نقش کربوهیدرات‌ها در سلامت انسان‌ها

آتوسا حجتی*- کربوهیدرات‌ها فراوان‌ترین منبع موجود برای فرآیندهای متابولیکی انسان هستند که می‌توان آنها را به دو دسته تقسیم‌بندی کرد: کربوهیدرات‌های ساده (تصفیه‌شده) و کربوهیدرات‌های پیچیده (طبیعی و مفید).
اینکه کربوهیدرات در کدام یک از دو دسته بالا جای بگیرد، تعیین می‌کند که این ماده مغذی است یا خیر.
کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده
کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده در واقع کربوهیدرات دستکاری یا فرآوری‌شده‌ای هستند که بسیاری از مواد مغذی آنها در این فرآیند از بین رفته و این در حالی است که کربوهیدارت‌های پیچیده دارای فواید غذایی زیادی هستند.
باید بدانیم کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده یا ساده فاقد ارزش غذایی هستند و به همین دلیل ذاتا ناسالم شناخته می‌شوند. آنها عمدتا دارای قندهایی مانند گلوکز و فروکتوز هستند که می‌توانند باعث افزایش قند خون شوند.
مضرات کربوهیدرات تصفیه‌شده برای سلامتی
غذاهای نشاسته‌ای تصفیه‌شده مانند چیپس و کلوچه و… اغلب سرشار از قند، سدیم و چربی‌های ترانس هستند که می‌تواند برای سلامت مضر باشد. به عنوان مثال، یک فنجان برنج قهوه‌ای بیش از ۱۰۰ درصد از نیاز روزانه توصیه‌شده به تیامین، نیاسین و فولات را تامین می‌کند و این در حالی است که یک فنجان برنج سفید حاوی صفر درصد از این ویتامین‌ها و مواد معدنی است.
در مقابل این مواد کربوهیدرات‌های پیچیده وجود دارد که دارای خواص بالایی هستند و این را باید بدانید که طی تحقیقات علمی توصیه می‌شود ۵۰ تا ۶۵ درصد رژیم غذایی روزانه از کربوهیدرات‌ها تامین شود تا سلامت عمومی تامین شود.
اگر سعی در کاهش وزن دارید بهتر است مواد غذایی حاوی کربوهیدرات‌های ساده را از رژیم غذایی خود حذف کنید. این مواد عموما کالری بالایی دارند و فاقد ارزش غذایی، فیبر، پروتئین و سایر مواد مفید برای هضم هستند. در ترکیب با ورزش روزانه حتما به هدف خود خواهید رسید. به عنوان مثال، برنج سفید را با برنج قهوه‌ای جایگزین کنید یا غلات کامل را جایگزین پاستا و نان کنید.
به جای یک لیوان آب پرتقال مصنوعی برای صبحانه، یک کاسه بلغور جو دوسر را با میوه امتحان کنید. پس هر فرد باید فرق این نوع کربوهیدرات‌ها را بشناسد تا در انتخاب روزانه و بعضا پرمشغله بتواند انتخاب‌های درست و منطقی داشته باشد تا سلامت خود را تضمین کند.
* کارشناس ارشد تربیت بدنی و آسیب‌شناسی ورزشی