نبض گاز کشور در عسلویه می زند

گروه نفت و انرژی- میدان گازی پارس‌جنوبی، میدانی مشترک است. این ویژگی مشترک بودن و به‌ویژه تقدم رقیب در بهره‌برداری از این مخزن، آن را در صدر اولویت‌ها و فوریت‌های صنعت نفت کشور می‌نشاند و توسعه آن ‌را اجتناب‌ناپذیر می‌کند اما طرح توسعه پارس‌جنوبی به تنهایی چندان عظیم است که شاید آنچه بالقوه در این طرح باید اتفاق بیفتد را بتوان با بیش از نیمی از آنچه تاکنون در صنعت نفت اتفاق افتاده است، قیاس کرد.
ولی متاسفانه عملکرد دولت نهم در حوزه مشترک پارس‌جنوبی ظلمی را به ملت ایران روا داشت که با هیچ‌یک از دیگر اشتباهات آنها قابل قیاس نیست.
در سال ۸۴ دولت نهم میدان پارس‌جنوبی را در حالی تحویل گرفت که پنج فاز آن به‌طور کامل به بهره‌برداری رسیده بود و روزانه ۱۱۴ میلیون متر‌مکعب گاز از این میدان استخراج می‌شد. همچنین فازهای ۶، ۷ و ۸ با پیشرفت بیش از ۷۵ درصدی و فازهای ۹ و ۱۰ نیز با ۱/۳۲ درصد پیشرفت فیزیکی تحویل این دولت شد. برای توسعه فاز ۱۲ نیز عقد قرارداد شده بود و این فاز که ظرفیت تولیدی معادل سه فاز از فازهای قبلی را داراست در مرحله آغاز عملیات اجرایی قرار داشت و مذاکرات برای عقد قرارداد فازهای ۱۵ تا ۱۸ نیز روزهای پایانی خود را سپری می‌کرد اما پس از روی کار آمدن دولت نهم علاوه بر تاخیر در اجرای طرح‌های در دست اجرا، روند عقد قرارداد و عملیات اجرایی در فازهای جدید این میدان مشترک با کندی بسیار همراه شد این در حالی بود که در آن سوی مرز ایران، قطر با حداکثر توان خود به توسعه و سرمایه‌گذاری در این میدان مشغول بود.
بر همین اساس دولت یازدهم بهره‌برداری و توسعه این میدان مشترک را در اولویت‌ها و فوریت‌های کاری خود قرار داد و تقریبا در تمام سخنرانی‌های مسوولان ارشد صنعت نفت کشورمان بر توسعه هرچه سریع‌تر این میدان مشترک تاکید می‌شود و هم‌اکنون این مهم به فراتر از یک موضوع صرفا صنعتی در ایران تبدیل شده چراکه بهره‌برداری کامل از فازهای این میدان می‌تواند تحولی اساسی در اقتصاد ملی و معیشت مردم کشورمان ایجاد کند.
اکنون برای سومین بار متوالی طی سه سال گذشته تولید گاز ترش از میدان گازی پارس‌جنوبی تا پایان امسال ١٠٠ میلیون مترمکعب افزایش می‌یابد تا وعده وزیر نفت درباره افزایش برداشت از این میدان مشترک جامه عمل به خود بپوشد.
از ابتدای امسال تاکنون مردان نفتی ایران در تلاش هستند بار دیگر و برای سومین بار متوالی تولید گاز ترش از میدان مشترک پارس‌جنوبی را یکصد میلیون مترمکعب افزایش دهند. برای تحقق این امر آنها به طور شبانه‌روزی در سخت‌ترین شرایط اقلیمی و جغرافیایی تاسیسات لازم برای استخراج، انتقال، پالایش و تزریق گاز به شبکه سراسری را در اعماق آب‌های نیلگون خلیج‌فارس نصب می‌کنند.
امسال با راه‌اندازی شش سکوی پارس‌جنوبی در دریا بیش از ١٠٠ میلیون مترمکعب گاز ترش دیگر به تولید این میدان مشترک افزوده می‌شود تا بار دیگر و برای سومین بار قول وزیر نفت در مورد تولید از این میدان محقق شود. از این رو پیش‌بینی می‌شود امسال ایران زمستان را با پایداری کامل جریان گاز سپری کند.
در صورت تحقق این امر تولید پارس‌جنوبی از مرز ۵٠٠ میلیون مترمکعب در روز می‌گذرد.
علی‌اکبر شعبانپور، مدیرعامل پیشین شرکت نفت و گاز پارس در این خصوص به شانا گفته بود: تا پایان امسال پنج فاز پارس‌جنوبی شامل فازهای ١٩ (معادل دو فاز استاندارد)، ٢١-٢٠ و بخش‌های باقی مانده فازهای ١٧ و ١٨ راه‌اندازی می‌شوند تا برداشت ایران از این میدان مشترک با قطر برابر شود.
وزارت نفت قصد دارد تولید گاز طبیعی خود از این میدان مشترک را در نهایت تا دو سال آینده با راه‌اندازی ٢۴ فاز به روزانه ٨٠٠ میلیون مترمکعب برساند. تاکنون تقریبا ١۵ فاز آن به‌طور کامل به بهره‌برداری رسیده و مابقی فازها مانند فاز‌های ١٩ و ٢٠ و ٢١ با بخشی از ظرفیت خود در حال تولید هستند. هم‌اکنون که این گزارش را می‌خوانید تولید از این میدان مشترک با قطر روزانه به بیش از ۴٢٠ میلیون مترمکعب گاز شیرین و ۵٣٠ هزار بشکه میعانات گازی‌ رسیده است به عبارت دیگر وزارت نفت خود را از هم‌اکنون برای پشت سر گذاشتن زمستان آماده کرده است.
افزایش تولید ٢۵ میلیون مترمکعبی فازهای ١٧ و ١٨ در سال ٩۵
تیرماه امسال سکوی ١٨B از یارد بندرعباس بارگیری و مردادماه نیز عملیات نصب آن انجام شد، عملیات راه‌اندازی بخش‌های مختلف این سکو در هفته جاری به پایان رسید و سرانجام سوم آبان‌ماه به بهره‌برداری رسید. با راه‌اندازی این سکو که در نوع خود با ۶٢ روز کار رکوردی جدید در عملیات نصب به ثبت رسید، ۵٠٠ میلیون فوت‌مکعب گاز ترش به تولید پارس‌جنوبی در سال ٩۵ افزوده خواهد شد.
عملیات تولید (Start up) سکوی ١٨B پارس‌جنوبی پس از باز کردن چاه شماره ٢ این سکو و روشن شدن مشعل آن آغاز شده و به زودی گاز دریافتی به پالایشگاه خشکی این فازها ارسال می‌شود. هم‌اکنون عملیات نصب اسپول‌های خط لوله ١٨ اینچ حد فاصل سکوهای ١٨A و ١٨B در حال انجام است که با پایان عملیات مربوطه و انجام هیدروتست این خط لوله، گاز تولیدی این سکوی اقماری به سکوی ١٨A ارسال و متعاقب آن به پالایشگاه فازهای ١٧و ١٨ منتقل می‌شود.
اواخر مهرماه امسال نیز خبر از بارگیری سکوی ١٧B دومین و آخرین سکوی فازهای ١٧و ١٨ پارس‌جنوبی داده شد. با راه‌اندازی سکوی ١٧B پارس‌جنوبی در اوایل اسفندماه امسال زنجیره تولید فازهای ١٧ و ١٨ پارس‌جنوبی تکمیل و ۵٠٠ میلیون فوت‌مکعب گاز ترش دیگر به تولید پارس‌جنوبی افزوده می‌شود. هم‌اکنون پیشرفت فیزیکی این سکو ۳/۹۲ درصد، پیش‌راه‌اندازی ۶۶ درصد و راه‌اندازی ۳۳ درصد اعلام شده است.
بخشی از فازهای ١٧ و ١٨ پارس‌جنوبی دی‌ماه سال ٩٣ به بهره‌برداری رسیده است و هم‌اکنون هر چهار ردیف تصفیه گاز پالایشگاه در حال تولید هستند. ردیف‌های سوم و چهارم گاز خود را از دریا و از سکوهای ١٧A و ١٨A می‌گیرند. ردیف‌های اول و دوم هم تا زمانی که سکوهای ١٧B و ١٨B راه‌اندازی شوند گاز خود را از فازهای ۶ تا ٨ پارس‌جنوبی دریافت می‌کنند.
محمد مشکین‌فام، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس ارزش اقتصادی محصولات تولیدشده از فازهای ١٧ و ١٨ پارس‌جنوبی را تا ٣٠ شهریورماه امسال، بیش از دو میلیارد دلار اعلام کرده است. با اجرای فازهای ١٧ و ١٨ پارس‌جنوبی برداشت روزانه ۵۶ میلیون مترمکعب گاز، ٨٠ هزار بشکه میعانات گازی، ۴٠٠ تن گوگرد و تولید سالانه یک میلیون تن اتان و ۰۵/۱ میلیون تن گاز مایع (پروپان و بوتان) محقق خواهد شد.
تولید ۴٢ میلیون مترمکعبی گاز فاز ١٩ در سال ٩۵
تیرماه امسال بود که نخستین سکوی فاز ١٩ پارس‌جنوبی یعنی سکوی ١٩C نصب و راه‌اندازی شد تا با راه‌اندازی این سکو امکان برداشت روزانه یک میلیارد فوت‌مکعب گاز از این فاز میسر شود ضمن آنکه یکی از سکوهای فاز یک (SPD٢) نیز به پالایشگاه این فاز اختصاص داده شده بود.
به نظر می‌رسد با راه‌اندازی سکوی ١٩A که نصب آن در تابستان امسال در موقعیت خود قرار گرفت تولید گاز در پالایشگاه این فاز به بیش از ۴٠ میلیون مترمکعب برسد. با راه‌اندازی کامل فاز ۱۹ پارس‌جنوبی امکان برداشت روزانه دو میلیارد فوت‌مکعب گاز از این فاز امکان‌پذیر می‌شود. اردیبهشت‌ماه و تیرماه امسال ردیف‌های یک و چهار شیرین‌سازی پالایشگاه این فاز با ظرفیت روزانه یک میلیارد فوت‌مکعب از طریق سکوی اقماری (SPD٢) و ١٩C به بهره‌برداری رسید.
مجری فاز ١٩ پارس‌جنوبی اعلام کرده ردیف سه شیرین‌سازی پالایشگاه این طرح آمادگی کامل دریافت گاز سکوی ١٩A را دارد و هم‌اکنون نیز همراه با دو ردیف دیگر شیرین‌سازی، گاز ترش بخش فراساحل را پالایش و به خط سراسری تزریق می‌کند.
به گفته وی، هم اکنون روزانه حدود ٢۵ میلیون مترمکعب گاز از بخش سکوهای فاز ١٩ برداشت و پس از ورود به پالایشگاه و انجام مراحل شیرین‌سازی، ٢٢ میلیون مترمکعب گاز فرآورش شده به خط سراسری تزریق می‌شود. بر اساس گزارش شرکت نفت وگاز پارس پیش‌بینی می‌شود پس از رسیدن به شرایط پایدار، روزانه ١۴ میلیون مترمکعب گاز سکوی ١٩A تولید و برای پالایش به پالایشگاه خشکی فاز ١٩ منتقل شود.
تولید ۵٠ میلیون مترمکعب گاز فاز ٢٠ و ٢١ در سال ٩۵
در حالی که سکوی فاز ٢١ پارس‌جنوبی با وزن دو هزار و ٧٠٠ تن مردادماه امسال در موقعیت خود نصب شده و هم اکنون عملیات راه‌اندازی این سکو ادامه دارد، اخیرا بارگیری دیگر سکوی این فاز به پایان رسیده و به‌زودی سواحل خلیج‌فارس را برای نصب در دریا ترک می‌کند، به گفته مسوولان شرکت نفت و گاز پارس، سکوی فاز ٢١ تا پایان آبان‌ماه و سکوی فاز ٢٠ تا پیش از اسفندماه به بهره‌برداری می‌رسند. پالایشگاه این فازها هم‌اکنون با گاز فازهای ۶ تا ٨ پارس‌جنوبی در حال تولید گاز شیرین هستند و امکان دریافت گاز ترش دریا در آن ایجاد شده است. به گفته مجری فاز ٢٠ و ٢١ پارس‌جنوبی، ردیف دوم شیرین‌سازی پالایشگاه این فازها نیز تا یک ماه آینده تکمیل شده و در ادامه، این دو ردیف، گاز بخش فراساحل این طرح درحال توسعه را دریافت می‌کند.
سکوهای فازهای ٢٠ و ٢١ پارس‌جنوبی، هر یک ظرفیت فرآورش روزانه یک میلیارد فوت‌مکعب گاز را دارند. طرح توسعه فازهای ٢٠ و ٢١ پارس‌جنوبی با هدف تولید روزانه ۵٠ میلیون مترمکعب گاز شیرین برای مصارف داخلی، بازیافت سالانه یک میلیون تن گاز اتان برای مصرف در صنایع پتروشیمی، بازیافت سالانه یک میلیون و ۵٠ هزار تن گاز مایع مرغوب برای صادرات، تولید روزانه ٧۵ هزار بشکه میعانات گازی گوگرد زدایی و تثبیت شده برای صادرات و بازیافت روزانه ۴٠٠ تن گوگرد برای صادرات در اولویت وزارت نفت قرار دارد.
این طرح تا اوایل شهریورماه امسال به پیشرفت فیزیکی ۳۳/۸۹ درصد رسیده است.
هنگام روی کار آمدن دولت یازدهم ایران روزانه ٢۴٠ میلیون مترمکعب گاز میدان گازی پارس‌جنوبی برداشت می‌کرد که اواخر پارسال این میزان برداشت با راه‌اندازی فازهای ١٢، ١۵، ١۶ و ١٧ به ٣۶٠ میلیون مترمکعب در روز رسید. پنج فاز پارس‌جنوبی (١٩ معادل ٢ فاز استاندارد، ٢٠ و ٢١ و بخش باقیمانده از فازهای ١٧ و ١٨) تا پایان امسال به بهره‎برداری می‎رسند با تکمیل این طرح‎ها تا پایان امسال مجموع تولید گاز از میدان مشترک پارس‌جنوبی به ۵٣٠ تا ۵۵٠ میلیون مترمکعب گاز شیرین می‎رسد که در کنار عواید مالی که برای کشور به همراه دارد، تامین خوراک پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌های داخلی نیز تقویت می‌شود.