نقش ۳۲ درصدی خودرو‌ها در تولید آلاینده ازن

معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط‌زیست درباره خطرات آلاینده ازن که طی هفته‌های گذشته به بیشتر از حد مجاز در سطح هوای شهر تهران رسیده است اظهار کرد: از ابتدای سال ۹۸؛ ۱۴ روز ناسالم برای گروه‌های حساس و یک روز ناسالم هم برای تمام گروه‌ها در شهر تهران داشته‌ایم‌. روز ۱۰ تیر شاخص آلودگی هوا به ۱۶۰ در تهران رسید‌. به این نکته توجه کنید که ازن یک آلاینده ثانویه قوی است که بر اثر تابش خورشید و وجود ناکس (اکسید‌های نیتروژن) و ترکیبات عالی فرار در هوا به وجود می‌آید‌. این ترکیبات عالی فرار وقتی در معرض تشعشع خورشید قرار می‌گیرند ازن را تولید می‌کنند. ازنی که در جو زمین قرار می‌گیرد به نام ازن بد معروف است که عواض سوئی برای سلامت انسان و موجودات زنده دارد‌.
به گزارش میزان داریوش گل‌علیزاده، در ادامه توضیح داد: در ادبیات محیط‌زیست به گاز ازن موجود در تروپوسفر لقب ازن بد و مضر داده شده است‌. از طرفی ازن موجود در سطح زمین بسیار خطرناک و سمی‌ است و در ردیف گاز‌های آلاینده جوی قرار دارد‌. ۱۰ درصد ازن در لایه تروپوسفر قرار می‌گیرد‌. ۹۰ درصد ازن موجود در استراتوسفر به ازن خوب و مفید گفته می‌شود که نقش بسزایی در فیلتر کردن تابش‌های خورشید دارد چرا که حدود ۹۵درصد تابش‌های خورشید در محدوده طول موج‌های کوتاه واقع شده است و باند‌هایی از آن تابش‌ها که فوق‌العاده خطرناک و مضر هستند در لایه استراتوسفر قرار می‌گیرد که ازن مفید است و لایه ازن را تشکیل می‌دهد‌.
وی در ادامه با بیان اینکه ناکس و ترکیبات عالی فرار منابع انتشار زیادی دارند بیان کرد: از کلیه سیستم‌های حرارتی که از سوخت‌های فسیلی استفاده می‌کنند ناکس تولید می‌شود. این ناکس خیلی سریع به آلاینده ثانویه تبدیل می‌شود‌. از زمانی که ازن به عنوان شاخص آلودگی در تهران مطرح شده وجود ناکس خیلی مهم شده است‌. ناکس طی دهه اخیر روند نزولی داشته است‌. سال‌های ۸۹ و ۸۶ در طول دو دوره ناکس به حجم بالایی رسید‌. خودرو‌ها یا همان منابع متحرک نقش ۳۲ درصدی در انتشار ناکس دارند‌. ناکس در تابستان ازن را تشکیل می‌دهد و در زمستان ذرات معلق را تولید می‌کند‌.
وی در ادامه بیان کرد: منابع تجاری و خانگی و عمومی هم ۱۰ درصد در انتشار ناکس موثر هستند‌. منابع خانگی که گاز طبیعی می‌سوزاند دی‌اکسید نیتروژن تولید می‌کنند‌. نیروگاه‌ها و صنایع و کارگاه‌های صنعتی در تولید ناکس موثر هستند و سهم بالقوه‌ای در انتشار ناکس دارند‌. خودرو‌ها که منابع متحرک هستند در تولید ناکس خیلی موثر هستند و وقتی در ترافیک سنگین گرفتار می‌شویم میزان تولید آلاینده ازن پنج برابر یک خودروی در حال حرکت می‌شود‌. همچنین توجه کنید که موتورسیکلت‌ها ۲۰ درصد خودرو‌ها آلاینده ازن تولید می‌کنند‌.
معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم در ادامه بیان کرد: خودرو‌های بنزینی و دیزلی ناکس و سم تولید می‌کنند. در این بین خودرو‌های دیزلی دی‌اکسید گوگرد بیشتری تولید می‌کنند‌. تمام آنهایی که سوخت فسیلی مصرف می‌کنند تولید ناکس دارند و هر چقدر بیشتر فرسوده شوند میزان انتشار ناکس آنها بیشتر می‌شود و اگر کاتالیست‌ها معیوب شود باز هم تاثیر تشدیدی در روند تولید ناکس دارند‌. خودرو‌هایی که معاینه فنی نمی‌گیرند نیز سهم بسزایی در تولید ازن دارند‌.
گل‌علیزاده در ادامه درباره سایر منابع تولید‌کننده آلاینده ازن بیان کرد: معاینه فنی می‌تواند کمک بسزایی در کاهش انتشار ازن کند‌. مواردی مثل لاک، جایگاه بنزین، اسپری، مواد ضدعفونی‌کننده و الکل نیز ترکیبات عالی فرار تولید می‌کنند‌. وی در ادامه درباره خطرات آلاینده ازن برای سلامتی انسان گفت: اگر میزان مواجهه با آلاینده ازن بالا برود تاثیر سوء بر سلامت دارد به این دلیل که ازن میزان سمیت بالایی دارد و برای بیماران تنفسی و قلبی عوارض سوئی در پی دارد‌. آلاینده ازن کارایی بیماران ریوی را بسیار پایین می‌آورد‌. ازن همچنین روی چشم و دستگاه تنفس اثر سوء می‌گذارد‌. آلاینده ازن باعث ناراحتی بینی و گلودرد، سردرد، آلرژی و حساسیت پوستی، حالت تهوع، حالت خستگی و گیجی نیز می‌شود و اگر کسی بیماری زمینه‌ای در این موارد داشته باشد ازن نقش تشدید‌کننده دارد‌.