نقد کارشناسانه سخنان اقتصادی رییسی

محمدصادق جنان‌صفت
ابراهیم رییسی در میان هفت نفری که از سوی اعضای شورای نگهبان احراز صلاحیت شده‌اند تا در رقابت برای مقام ریاست‌جمهوری حاضر باشند در حرف و در میان اصولگرایان شانس بیشتری برای کسب بیشترین رای از میان کسانی که پای صندوق‌های رای می‌روند دارد.
شاید به همین دلیل است که روسای سه اتاق غیردولتی در اقتصاد که اتاق بازرگانی مرکزیت آنها را تشکیل می‌دهد‌، از وی به عنوان نخستین نفر برای معرفی برنامه‌هایش در حوزه اقتصاد دعوت کرده است. رییسی دیروز به اتاق بازرگانی ایران رفت و به سخنان کارفرمایان ایرانی و نیز برخی مدیران اصناف و تعاونی‌ها گوش کرد. این مبارزه‌کننده برای به دست آوردن ریاست دولت سیزدهم نیز دیدگاه‌هایش را برای حاضران تشریح کرد. با توجه به اینکه پایگاه خبری اتاق ایران منتشر‌کننده بخش بیشتری از سخنان وی است برخی نکات را با توجه به آنچه در این پایگاه آمده است یادآور می‌شوم. تاکید می‌شود که نقد و واکاوی کارشناسانه اساس این بررسی است.
یکم- بررسی از سر اشاره ادبیات به کار گرفته‌شده از سوی ابراهیم رییسی در جمع بخش خصوصی نشان می‌دهد او با ادبیات اقتصاد کلان و اقتصاد سیاسی آشنایی ندارد یا اینکه نخواسته است در این مرکز درباره شاخص‌های کلان اقتصادی مثل کسری بودجه به عنوان مادر همه تباهی‌های اقتصادی‌، از نرخ شتابان تورم که قدرت خرید شهروندان را هر روز بیشتر کاهش می‌دهد‌، از کوچک شدن حجم تجارت خارجی که قدرت ایران را در چانه‌زنی‌های سیاسی منطقه‌ای کاهش می‌دهد و سایر شاخص‌ها مثل رشد نقدینگی و رشد پایه پولی چیزی بگوید. البته از فردی که همه عمر کاری‌اش در قوه قضاییه فعالیت کرده است انتظاری بیش از این هم نمی‌رود اما ناآشنایی نیز می‌تواند دردسرساز باشد.
دوم- ابراهیم رییسی در این نشست از شناسایی مشکلات و اینکه باید برای این مشکلات با کمک مردم راه‌حل پیدا کرد سخن گفت که حرف تازه‌ای نیست بلکه بر ابهام‌ها اضافه می‌کند که مردم چه کمکی می‌توانند کنند.
درحالی که بخش خصوصی و شهروندان و علاقه‌مندان به اقتصاد سیاسی انتظار داشتند وی بگوید برای حل مسائل اقتصادی از کدام گروه اقتصاددانان با کدام گرایش اندیشه‌ای و نیز کدام افراد برای سه محل فرماندهی اقتصادی یعنی بانک مرکزی‌، وزارت اقتصاد سازمان برنامه‌وبودجه استفاده می‌کند. این چیزی است که جامعه انتظار دارد بشنود و بیان این حرف کلی که باید مشکلات را شناخت چنگی به دل نمی‌زند چون همه می‌دانند مشکلات اقتصاد ایران چیست.
سوم- ابراهیم رییسی در این نشست به جای پاسخ دادن به این پرسش که برای حل مسائل اقتصاد به رشد اقتصادی اهمیت می‌دهد یا می‌خواهد رفاه زودگذر را در دستور کار قرار دهد و آیا برای برطرف کردن فساد، اقتصاد آزاد را اجرا می‌کند یا نه نیز چیزی را به طور صریح و شفاف بیان نکرد و با اشاره به مساله «مدیریت جهادی» آن را حلقه مفقوده اقتصاد معرفی کرد. این که نمی‌توان از دفتر کار مسائل اقتصاد را حل کرد نیز حرف تازه‌ای نیست و محمود احمدی‌نژاد به عنوان ابداع‌کننده سفرهای استانی چندباره و سفر به همه شهرها و روستاها این کار را اجرا کرد و در آخر کار تورم بالای ۳۵ درصد را تحویل دولت بعدی داد.
چهارم- ابراهیم رییسی شاید هنوز از سوی مشاوران و یاران اقتصادی‌اش توجیه نشده است که تجارت از تولید بالاتر و از اقتصاد هم بالاتر است. او می‌گوید تولید باید محور همه فعالیت‌های اقتصادی باشد‌.
این در حالی است که کامیاب‌ترین کشورها در حال حاضر کشورهایی‌ هستند که تجارت را در دستور کار قرار داده‌اند. به طور مثال می‌توان به ترکیه اشاره کرد که بدون داشتن منابع نفت و گاز تجارت این کالاها را در اختیار دارد. دنیای امروز تولید را در هر کشوری که باشد قبول می‌کند و از راه دادوستد و تجارت است که شغل ایجاد می‌کند و درآمد کسب می‌کند.
پنجم- در سخنان وی برخی نکات نیز قابل اعتنا بود و می‌تواند در کانون توجه باشد‌. یکی از این سخنان چگونگی ارتباط ایران با همسایه‌هاست که مساله بسیار بااهمیتی است و باید واکاوی شود که چرا ایران بازارهای پایدار صادراتی در کشورهای همسایه ندارد.
تغییر ریل خصوصی‌سازی از خصولتی‌ها به خصوصی‌ها‌، اجرای قانون در کلیه بخش‌ها و اجرای قانون بهبود مستمر فضای کسب‌وکار و ارتباط مستمر با بخش خصوصی نیز از دیگر نکات قابل اعتنا بود.