نقطه عطف تجاری

گروه بازرگانی- سفر ابراهیم رییسی به کاراکاس یک سال بعد از حضور مادورو در تهران و پس از امضای سند همکاری‌های جامع ۲۰‌ساله می‌تواند جهشی در روابط رو به پیش دو شریک راهبردی در غرب آسیا و آمریکای لاتین تلقی شود. یکی از اهداف مهم سفر رییس‌جمهوری کشورمان به ونزوئلا توسعه همکاری‌های اقتصادی به ویژه اقتصاد دانش‌بنیان و هموارکردن راه صادرات محصولات ایران به آمریکای لاتین و ارزآوری بیشتر برای کشور است؛ هدفی که به نظر می‌رسد با توجه به ظرفیت‌های نخبگانی در ایران و نیازهای بازار کشورهای آمریکای لاتین فاصله زیادی تا تحقق ندارد. چنانچه به گفته مدیرکل دفتر اروپا و آمریکای سازمان توسعه تجارت، بازارهای این کشورها برای تجار ایرانی یک بازار جدید و نوظهور محسوب می‌شوند و دولت به دنبال ایجاد زمینه افزایش شناخت فعالان اقتصادی از ظرفیت‌های این کشورهاست.
در این میان، معاون اقتصادی وزارت خارجه، قرارداد ۶/۳ میلیارد دلاری ایران با ونزوئلا طی سفر رییس‌جمهوری به آمریکای لاتین به عنوان نقطه آغاز تحول دوباره روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور است. مهدی صفری در ادامه اضافه کرد: در بخش‌های مختلف انرژی، ساخت پتروپالایشگاه‌ها، تجهیزات مخابراتی، نانو، بخش‌های گوناگون صنعتی، مونتاژ و اتومبیل‌سازی، تراکتورسازی و مهم‌تر از همه در بخش دارو و تجهیزات پزشکی، نیروگاه سیکل ترکیبی، خدمات فنی و مهندسی، ٢٧ توافقنامه به امضا رسیده که ناشی از عزم جدی ایران در برقراری ارتباط دوباره تجاری و اقتصادی با آمریکای لاتین است.
معاون اقتصادی وزارت خارجه عنوان کرد: معادن سنگ، طلا و آهن در این منطقه با مشارکت ایران به بهره‌داری خواهد رسید و خط تولید دارو و تکنولوژی نانو نیز از دیگر برنامه‌های ایران در آمریکای لاتین و به خصوص ونزوئلا است.
بازارهای آمریکای لاتین، ظرفیت جدید توسعه صادرات ایران
مدیرکل دفتر اروپا و آمریکای سازمان توسعه تجارت در مورد سفر رییس‌جمهور کشورمان به کشورهای آمریکای لاتین اظهار کرد: توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با کشورهای آمریکای لاتین به ویژه کشورهای همسو، جزء لاینفک برنامه‌های راهبردی سیاست ایران است و دولت سیزدهم برای اجرایی‌سازی جدی و ملموس این راهبرد، ابتکارات و برنامه‌های جدی تدوین کرده و در حال اجرای گام به گام آنها است. علیرضا فیروزی افزود: ترجمه این ابتکارات در بخش تجارت، از یک سو افزایش حجم مبادلات تجاری در قالب صادرات کالاها و خدمات فنی و مهندسی ایرانی است، از سوی دیگر حضور در بازارهای جدید همچون نیکاراگوئه در دستور کار قرار دارد.
وی خاطرنشان کرد: به طور واضح روابط تجاری جمهوری اسلامی ایران با کشورهای آمریکای لاتین به‌ویژه دو کشور ونزوئلا و کوبا برخلاف رو به رشد بودن، متناسب با فرصت‌ها و ظرفیت‌های موجود نیست.
فیروزی تاکید کرد: بخشی از این امر به دلیل مشکلات اقتصادی این دو کشور در سال‌های اخیر و بخشی نیز در اثر کمرنگ شدن این منطقه در اولویت‌های همکاری دولت قبل بوده است. کشورهای ونزوئلا و کوبا با پشت سر گذاشتن مشکلات و تغییر در برخی از سیاست‌ها و مقررات در زمینه همکاری‌های خارجی، به دنبال جذب سرمایه خارجی، مشارکت در احیای واحدهای تولید و ورود کالاها و خدمات از کشورهای دیگر به ویژه کشورهای همسو مانند ایران هستند.
وی ادامه داد: در این راستا به جرأت می‌توان گفت در اکثر بخش‌های اقتصادی این کشورها فرصت همکاری وجود دارد. به طور مشخص دولت ونزوئلا برنامه‌های مشخصی برای جلب همکاری کشورهای دیگر در زمینه احیای واحدهای تولید فولاد، آلومینیوم و سیمان، توسعه گردشگری، ایجاد صنایع پایه و مادر، انرژی‌های تجدیدپذیر، مدرن‌سازی بخش شیلات، بهره‌برداری از جنگل‌های انبوه و ساخت تجهیزات و ماشین‌های تولیدی و صنعتی تدوین کرده است.
کوبا و نیکاراگوئه، بازاری جدید برای تجار ایرانی
مدیرکل دفتر اروپا و آمریکای سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه دولت کوبا نیز برنامه توسعه ۲۰۳۰ این کشور را طراحی کرده و در دست اجرا دارد، تاکید کرد: اولویت‌های اصلی این برنامه اجرای پروژه‌های مختلف در بخش‌های امنیت غذایی (افزایش ظرفیت تولید محصولات کشاورزی و مواد غذایی مانند مرکبات، ماهی و میگو)، انرژی‌های تجدیدپذیر (افزایش ۳۰ درصدی ظرفیت تولید برق کوبا)، توسعه صنعت بسته‌بندی، تولید سرب و روی، بازسازی کارخانه‌های شکر، اتوماسیون صنایع مختلف، ایجاد واحدهای تولید پارچه، کفش و پوشاک است.
فیروزی تصریح کرد: در مورد کشور نیکاراگوئه ذکر این نکته ضروری است که بازارهای این کشور برای تجار ایرانی یک بازار جدید و نوظهور محسوب می‌شود، بنابراین در سازمان توسعه تجارت به دنبال ایجاد زمینه افزایش شناخت فعالان اقتصادی از ظرفیت‌های این کشور هستیم.
تقاضای کشورهای آمریکای لاتین برای واردات محصولات ایرانی
فیروزی با بیان اینکه به طور کلی ایران با بیشتر کشورهای حوزه آمریکای لاتین و دریای کارائیب، به نوعی دارای اقتصاد مکمل است، گفت: عمده محصولات تولیدی در ایران، مورد تقاضای این کشورهاست. از سوی دیگر برخی از نیازهای ما در زمینه کالاهای اساسی و برخی محصولات کشاورزی می‌تواند از این کشورها تامین شود. وی خاطرنشان کرد: این موضوع به این معناست که در صورت ارتقای جدی سطح روابط اقتصادی با این کشورها به بیش از میزان فعلی، یک فرصت کم‌نظیر از یک سو برای افزایش ظرفیت تولید در کارخانجات موجود و از سوی دیگر احیا و ایجاد ظرفیت‌های تولیدی جدید در کشور پیش روی فعالان اقتصادی خواهد بود.
تقاضای قابل توجه برای خدمات فنی و مهندسی ایران
این مقام مسوول با بیان اینکه موضوع بسیار مهم دیگر در زمینه همکاری با این کشورها، وجود تقاضای قابل توجه برای خدمات فنی و مهندسی ایران است، تاکید کرد: این امر در بیش از یک دهه گذشته نیز وجود داشته و تعداد زیادی از شرکت‌های بزرگ ایران خدمات گسترده‌ای در این زمینه به این کشورها و به‌ویژه ونزوئلا ارائه کرده‌اند.
وی تاکید کرد: در این زمینه از جمله می‌توان به ایجاد خطوط تولید مواد غذایی و لبنی، تولید مسکن، احیای واحدهای پالایشگاهی و معدنی، بهره‌برداری از معادن مختلف از جمله طلا اشاره کرد که این امر در دو سال ابتدایی دولت سیزدهم با اولویت بالاتر و جدیت بیشتری پیگیری شده و امیدواریم با سفر ریاست‌جمهوری انرژی مضاعفی به این همکاری‌ها تزریق شود.
ایجاد و توسعه زیرساخت‌ها برای توسعه تجارت
فیروزی با بیان اینکه سازمان توسعه تجارت ایران در حوزه آمریکای لاتین چند مورد را در دستور کار قرار داده است، اظهار داشت: ایجاد ابزارهای تعرفه‌ای و غیر‌تعرفه‌ای برای تسهیل تجارت شرکت‌ها و بازرگانان با احیای موافقتنامه‌های تجاری و بازرگانی با کشورهای کوبا و ونزوئلا که در سال‌های گذشته مسکوت مانده بود، به طور جدی در حال پیگیری است.
وی بیان کرد: هم‌افزایی با سازمان‌های ذی‌ربط برای ایجاد و توسعه زیرساخت‌های لجستیک مانند خطوط منظم کشتیرانی (که با ونزوئلا از سال گذشته فعال شده است) و پروازهای منظم از دیگر مواردی است که سازمان توسعه تجارت در دستور کار دارد.
مدیرکل دفتر اروپا و آمریکای سازمان توسعه تجارت گفت: برگزاری رویدادهای تجاری با هدف افزایش و تعمیق شناخت تولیدکنندگان و تجار از بازار آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب، تبادل هیات‌های تجاری به ویژه در زمان برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی در ایران و کشورهای هدف، در اولویت قرار دادن صادرات کالاها و خدمات با ارزش‌افزوده بالا، محصولات دانش‌بنیان و خدمات فنی و مهندسی و استفاده از ساز‌و‌کارهای تهاتر کالا و خدمات و ارائه تسهیلات تبادلات مالی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
جزئیات جهش تجارت ایران و ونزوئلا
بررسی آمارهای رسمی منتشرشده نشان می‌دهد که رشد چشمگیری در تجارت بین کشورهای ایران و ونزوئلا اتفاق افتاده که همه آن مدیون جهش صادرات بوده است.
بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی گمرک، تجارت بین ایران و ونزوئلا در سال گذشته رشد قابل‌توجهی نسبت به سال ۱۴۰۰ پیدا کرده و با افزایش ۱۹۷ درصدی از نظر دلاری، رشد ۵۰۷ درصدی از نظر ریالی و افزایش ۴۹ درصدی از نظر وزنی مواجه شده است، اما این میزان جهش تجاری مدیون افزایش صادرات ایران به ونزوئلا بوده و نشان می‌دهد که تاجران ایرانی در این کارزار تجاری از رقیب خود پیشی گرفته‌اند. چرا که نگاهی به کلیات تجارت دو کشور نشان می‌دهد ایران در سال گذشته با صادرات بیش از ۱۱۸ میلیون دلار محصولات مختلف به ونزوئلا، این شریک تجاری را تا رتبه ۳۰ مقصد تجاری خود بالا آورده است. همچنین حساب و کتابی ساده نشان از رشد ۴۱۶ درصدی از نظر ارزش دلاری، افزایش ۵۸۷ درصدی از نظر ارزش ریالی و رشد ۴۹ درصدی از حیث وزنی صادرات ایران به ونزوئلا دارد. این در حالی است که واردات ایران از همین کشور در سال گذشته نسبت به سال ۱۴۰۰ با افت شدیدی مواجه بوده است.