ضرورتی دارد و چه کسانی در پی ایجاد چنین تقابلی هستند؟ این سوالات را از محمدتقی فاضل‌میبدی عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم پرسیدیم و او ضمن انتقاد از برگزاری همایش اخیر در مشهد به «جهان‌صنعت» گفت: «آن تجمع بسیار نامعقول، نادرست، نامشروع و حتی غیرقانونی بود. به نظر من سزاوار بود که مقامات نظامی و امنیتی کشور با آن تجمع برخورد کنند زیرا وقتی در یک جامعه و به نام دین علم و عقلانیت و تجارب بشر زیر پا گذاشته شود، ضربه بزرگی به دین و عقلانیت و مهم‌تر از همه به جان بشر وارد می‌شود.»
وی با اشاره به موارد مشابه این تجمع در جمکران و… گفت: «باید جلوی این اقدامات را گرفت. آن آقایی که در مشهد می‌گوید مدیریت کرونا را به ما بسپارید، باید توضیح دهد که منظور از ما کیست. اگر امام جمعه متولی این کار است که اصلا درست نیست. حتی سپردن یک امر به کسی که تخصص آن را ندارد خلاف شرع است. کرونا و مبارزه با آن یک بحث علمی است. دنیا به دنبال مقابله با آن است و مقامات نیز در کشور ما مدام هشدار می‌دهند که پروتکل‌های بهداشتی را رعایت کنید. اما متاسفانه به نام دین و مذهب اتفاقاتی می‌افتد که غیر از بدنامی برای دین نتیجه‌ای ندارد.» این کارشناس مسائل سیاسی مذهبی با تاکید بر اینکه مساله همایش در مشهد از چند جهت زیر سوال است، گفت: «اولا اینکه ما در اسلام چیزی به اسم جشن بیعت نداریم. باید معلوم شود که این بدعت‌ها را چه کسی در جامعه ما درست می‌کند. اگر واقعا دین متولی ندارد و هر کسی کاری می‌کند، بگویند ما هم بدانیم. ثانیا در این روزگاری که خطر در کمین است و هر لحظه آمار تلفات بالاتر می‌رود چرا با چنین تجمعی و کسانی که آن را درست کردند، برخورد قانونی نمی‌شود؟ قوه قضاییه و مقامات امنیتی باید به این موضوع ورود کنند. حتی متولیان دین باید وارد شوند. تعجب من از این است که برخی آقایان در مقابل ساده‌ترین مسائل فریاد می‌زنند و خلاف شرع می‌دانند اما در این مورد که با جان مردم بازی می‌شود، سکوت می‌کنند.» فاضل‌میبدی در پاسخ به اینکه دوگانه بین دین و مقابله با کرونا کی قرار است رفع شود گفت: «یکی از صدماتی که کشورهای اسلامی و حتی اسلام خورده است به دست جاهلان به دین بوده است. در دوران پیش از کرونا نیز همین‌طور بوده و برخی افراد کارهایی به نام دین می‌کنند که ریشه دینی ندارد. اگر قرار باشد در مقابل عالمان رشته پزشکی بایستیم و بگوییم که علم اشتباه می‌کند، غلط است و مثل این است که یک متخصص بیوشیمی در مقابل تفسیر دین قد علم کند.» وی افزود: «به نظر من از همان سالی که انقلاب کردیم تا‌کنون در این کشور عده‌ای بوده‌اند که معلوم نیست از کجا هدایت می‌شوند و دست به کارهایی زده‌اند که غیر از صدمه به آبروی اسلام و دین و حتی لطمه به منافع ملی نتیجه‌ای نداشته است. شما ببینید که برخی در مقابل بدحجابی، دوچرخه‌سواری زنان یا ورزشگاه رفتن آنان چه هیاهویی به پا می‌کنند اما در مقابل مسائلی مثل این که تحت عنوان تجمع مذهبی پروتکل‌های بهداشتی را زیر پا گذشته و اپیدمی را شایع‌تر می‌کنند، ساکت می‌شوند! ما هنوز پس‌لرزه‌های مراسم تاسوعا و عاشورا را مشاهده می‌کنیم. شاید عوامل دیگری هم موثر بوده باشد اما به هر حال نباید به نام مذهب کاری کرد که اپیدمی شایع‌تر شود.» این فعال سیاسی اصلاح‌طلب در ادامه ضمن تاکید بر اینکه باید افرادی که چنین اقداماتی دارند را تبارشناسی کرد، گفت: «باید دید اینها چه کسانی هستند؟ از کجا آمده‌اند؟ نفوذی هستند؟ عمدا می‌خواهند به دین خدا صدمه بزنند؟ سهوا این کارها را می‌کنند؟ جهل دارند؟ یا …؟ ریشه‌یابی این افراد ضروری است. برخورد با آنها توسط نیروهای امنیتی لازم است و من نمی‌دانم چرا برخورد نمی‌شود. اما متاسفانه مقامات امنیتی و قضایی این امر را پیگیری نمی‌کنند. حالا اگر این تجمع در یک جشن یا سینما صورت گرفته بود می‌دیدیم که همین امام جمعه مشهد چه کار می‌کرد.»
مسوولان کجا بودند
جنبه حائز اهمیت دیگر در ماجرای برگزاری «جشن بیعت» اما سکوت و انفعال مسوولان و متولیان است. بیژن مقدم فعال سیاسی و رسانه‌ای اصولگرا در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» به این نکته می‌‌پردازد. او با این مقدمه که «نباید رفتارهای اجتماعی را تقسیم‌بندی ایدئولوژیک کرد اما مسوولان بهداشتی بارها تاکید کرده‌اند که رعایت پروتکل‌های بهداشتی در مجامع مذهبی بیش از سایر مجامع صورت می‌گیرد» گفت: «در عین حال ما از دو موضوع افراط‌گرایی و بی‌مبالاتی و کوتاهی دستگاه‌های مسوول رنج می‌بریم.»
وی در توضیح مبحث افراط‌گرایی گفت: «وقتی در حرم حضرت معصومه را می‌بندیم که جمعیت جمع نشود و … و این نماد تقید جریان مذهبی به پروتکل‌های بهداشتی است، می‌بینیم که برخی در را می‌شکنند و وارد می‌شوند. این افراط‌گرایی است و کسی هم این رفتار را تایید نمی‌کند. این افراط‌گرایی‌ها را نباید به حساب جریان مذهبی گذاشت چون جریان مذهبی همان است که نماز جمعه را تعطیل می‌کند و ….»
مقدم موضوع اساسی‌تر را بی‌مبالاتی مسوولان دانست و گفت: «آنچه به عنوان همایش اخیر اشاره می‌کنید یک جمع ۱۰، ۱۲ نفره نبوده و در یک استادیوم بزرگ برگزار شده است. چطور می‌شود چنین همایشی بدون هماهنگی و اطلاع مسوولان استانی و مقامات امنیتی و انتظامی برگزار شود؟! یعنی کسی به خود نگفته که از نظر پروتکلی باید مجوز وزارت بهداشت یا اداره بهداشت استان را داشته باشد؟!
وی افزود: «این مسوولان استان هستند که باید در این باره پاسخگو باشند. اصلا فرض کنیم که افراد جمع شده در این همایش تعمد داشته باشند و بخواهند با هزار کار دیگر مخصوصا بیماری را شیوع دهند، آیا باید به آنان اجازه داد؟ فرقی ندارد که به نام مذهب و نیروی انقلابی این تجمع را برگزار کرده باشند یا به هر عنوان دیگری.»
این فعال سیاسی اصولگرا تاکید کرد: «چنین تجمعی نه موضوعیت دارد، نه ضرورت دارد و نه در شرایط فعلی باید مجوز می‌گرفت اما بحث اصلا این نیست. بحث این است که چرا مسوولان کوتاهی کرده‌اند.»
وی در واکنش به اینکه «وقتی حرف از مشهد است، نمی‌توان نفوذ و قدرت جریانی که تا چندی قبل می‌گفت مدیریت کرونا را به ما بسپارید، نادیده گرفت» گفت: «در شرایطی که مقام معظم رهبری تاکید می‌کنند همه باید به دستورات ستاد مقابله با کرونا عمل کنند حتما شاهد کوتاهی دستگاه‌ها در انجام وظایف اولیه بوده‌ایم. این موضوع کاملا روشن است. مشهد اکنون در وضعیت قرمز قرار دارد و در این اوضاع چطور ممکن است به چنین تجمعی مجوز داده شود؟ آیا نباید جلوی این افراد گرفته می‌شد؟ یک نفر بیاید بگوید ما خواستیم مانع برگزاری این همایش شویم و نتوانستیم. اصلا مگر آن ورزشگاه صاحب ندارد؟ مگر به سادگی می‌توان در آن همایش برگزار کرد؟ حتما از ماه‌ها قبل هماهنگی شده است. حرف این است که کوتاهی و کم‌کاری دستگاه‌های مسوول را نادیده نگیریم. اگر بحث نفوذ یک جریان است الان وزارت بهداشت بگوید من خواستم مانع شوم و نشد. مثلا نیروی انتظامی و شورای تامین استان همکاری نکردند. اما این حرف‌ها نیست و همه در حال توجیه کردن هستند.»
مقدم خاطرنشان کرد: «اصلا قصد ندارم به موضوع نگاه ایدئولوژیک داشته باشم و حتی بگویم اینها یک جریان پرقدرت هستند. آن که قدرت دارد، نظام جمهوری اسلامی است که باید در آنجا اعمال قدرت می‌کرد و نکرده است. استانداری، وزارت بهداشت، فرمانداری، نیروی انتظامی و… باید مانع می‌شدند و نشده‌اند. هدف همایش چه اهمیتی دارد؟ اصلا فرض کنیم این افراد می‌خواستند آنجا بزنند و بکوبند؛ چه فرقی می‌کند. فرض کنیم آنها اصلا کرونا را قبول ندارند و معتقد نیستند که نباید رعایت کنند، آیا نباید با اینها برخورد کرد؟»
انتقادات مجازی
ناگفته نماند که همایش یادشده با واکنش‌ها و انتقادات بسیاری در فضای رسانه‌ای و مجازی همراه بوده است. مثلا محمد مهاجری در یادداشتی که در کانال تلگرامی‌اش با عنوان «ولایت فقیه، امام زمان و #مااصولگراها» منتشر کرده، نوشته است: «فقط ۲، ۳ روز بعد از بیانات رهبر معظم انقلاب برای تحکیم و تشدید پروتکل‌های بهداشتی، چندهزار نفر توسط کباده‌کش‌های #ما اصولگراها برای یک مراسم تحت عنوان «بیعت با امام زمان» همه پروتکل‌ها را زیر پا گذاشتند. وقتی می‌گویم ما اصولگراها در تبعیت از رهبری دروغ می‌گوییم به دوستان‌مان برمی‌خورد یعنی همه نیروهای امنیتی و اطلاعاتی و انتظامی خواب بودند و متوجه این مراسم نشدند؟ یا فکر کرده‌اند بیعت با امام زمان که آرمان جمهوری اسلامی است ربطی به حکومت ندارد؟! یا مشهد جزو خاک جمهوری اسلامی نیست؟ راستی کجا تشریف دارد آقای #علم_الهدی؟»کیانوش جهانپور نیز در صفحه توئیتر خود نوشت: «‏حسب اطلاع از منابع مسوول هیچ مجوزی از ناحیه وزارت بهداشت یا دانشگاه علوم پزشکی مشهد برای برپایی تجمع و مراسم عمومی تحت عنوان ‎#بیعت یا… (آن هم تنها ۴۸ ساعت بعد از رهنمودها و تاکیدات مقام معظم رهبری در مقابله با ‎#کرونا) برای هیچ فرد یا گروهی صادر نشده است.»
بسیاری از کاربران نیز در انتقاد از این همایش دست به کیبورد شده و نادیده گرفتن سخنان رهبری در ضرورت رعایت پروتکل‌های بهداشتی را مورد نقد قرار دادند.