نقشه اردوغان برای انحلال پارلمان و انتخابات زودهنگام

گروه بین‌الملل- مژده کلهر- رجب طیب‌اردوغان رییس‌جمهوری ترکیه اخیرا در خصوص تاریخ انتخابات ریاست‌جمهوری امسال با اعضای حزب خود (حزب عدالت و توسعه) گفت‌و‌گو کرده است. گفته می‌شود طی نشستی که در کاخ ریاست‌جمهوری به همین مناسبت برگزار شد با هماهنگی با باغچه لی رهبر حزب MHP ارزیابی شد که ۱۴ می ‌(۲۴ اردیبهشت) مناسب‌ترین تاریخ برای انتخابات است. در حزب عدالت و توسعه هم در مورد این تاریخ تصمیم گرفته شد و اینکه اگر به دور دوم راه پیدا کند دو هفته بعد رای‌گیری دوباره برگزار می‌شود.
در واقع دستور کار اصلی هیات اجرایی مرکزی حزب عدالت و توسعه (MYK) که به ریاست اردوغان تشکیل شد تصمیم بر «انتخابات زودهنگام» بود. در این نشست در حالی که انتخابات ریاست‌جمهوری و پارلمانی سال ۲۰۳۳ در «۱۴ می» توسط کارکنان حزب مورد ارزیابی قرار گرفت، اعلام شد رجب طیب‌اردوغان «تصمیم انتخاباتی ارسال‌شده» را به پارلمان واگذار نخواهد کرد و با استفاده از حق قانون اساسی خود، پارلمان را تا پایان سال منحل خواهد کرد.
اردوغان و دولت باغچه‌لی -رهبر حزب MHP- در ۲۹ دسامبر در کاخ ریاست‌جمهوری دیدار کردند. اردوغان پس از این دیدار با برخی از اعضای حزب خود نیز دیدار و گفت‌وگو کرد. بر اساس اطلاعات به دست آمده از روزنامه جمهوریت، موضوع اصلی نشست MYK به ریاست رجب طیب‌اردوغان «تاریخ انتخابات» بوده است. گفته می‌شود اردوغان به دلیل عید سعید قربان سال ۲۰۲۳ و امتحانات کنکور در نظر دارد تاریخ ۱۸ ژوئن (۲۸ خرداد) را که قبلا با کارکنانش توافق شده بود به ۱۴ می ‌(۲۴ اردیبهشت) منتقل کند. یادآور می‌شود در صورت برگزاری انتخابات در ۲۸ خرداد شهروندانی که به زیارت می‌روند نمی‌توانند رای دهند.
بحث و گفت‌وگو پایان نخواهد یافت
خاطرنشان می‌شود اپوزیسیون درها را به روی انتخاباتی که بعد از ۶ آوریل (۱۷ فروردین) برگزار می‌شود بسته و تصمیم مجلس ملی ترکیه هم دال بر «انتخابات زودهنگام» نخواهد بود. بدین ترتیب قانون جدید انتخابات اجرایی خواهد شد. اما مناظره‌های انتخاباتی اردوغان همچنان در دستور کار است. گفته می‌شود که پارلمان تا پایان فوریه به بررسی پیشنهادات مربوط به وعده‌های حزب عدالت و توسعه ادامه می‌دهد و در پایان فوریه «به طور کامل بر دستور کار انتخابات متمرکز خواهد شد».
احتمال وجود ۳ صندوق در انتخابات
علاوه بر این پیشنهاد اصلاح قانون اساسی حزب عدالت و توسعه که شامل «آزادی روسری» و «حفاظت از خانواده» است در این حزب مورد بحث قرار گرفت. در صورتی که ۴۰۰ نماینده مجلس ملی ترکیه با رای «آری» این پیشنهاد را تصویب کنند، اردوغان قادر خواهد بود چنین پیشنهاداتی را بدون برگزاری همه‌پرسی اعمال کند. اما اگر آرای مثبت زیر ۴۰۰ رای باشد، سه صندوق رای در ۲۴ اردیبهشت برای شهروندان ترکیه در نظر گرفته خواهد شد.
همچنین اعضای حزب عدالت و توسعه معتقدند که اپوزیسیون نیز از ماده پیشنهادی که شامل «آزادی روسری» است حمایت خواهد کرد و در این صورت «‌۴۰۰ رای مثبت یا بیشتر» نمایندگان به دست می‌آید. از سوی دیگر در ماده دو این پیشنهاد آمده اگر تعداد آرا در حد ۳۶۰ رای باشد، احتمال برگزاری همه‌پرسی اصلاح قانون اساسی و انتخابات همزمان زیاد است.
کدام حزب چند نماینده دارد؟
گفتنی است برای انتخابات زودهنگام با توجه به قوانین ترکیه، تصمیم ریاست‌جمهوری و یا مجلس ۵ به ۳ است. برای این منظور باید دست‌کم ۳۶۰ نماینده به آن رای مثبت دهند.
در مجلس حزب AKP (عدالت و توسعه) ۲۸۶ نماینده، حزب CHP (جمهوری خلق) ۱۳۶ نماینده، حزب HDP (دموکراتیک خلق) ۵۶ نماینده، حزب حرکت ملی ۴۸ نماینده، حزب خوب ۳۷ نماینده، حزب کارگر ۴ نماینده، حزب مملکت ۲ نماینده، حزب دموکرات ۲ نماینده، حزب ظفر، BBP، حزب وداع، حزب مناطق دموکرات، حزب سعادت و حزب سازندگی هم هر کدام یک نماینده دارند. به علاوه در مجلس ۴ نماینده مستقل هم حضور دارند. در کل مجلس ملی ترکیه در حال حاضر ۵۸۱ نماینده دارد.
جمع کرسی‌های MHP و AKP روی هم ۳۳۴ کرسی است. به همین دلیل اتحاد احزاب جمهور (یعنی AKP وMHP ) به تنهایی قدرت تصمیم‌گیری در این مورد را نداشته و حزب مخالف هم از این موضوع حمایت نمی‌کند. پس به همین سبب احتمالا اردوغان به عنوان رییس‌جمهوری از اختیاراتش استفاده کرده و انتخابات را زودتر از موعد مقرر برگزار خواهد کرد.