نفت زیر۵۰ دلار

عامل کاهش بهای نفت کیست؟ آیا عربستان و آمریکا در پشت پرده این موضوع هستند؟ آیا دولت‌های عربستان و آمریکا با یکدیگر همگام شده‌اند تا به روسیه ضربه بزنند؟ اگر این جنگ نفتی ادامه پیدا کند نقطه پایان روند کاهش قیمت نفت در سال ۲۰۱۵ کجا خواهد بود؟
پایگاه اینترنتی گلوبال ریسرچ در گزارشی درباره عاملان پشت پرده جنگ نفتی و مقدار کاهش بهای نفت در سال ۲۰۱۵ نوشت: برخی تحلیلگران معتقدند بهای نفت سرانجام به کمتر از ۲۰ دلار در هر بشکه خواهد رسید. اگر قیمت‌ها به این سطح برسد چند میلیون شغل در آمریکا از بین خواهد رفت، چندین میلیارد دلار اوراق قرضه بخش انرژی بازپرداخت نخواهد شد و چند تریلیون دلار ضرر مالی به صنعت انرژی وارد خواهد شد.
نظام مالی جهانی از مدت‌ها قبل دچار آسیب‌پذیری شده و تا پایان سال ۲۰۱۵ پیامدهای کاهش بهای نفت مشخص خواهد شد. از زمان شروع روند کاهش قیمت نفت، انگشت اتهام به سوی عربستان نشانه گرفته شد. بی‌تردید مقامات سعودی برای رسیدن به اهداف ژئوپلتیک خود بهای نفت را دستکاری کرده‌اند.
به گزارش ایسنا، عربستان به عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان پیشتر نیز از دستکاری بهای نفت برای رسیدن به اهداف سیاست خارجی خود استفاده کرده است. در سال ۱۹۷۳ انور سادات، رییس‌جمهور وقت مصر پادشاه عربستان را متقاعد کرد با کاهش تولید و تحریم صادرات نفت بهای آن را افزایش دهد تا آمریکا به خاطر حمایت از رژیم صهیونیستی در جنگ برابر کشورهای عربی تنبیه شود. در آن زمان این سیاست جواب داد و بهای نفت چهار برابر شد.
در سال ۱۹۸۶ بار دیگر تاریخ به شکل دیگری تکرار شد و سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به ریاست عربستان این بار در اقدامی شتابزده با کاهش بهای نفت موافقت کرد و سپس در سال ۱۹۹۰ عربستان برای ضربه به روسیه که آن را تهدیدی علیه سلطه نفتی خود می‌دانست، بهای نفت را کاهش داد. آنها در سال ۱۹۹۸ به خود رسیدند و قیمت نفت از بشکه‌ای ۲۵ دلار به ۱۲ دلار سقوط کرد. در پی این کاهش قیمت روسیه نتوانست بدهی‌های خود را پرداخت کند.
عربستان و دیگر اعضای اوپک در مواردی برای بالا بردن قیمت‌ها، تولید خود را کاهش داده و کشورهای عضو غرق دلارهای نفتی شده‌اند. در سال ۲۰۰۸ بهای نفت تا ۱۴۷ دلار در هر بشکه بالا رفت.
روند کنونی کاهش قیمت نفت نشان می‌دهد عربستان و متحدان عربی آن در اوپک به دنبال کنار زدن رقبایی نظیر تولیدکنندگان نفت شیل در آمریکا هستند که با کاهش قیمت نفت قطعا لطمه خواهند خورد.
حتی پیش از شروع روند کاهش بهای نفت نیز عربستان نفت را با تخفیف به چین می‌فروخت. مخالفت اوپک با کاهش تولید در نشست ۲۷ نوامبر مشخصا نشان داد که کاهش بهای نفت در واقع یک جنگ قیمت‌گذاری نفت بین عربستان و آمریکا است.
چنانچه سعودی‌ها به دنبال ایجاد ثبات در قیمت‌ها بودند فورا با کاهش تولید این کار را انجام می‌دادند. برخی بر این باورند عربستان علاوه بر تلاش برای کنار زدن تولیدکنندگان نفت شیل آمریکایی به دنبال ضربه زدن به ایران است. روزنامه دیلی‌میل اخیرا در مقاله‌ای نوشت: عربستان و متحدانش در حاشیه خلیج فارس بالاتر از هرچیزی ایران را رقیب اصلی مذهبی و سیاسی خود در منطقه می‌دانند. آنها واقفند که ایران از شیعیان محروم منطقه حمایت می‌کند.
سعودی‌ها همچنین از حمایت بشار اسد، رییس‌جمهور سوریه توسط ایران عصبی هستند. آنها همچنین می‌دانند اقتصاد ایران تحت تاثیر تحریم‌های غرب به شدت نیازمند افزایش بهای نفت است و هیچ قصدی برای کمک به ایران ندارند.
حقیقت این است که عربستان به دلیل ارزان بودن تولید نفت در این کشور و در اختیار داشتن ذخایر عظیم در موضع قدرت قرار دارد. عربستان می‌تواند دوران کاهش قیمت نفت را یک تا سه سال تحمل کند. همچنین برخی تحلیلگران معتقدند عربستان و آمریکا با همدستی یکدیگر بهای نفت را کاهش داده‌اند و هدف آنها نابود کردن روسیه است.
نیکلاس مادورو، رییس‌جمهور ونزوئلا اخیرا در سخنانی علنا این تئوری را فاش کرد و گفت: آیا از وقوع یک جنگ نفتی خبر دارید؟ این جنگ یک هدف دارد و آن نابود کردن روسیه است.
وی با متهم کردن آمریکا به پر کردن بازار از نفت شیل افزود: این یک جنگ برنامه‌ریزی‌شده از حیث راهبردی است و ونزوئلا دیگر هدف آن است تا انقلاب ما را از بین ببرند و باعث ورشکستگی ما شوند.
ونزوئلا و روسیه که هر دو مناسبات متشنجی با آمریکا دارند، بیشترین ضرر را از کاهش بهای نفت دیده‌اند. به نظر می‌رسد ولادیمیر پوتین رییس‌جمهور روسیه نیز با این فرضیه هم‌عقیده است.
پوتین اخیر گفته است: همه شاهد کاهش بهای نفت هستیم. گمانه‌زنی‌های زیادی درباره علل این کاهش مطرح است. آیا این می‌تواند نتیجه توافق آمریکا و عربستان برای تنبیه ایران و تاثیرگذاری روی اقتصاد روسیه و ونزوئلا باشد؟ پاسخ من مثبت است.
بی‌شک باراک اوباما، رییس‌جمهور آمریکا به دنبال مجازات روسیه به دلیل تحولات اوکراین است. دستکاری قیمت نفت یکی از بهترین روش‌های انجام این کار است. در این میان اگر صنعت نفت شیل آمریکا لطمه بخورد، این یک امتیاز برای هواداران محیط‌زیست در دولت اوباما خواهد بود.
در این میان افرادی هستند که این جنگ نفتی را حتی پیچیده‌تر از این حرف‌ها می‌بینند. مارین کاتوسا نویسنده کتاب «جنگ سردتر» و استراتژیست سرمایه‌گذاری انرژی معتقد است تحولات اخیر بازار نفت یک جنگی سه‌جانبه میان اوپک، روسیه و آمریکاست.
مارتین کاتوسا، تحلیلگر موسسه تحقیقاتی کیسی آمریکا با با اشاره به اینکه تولید نفت در سال ۲۰۱۵ کاهش نخواهد یافت، افزود: همگی می‌دانیم اوپک تولید خود را کاهش نخواهد داد. آنها به دنبال افزایش تولید هستند. روسیه تولید خود را به بالاترین سطح تمام ادوار رسانده است. با توجه به اینکه روسیه و اوپک هیچکدام حاضر نیستند سهم بازار خود را از دست دهند، صنعت نفت شیل چطور با آنها رقابت خواهد کرد؟
کاتوسا افزود: فکر نمی‌کنم صنعت شیل یک شبه سقوط کند.
انگیزه واقعی این جنگ نفتی هر چه باشد، به نظر نمی‌رسد در آینده نزدیک به پایان برسد و این به معنی این است که روند کاهش قیمت نفت ادامه خواهد یافت. اما روند کاهش تا کجا خواهد بود؟
یک تحلیلگر اخیرا به شبکه سی‌ان‌ان گفت که این احتمال وجود دارد که قیمت نفت در سال ۲۰۱۵ به ۳۰ دلار در هر بشکه سقوط کند.
دارین نیوسام تحلیلگر ارشد نفتی می‌گوید: اگر روند کاهش قیمت نفت متوقف نشود، ممکن است به قیمت‌های اواخر سال ۲۰۰۸ و اوایل سال ۲۰۰۹ که ۳۰ دلار در هر بشکه بود بازگردیم.
برخی تحلیلگران حتی نگاه بدبینانه تری دارند.
برای مثال، جرمی وارنر از روزنامه «سیدنی مورنینگ هرالد» که پیشتر به درستی پیش‌بینی کرد بهای نفت سال ۲۰۱۴ به کمتر از ۸۰ دلار در هر بشکه می‌رسد اکنون پیش‌بینی می‌کند بهای هر بشکه نفت در سال ۲۰۱۵ به بشکه‌ای ۲۰ دلار سقوط می‌کند.
تحلیلگر دیگری اخیرا در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌بی‌سی اعلام کرد در بدترین شرایط احتمال می‌رود بهای نفت به ۱۴ دلار در هر بشکه برسد.
در طول تاریخ به جز کاهش اخیر تنها یک برهه دیگر وجود دارد که قیمت نفت ظرف کمتر از یک ماه ۵۰ دلار در هر بشکه کاهش یافته و آن قبل از بحران مالی سال ۲۰۰۸ است. اما این حقیقت که قیمت نفت کاهش یافته مشکلات احتمالی ما را دو چندان می‌کند.
در آغاز سال ۲۰۱۵ باید نگاه‌ها به سمت ذخایر انرژی، اوراق قرضه انرژی و گوش‌ها به سمت هرگونه نشانه مشکلات متعاقب باشد. بحران مالی بزرگ دیگری در کمین است اما بیشتر مردم هرگز آن را نمی بینند.