نظام تخصیص آب ایران نیازمند بازنگری است

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو گفت: نظام تخصیص آب فعلی کشور نیازمند بازنگری منطبق با نیازهای جدید است.
صدیقه ترابی روز گذشته در نشست تخصیص آب از منظر حکمرانی افزود: نخستین نظام تخصیص آب ایران در سال ۸۷ تدوین شده که اکنون نیازمند بازنگری و تدوین براساس نیازهای جدید است.
وی تخصیص آب را یک فرآیند سهمیه‌بندی برشمرد که محدودیت‌های روزافزون منابع آب ضرورت تدوین نظام‌های مناسب را دو چندان می‌سازد.
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو نخستین شیوه‌نامه سهمیه‌بندی آب را طومار شیخ بهایی مربوط به قرن ۱۶ میلادی دانست که در آن تقسیم آب زاینده‌رود در نظر گرفته شده است.
ترابی از تقسیم‌نامه امیرکبیر برای رودخانه کرج به عنوان نمونه دوم نظام تخصیص در ایران نام برد و گفت: تدوین نظام تخصیص آب رسمی ایران از سال ۱۳۷۸ کلید خورد و در نهایت درسال ۱۳۸۷ تدوین آن پایان یافت.
وی روند تخصیص آب را منحصر به کشورمان ندانست و گفت: تخصیص آب در اکثر نقاط جهان به واسطه چالش‌هایی که بر سر منابع آبی به وجود آمده رواج دارد.
ترابی افزود: به نسبتی که کمیابی آب در جهان افزایش یافته است برنامه‌ها و توافق‌های تخصیص آب اهمیت فزاینده‌ای در حل تعارض‌های بین‌المللی، ملی و محلی بر سر دسترسی به آب پیدا کرده است درحالی که هدف‌ها و رویکرد‌ها با گذشت زمان تکامل یافته‌اند با این حال اساس تخصیص منابع آب به همان شکل فرآیند تعیین اینکه چه مقدار آب برای استفاده انسان در دسترس قرار دارد و این آب چگونه باید میان مناطق و بهره‌برداران رقیب تقسیم شود تعیین شده است.مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو ادامه داد: اما ظهور چالش‌های رشد برداشت از منابع، تخصیص بیش از حد آب حوضه و نبود مکان‌های مناسب برای ساخت سازه‌های آبی، رشد و تغییر شرایط اقتصادی و به دنبال آن تنوع و گسترده‌تر بهره‌برداران با تقاضاهای مختلف آب، تنزل اکوسیستم‌های آب شیرین و از بین رفتن کارکرد‌های سیستم رودخانه تا انتهای قرن بیستم منجر به تحول مهم در برنامه‌ریزی و تخصیص آب در حوضه شده است.به گفته وی، در پاسخ به این چالش‌ها برنامه‌ریزی مدرن تخصیص آب در حوضه آبریز با تمرکز بیشتر بر بهینه‌سازی استفاده از منابع موجود با لحاظ تحلیل‌های تفصیلی اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی و بررسی بده‌بستان‌ها میان استفاده‌کنندگان رقیب شکل گرفت.ترابی ادامه داد: در برنامه‌ریزی مدرن تخصیص آب روند تحلیل‌ها با فاصله گرفتن از تاکید سنتی بر ساخت سازه‌های جدید برای تامین تقاضای فزاینده، ترکیب شده و تدابیر مدیریت تقاضا را در دستور کار قرار می‌دهد و نیز رویکرد‌های نوین مورد توجه قرار گرفته است.
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو گفت: بر این اساس و با توجه به گذشت نزدیک به دو دهه از عملیاتی شدن فرآیند تخصیص آب در مدیریت بخش آب کشور و نیز گذشت بیش از یک دهه از ابلاغ نظامنامه تخصیص آب و از طرف دیگر به جهت افزایش روزافزون تقاضا برای منابع آبی محدود نیاز به ارتقا و بهبود این فرآیند براساس تجارب حاصل از این دو دهه و نیز بر مبنای تجارب جهانی اصلاح نظام تخصیص آب کشورمان بیش از پیش احساس می‌شود.