نقش نقدینگی در ایجاد تورم چیست؟

براساس نظر برخی کارشناسان اقتصادی، نقدینگی مهم‌ترین متغیر تورم‌ساز و اصلی‌ترین عامل در ایجاد تورم است. مطابق با مبانی علم اقتصاد رشد مستمر و پایدار نقدینگی در طول زمان تنها عامل ایجاد تورم در بلندمدت است.
بررسی‌ها نشان می‌دهد نرخ رشد هشت‌ماهه نقدینگی در سال جاری به نزدیک 20‌درصد رسیده و بعد از دو سال که روند اصلی‌ترین متغیر تورم‌ساز نزولی بوده مجددا افزایشی شده است. آیا این اتفاق می‌تواند به افزایش قیمت‌ها در روزها و ماه‌های آتی منجر شود؟ آمارها حاکی از آن است شوک‌های سیاسی و اقتصادی مثبت موجب کاهش نرخ رشد نقدینگی و شوک‌های منفی منجربه روند افزایشی نرخ رشد نقدینگی شده است. همچنین آمارها حاکی از آن است سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی به کاهش سرعت رشد متغیر تورم‌ساز منجر شده است. وقتی نرخ تغییرات حجم نقدینگی در آبان‌ماه نسبت‌به ابتدای سال محاسبه شود، نرخ رشد هشت‌ماهه نقدینگی به دست می‌آید.
براساس نظر برخی کارشناسان اقتصادی، نقدینگی مهم‌ترین متغیر تورم‌ساز و اصلی‌ترین عامل در ایجاد تورم است. مطابق با مبانی علم اقتصاد رشد مستمر و پایدار نقدینگی در طول زمان تنها عامل ایجاد تورم در بلندمدت است. یعنی افزایش نقدینگی موجب می‌شود تا سطح قیمت‌ها در طول زمان صعودی شود. متغیر نقدینگی از مجموع پول و شبه‌پول به دست می‌آید.
اعتباردهی بانک‌ها و همچنین کسری بودجه دولتی نقش زیادی در افزایش نقدینگی ایفا می‌کنند و از همین‌رو نظارت بر شبکه بانکی و هزینه‌های دولت‌ می‌تواند موجب کنترل رشد نقدینگی شود.
اثر بود و نبود برجام بر نرخ رشد نقدینگی
به گزارش تجارت‌نیوز، اعداد و ارقام حاکی از آن است که بعد از وقوع توافق هسته‌ای بین ایران و قدرت‌های جهانی و شکل‌گیری یک چشم‌انداز مثبت برای اقتصاد ایران، نرخ رشد نقدینگی کاهش یافته است. در واقع پس از لغو تحریم‌های آمریکا، اروپا و سازمان ملل نرخ رشد هشت‌ماهه نقدینگی که در سال94 معادل 16‌درصد برآورد شده در سال 97 به 8/‏‏12‌درصد کاهش یافته است. در واقع حجم نقدینگی که در آبان سال97 برابر با 1725 هزار‌ میلیارد تومان بوده در مقایسه با اسفند سال 96 که حجم این متغیر 1424 هزار‌ میلیارد تومان ثبت شده، 8/‏‏12‌درصد رشد داشته است. در نتیجه این روند کاهشی در نرخ رشد نقدینگی، سرعت افزایش قیمت‌ها یا تورم نیز پایین آمد.
با این‌حال پس از خروج ترامپ از برجام این روند کاهشی ادامه نیافت. در واقع بعد از این اتفاق و شوک وارده به اقتصاد ایران و نااطمینانی‌های فزاینده موجب شد نرخ رشد نقدینگی از 8/‏‏12‌درصد به 2/‏‏24‌درصد در سال 1400 برسد. در این سال حجم نقدینگی در آبان‌ماه به 4315هزار ‌میلیارد تومان رسیده است.
روند هشت‌ماهه نرخ رشد نقدینگی
در چند سال اخیر
نرخ رشد هشت‌ماهه نقدینگی بعد از اینکه در سال1400 به بالاترین مقدار خود در دهه اخیر رسید، روندی نزولی به خود گرفت. البته باید گفت این اتفاق همزمان با اتخاذ سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی مانند سقف ترازنامه و همچنین ورود بایدن به کاخ سفید که منجربه کاهش تنش‌های سیاسی و اقتصادی میان ایران و قدرت‎های جهانی شد، رخ داد. در این مدت نرخ رشد هشت‌ماهه نقدینگی از 2/‏‏24‌درصد در سال1400 به 6/‏‏15‌درصد در سال گذشته رسید.
البته نرخ رشد نقدینگی در آبان سال جاری نسبت‌به اسفندماه دوباره در مقایسه با سال‌های گذشته افزایش یافته و روند صعودی به خود گرفته است. در این مدت نرخ رشد نقدینگی از 6/‏‏15‌درصد به 2/‏‏19‌درصد رسیده که افزایش قابل‌توجهی محسوب می‌شود. حجم نقدینگی در اسفند سال گذشته برابر با 7877 هزار‌میلیارد تومان بوده که در آبان‌ماه به 9392 هزار‌میلیارد تومان افزایش یافته است. بنابراین می‌توان انتظار داشت که در ماه‌های آتی افزایش قیمت‌ها در راه خواهد بود.