نظارت بر بازار پول دستوری نباشد

مسعود دانشمند*- معاون نظارتی بانک مرکزی اخیرا از تذکر به ۱۰ بانک متخلف که بیشتر از نرخ مصوب سود اعطا می‌کردند خبر داده است اما واقعا ریشه تخلف بانک‌ها در کجاست؟ چرا با وجود تمام تذکرها و توصیه‌های مقام‌های دولتی و بسیاری از کارشناسان همچنان بانک‌ها سود بیشتری به مشتریان اعطا می‌کنند؟ دلیل این موضوع واضح است. بانک‌ها نیازمند آن هستند که در فضای فعلی با یکدیگر رقابت می‌کنند و مکانیسم بازار هم باید نرخ بهره را مشخص کند و نمی‌توان نرخ بهره را دستوری تصویب کرد.

بانک‌ها مجبورند در بازار غیررسمی رقابت کنند بنابراین برای جذب سپرده‌های مردم چنین تسهیلاتی را ارائه می‌کنند. پس چاره را باید در نظارت بر بازار غیررسمی و موسسات مالی جست. در واقع جلوگیری از تخلف بانک‌ها زمانی که موسسات مالی نرخ سود بیشتری می‌دهند، امکان‌پذیر نیست.

رییس کل بانک مرکزی مدت‌هاست از چشم‌انداز نرخ سود تک‌رقمی متناسب با تورم فعلی کشور سخن می‌گوید و بر لزوم کاهش این سود تاکید دارد. این چشم‌انداز درستی است که اگر می‌خواهیم از فضای رکود کنونی عبور کنیم باید به آن برسیم. سود بانکی در تمام دنیا تک‌رقمی و بعضا منفی است. وظیفه بانک مرکزی مدیریت بازار پولی است و برای این مدیریت هم باید از اهرم‌های بازار پولی استفاده شود و از طرفی موسسات مالی غیررسمی بازار هم باید ضابطه‌مند شوند. معاون نظارتی بانک مرکزی می‌توانست نام این ۱۰ بانک متخلف را اعلام کند و اگر بانک مرکزی ابزار قانونی مقابله با این تخلفات را ندارد می‌تواند از طریق تقدیم لایحه‌ای به مجلس این ابزار را ایجاد کند. فراموش نکنیم که وظیفه سنگین مدیریت بازار پولی بر دوش بانک مرکزی است و اگر ابزار نظارتی‌اش کند است باید این ابزار را تیز کند و جلوی تخلفات را بگیرد.

* عضو خانه اقتصاد ایران