نقش اساسی رتبه‌بندی در کیفیت تامین مالی شرکت‌ها

با تشکیل شرکت‌های رتبه‌بندی در ایران، یک قطعه به پازل نهادهای مالی افزوده شد. مدت‎ها از سوی اقتصاددانان و کارشناسان بازار سرمایه بر لزوم تشکیل شرکت‌های رتبه‌بندی و نیاز بازار سرمایه و اقتصاد به چنین نهادهایی تاکید شده بود تا سرانجام سازمان بورس با انتشار فراخوانی، از فعالان دعوت به اخذ مجوز برای تشکیل شرکت‎های رتبه‌بندی کرد. تاکنون سه شرکت رتبه‌بندی در ایران تاسیس شده که کار خود را آغاز کرده‌اند.
حمید میرمعینی، عضو هیات مدیره یک شرکت رتبه‌بندی اعتباری معتقد است این شرکت‌ها می‌توانند نقش اساسی در اقتصاد کشور داشته باشند و به افزایش کارایی و کاهش فساد کمک کنند.
وی در رابطه با اهمیت شرکت‌های رتبه‌بندی گفت: نهاد مالی رتبه‌بندی در تمام دنیا به‌عنوان یکی از نهادهای اصلی تاثیرگذار در بازارهای مالی و حتی اقتصادی شناخته می‌شود. نگاه سرمایه‌گذاران همواره معطوف به بررسی و پایش رفتار مدیریتی و عملکرد شرکت‌هاست.
وی ادامه داد: این شرکت‌ها به‌عنوان یک شرکت ناظر در بازارهای مالی و اقتصاد نقش بسیار مهمی دارند و وجود آنها برای افزایش بهره‌وری و جلوگیری از فساد و عدم کارایی و ایجاد رقابت برای کسب اعتبار بیشتر در اقتصاد لازم است و تاکنون بسیار اثرگذار بوده‌اند. در حال حاضر اثرگذارترین گزارش‌ها در دنیا، گزارش‌های شرکت‌های رتبه‌بندی مانند مودیز، فیچ و اس اند پی است که مورد توجه کل بازارها قرار دارد.
میرمعینی با اشاره به اینکه در حال حاضر سه شرکت رتبه‌بندی مجوز فعالیت گرفته‌اند، ادامه داد: شرکت‌های رتبه‌بندی تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار هستند و تا پیش از این جای این نهاد مالی در پازل نهادهای مالی بسیار خالی بود.
رتبه‌بندی شرکت‌ها باید یک الزام در کشور باشد
میرمعینی ادامه داد: امیدواریم با حمایت از این صنعت از سوی مسوولان، متخصصان و فعالان اقتصادی و ارائه کار با‌کیفیت (به لحاظ استقلال، استفاده از استانداردهای حرفه‌ای بالا و رعایت قوانین و ضوابط) بتوانیم اثر بسیار مثبتی در اقتصاد کشور و بازارهای مالی و امنیت سرمایه‌گذاری ایجاد کنیم تا نهضت سرمایه‎گذاری که برای اقتصاد کشور لازم است، ایجاد شود.
عضو هیات مدیره شرکت رتبه‌بندی اعتباری در رابطه با حمایت‌های لازم برای تثبیت فعالیت شرکت‌های رتبه‌بندی گفت: این صنعت هنوز شناخته شده نیست. بسیاری از شرکت‌ها به لحاظ سیستماتیک، کارایی لازم را نداشتند و نگاه دقیق و عمیقی هم برای بررسی اینها وجود نداشت و در واقع بنگاه‌ها به اشکال مختلف از زیر بار مسوولیت و کارایی لازم شانه خالی کردند. بنابراین آنها به خودی خود، رغبت و تمایلی در بازار برای استفاده از خدمات شرکت‌های رتبه‌بندی نداشتند.
وی ادامه داد: سایر نهادهای نظارتی مانند بیمه مرکزی، بانک مرکزی، وزارت اقتصاد، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سایر وزارتخانه‌هایی که قصد افزایش کارایی و کاهش فساد و کاهش راه‌های دور زدن قانون را دارند، لازم است از این صنعت حمایت کنند.
عضو هیات مدیره شرکت رتبه‌بندی اعتباری افزود: باید الزاماتی در دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌ها ایجاد شود و رتبه‌بندی برای بسیاری از فعالیت‌‎ها اجباری باشد. به مرور زمان شرکت‌ها به سمت رتبه‌بندی حرکت می‌کنند و این صنعت تاثیر خود را در اقتصاد خواهد گذاشت. این اعتبار می‌تواند نقش بسزایی در بازارهای تامین مالی شرکت‌ها ایفا کند و کسب رتبه‌های بالا می‌تواند در میزان تسهیلات و تامین مالی دریافتی و نرخ تامین مالی و در بخش وثایق کمک‌کننده باشد‌ چراکه تامین مالی با نرخ پایین و به میزان بالا برای شرکت‌ها و فعالان اقتصادی اهمیت زیادی دارد.
قوانین در راستای حمایت از رتبه‌بندی حرکت کرده‌اند
میرمعینی با اشاره به اینکه در حال حاضر حمایت‎های گسترده‌ای از طرف سازمان بورس برای تقویت و توسعه این صنعت صورت گرفته و سایر دستگاه‌ها نیز باید اقداماتی انجام دهند، افزود: به عنوان نمونه به تازگی ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی، آیین‌نامه پیشگیری از انباشت مطالبات غیرجاری بانک‌ها را تصویب کرده و از شش ماه آینده تمام شرکت‌هایی که متقاضی دریافت تسهیلات از بانک‌ها باشند، باید رتبه‌بندی شده باشند. سال گذشته نیز قانون صدور دسته چک از سوی مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در حال حاضر آیین‌نامه آن در بانک مرکزی در حال تهیه است. طبق این قانون، شرکت‌ها و اشخاص حقیقی و حقوقی برای صدور دسته چک باید هم رتبه‌بندی و هم اعتبارسنجی شوند. بنابراین این اقدامات می‌توانند الزام مناسبی را ایجاد کنند. این الزامات باید جدی و قاطعانه باشد تا بتواند هدف از ایجاد این قانون و آیین‌نامه یعنی جلوگیری از انباشت بدهی‌های غیرجاری را محقق کند.
میرمعینی با بیان اینکه فعالیت شرکت‌های رتبه‌بندی فقط محدود به شرکت‌های لیست‌شده در بورس و فرابورس نیست و همه اقتصاد را در‌بر می‌گیرد، افزود: در دنیا، شرکت‌های رتبه‎بندی و اعتبارسنجی بسیار فعال هستند و نقش بسیار مهمی دارند و رتبه و اعتبار افراد و شرکت‌ها بسیار اهمیت دارد. باید بین خوش‌اعتبار و بد‌اعتبار تفاوت وجود داشته باشد تا شخص بداعتبار برای ایجاد و افزایش اعتبار خود تلاش کند و شخص خوش‌اعتبار نیز برای حفظ اعتبار خود تشویق شود و برای افزایش اعتبار و تصمیم‌گیری منطقی و استفاده از اصول علمی مدیریت تلاش کند.