نقش موثر عوامل فرهنگی در فرزندآوری

محمدرضا رسولی- به استناد آمارهای سازمان ثبت‌احوال کشور، شاهد کاهش ۵ درصدی فرزندآوری در کشور هستیم. این در حالی است که طی دو سال گذشته سیاست‌های حمایتی در جهت افزایش رشد جمعیت همچون اعطای خودرو به قیمت کارخانه، اعطای زمین، وام و تسهیلات بانکی در کشور اجرا شده است. این مساله بیانگر آن است که این سیاست‌های حمایتی به تنهایی برای افزایش رشد جمعیت کارایی لازم را نداشته و باید تلفیقی از مشوق‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را برای تشویق به فرزندآوری ایجاد کرد.
درست است که افزایش مشکلات اقتصادی از مهم‌ترین دلایل تمایل نداشتن به فرزندآوری گزارش شده، اما تاثیر عوامل فرهنگی در تغییر روند جمعیتی کشور غیر‌قابل انکار است. در این خصوص می‌توان از تجربیات کشورهای دیگر استفاده کرد. به عنوان نمونه کشور روسیه به خانواده‌هایی که فرزند دوم آنها به دنیا می‌آید، مبلغ۴۵۰ هزار روبل معادل ۱۵ هزار دلار کمک مالی و به ‌ازای تولد فرزند سوم نیز یک قطعه زمین ۶۰۰ تا یک هزار مترمربعی اهدا می‌کند. ارائه خدمات پزشکی رایگان به مادران در دوران بارداری و وضع‌حمل حتی یک‌سال پس ‌از آن، پرداخت ماهانه ۸۰ دلار کمک‌ هزینه فرزند در سه سال نخست زندگی از دیگر مشوق‌های مالی دولت روسیه است. همچنین خانواده‌هایی با بیش از سه فرزند یکشنبه‌های هر هفته امکان این را دارند که به کاخ کرملین بروند و در بیش از ۶ ساعتی که آنجا حضور دارند به انواع بازی‌ها بپردازند. همچنین در هنگام این حضور، پوتین به مادران حاضر در مراسم مدال «شکوه مادری» هدیه می‌دهد که ارزش مادی این هدیه به حدود ۲۰۰ میلیون تومان می‌رسد. این مدال به خانواده‌های دارای هفت فرزند و بیشتر اعطا می‌شود.
نتیجه اینکه برطرف کردن مشکلات اقتصادی به عنوان مهم‌ترین دلیل تمایل نداشتن به فرزندآوری، حتی بدون تصویب سیاست‌های تشویقی، منجر به ازدیاد فرزندآوری خواهد شد. ضمن اینکه با برطرف ساختن بحران اقتصادی راه برای تغییر فرهنگ نیز هموار خواهد شد و فقط در آن صورت است که می‌توان به افزایش رشد جمعیت امیدوار بود.