نمایشگاه صنایع‌دستی در انتظار حمایت‌ دولت

نادر نینوایی- در چهار ماه گذشته شرایط اجتماعی و اقتصادی موجود و رکود حوزه گردشگری باعث شده که فعالان حوزه صنایع‌دستی نیز با مشکل کم شدن میزان فروش مواجه شوند.
در شرایطی که فعالان و تولیدکنندگان صنایع‌دستی در حال گذر از دوران دشوار همه‌گیری کرونا بودند به سبب شرایط اجتماعی و محدودیت‌های شبکه‌های اجتماعی که یکی از مهم‌ترین بسترهای فروش آنها بود بار دیگر به مشکل برخورد کردند و دچار مشکلات و چالش‌هایی در حوزه فروش شدند.
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و سایر نهادهای مرتبط در این مدت سعی کرده‌اند با برگزاری نمایشگاه‌ها تحرکاتی در زمینه افزایش فروش صنایع‌دستی به وجود آورند.
بزرگ‌ترین رویداد صنایع‌دستی کشور نمایشگاه گردشگری و صنایع‌دستی است که تا کمتر از دو هفته دیگر (۱۸ تا ۲۲ بهمن ماه) برگزار می‌شود و چشم امید فعالان صنایع‌دستی به آن است.
با وجود این آن‌طور که مدیرعامل تعاونی‌های صنایع‌دستی استان تهران به «جهان‌صنعت» گفته است، اطلاع‌رسانی نامناسب در خصوص نحوه دریافت حمایت‌های دولتی برای حضور در نمایشگاه، تولیدکنندگان و هنرمندان فعال در حوزه صنایع‌دستی را با چالش مواجه کرده است.
در همین زمینه گفت‌و‌گویی با خاطره استاد ‌رضایی مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های صنایع‌دستی استان تهران- داشتیم، که مشروح آن در پی می‌آید.
در چند ماه اخیر به هر روی مردم با مشکلات و چالش‌هایی مواجه بوده‌اند و حوزه صنایع‌دستی هم متاثر از فضای حاکم بر جامعه و رکود گردشگری آسیب‌هایی دیده است. شرایط کلی فعالان حوزه صنایع‌دستی در حال حاضر چگونه است؟
به طور کلی در چهار ماه اخیر به دلیل شرایط جو موجود که اتفاق افتاد یک سکته کاری به مشاغل خرد وارد شده است.
شاید چیزی حدود ۵۰درصد مشاغل خانگی مربوط به حوزه صنایع‌دستی هستند که دچار توقف و تنش شدید شده‌اند.
به هر روی پروسه جایگزین شدن پیام‌رسان‌های داخلی و فعال شدن آنها در زمینه فروش صنایع‌دستی نیز زمانبر است و هنوز هم به آن جایگاه اصلی برنگشته است.
به نظرم متاسفانه مسائل تا حد زیادی هم دستخوش فضای رسانه‌ای شد. اگر تمام این موارد را در نظر بگیریم باید بگویم بعد از همه‌گیری کرونا اوضاع داشت مقداری جهت مثبت پیدا می‌کرد که بار دیگر با این اتفاق جدید به همان نقطه قبلی (دوران همه‌گیری کرونا) بازگشتیم.
با توجه به در پیش بودن نمایشگاه گردشگری و صنایع‌دستی که توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برگزار می‌شود، فکر می‌کنید امکان عبور از شرایط کنونی و ایجاد بازار مناسب برای محصولات صنایع‌دستی وجود داشته باشد؟
در شرایط نامساعد موجود مسوولان امر تلاش کردند با برگزاری چند نمایشگاه حوزه صنایع‌دستی را مورد حمایت قرار دهند. در همین راستا نیز برای نمایشگاهی که از ۱۸ تا ۲۲ بهمن (توسط وزارت میراث فرهنگی) برگزار می‌شود دارند اطلاع‌رسانی می‌کنند.
با وجود این هنوز در بحث نحوه اجرا و حمایت‌ها و تخفیف‌هایی که برای فعالان صنایع‌دستی باید در نظر گرفته شود دچار اشکال هستند و واحد پاسخگویی مناسبی در این زمینه وجود ندارد.
بیش از یک هفته است که فعالان صنایع‌دستی درگیر روش ثبت‌نام و نوع پرداخت، چگونگی دریافت فرانشیز و مواردی از این دست هستند و هنوز هیچ مرجع موثقی صراحتا به فعالان حوزه و اتحادیه صنایع‌دستی اعلام نکرده که کار باید به چه صورتی اتفاق بیفتد.
فکر می‌کنید برای آنکه نمایشگاه صنایع‌دستی بتواند به فعالان حوزه کمک کند و آنها را از شرایط فعلی نجات دهد چه اقداماتی باید صورت گیرد و اینکه نقاط ضعف فعلی را چه می‌دانید؟
در شرایطی که تا کمتر از دو هفته دیگر نمایشگاه باید برگزار شود فعالان صنایع‌دستی استان‌های مختلف درگیر هستند و حتی در خود تهران نیز ما به عنوان اتحادیه تعاونی‌های صنایع‌دستی نمی‌دانیم می‌توانیم از فرانشیز در نظر گرفته شده استفاده کنیم یا این امکان فراهم نیست.
با وجود این از واژه حمایت بسیار استفاده می‌شود و امیدواریم اگر این حمایت کردن جنبه عملیاتی پیدا کند و حمایت واقعی صورت گیرد، پس از حدود ۳ سال فرصت بسیار خوبی برای فعالان صنایع‌دستی باشد که با قوای کامل وارد شوند.
در خصوص نحوه دسته‌بندی فعالان صنایع‌دستی برای حضور در نمایشگاه نقدهایی مطرح شده است؛ نظر شما در خصوص چند و چون دسته‌بندی صورت‌گرفته برای اختصاص حمایت‌ها چگونه است؟
در حال حاضر در بخش تعاونی‌های صنایع‌دستی تاکید ما این است که چرا برای صنعتگران حوزه صنایع‌دستی امتیازات و تخفیفات را دسته‌بندی می‌کنند.
این‌طور به نظر می‌رسد که مسوولان اجرایی به دنبال این هستند که ببینند بالاخره از چه طریقی می‌توانند از حوزه مردمی کسب درآمد کنند و اگر این موضوع محقق نشد سپس بحث تخفیف یا رایگان بودن را مطرح کنند.
نتایج این رویکرد اتخاذ شده از سوی مسوولان برگزاری نمایشگاه گردشگری و صنایع‌دستی چیست و چه اثرات و پیامدهایی برای فعالان بخش خصوصی حوزه صنایع‌دستی که با مشکلات و بحران‌های زیادی دست به گریبانند خواهد داشت؟
شاید این جمله تکراری باشد اما باید تاکید کنم که این سبک برخوردها شأنیت آن استادکار، هنرمند تولید‌کننده یا شرکت تعاونی و انجمن صنایع‌دستی را خدشه‌دار می‌کند. به هر حال باید پذیرفت که این اقدامات شأنیت و کرامت اجتماعی آن تیم و مجموعه صنایع‌دستی را زیر سوال می‌برد. این در حالی است که اگر شروع کار نمایشگاه با یک حمایت واقعی از سوی دولت انجام شود، شاهد حضور قوی و جامع از سوی گروه‌های مختلف (صنایع‌دستی) خواهیم بود.
در حال حاضر طبق اطلاعاتی که از گروه‌های فعال در حوزه صنایع‌دستی از جمله از یکی از گروه‌های فعال در اصفهان داشتم، شرایط به این‌گونه است که خیلی از استان‌ها وارد بحث سهمیه‌بندی (برای دریافت فرانشیز) شده‌اند.
این در حالی است که مشخص نیست این سهمیه‌بندی براساس چه شاخصی اعلام شده است. جالب‌تر از همه آن است که مرجعی که بخواهد پاسخگوی شرایط ثبت‌نام و استفاده از فرانشیز باشد وجود ندارد.
از آنجا که برگزارکنندگان در بحث اجرا دچار بلاتکلیفی هستند فعالان و اتحادیه‌های صنایع‌دستی نمی‌دانند بالاخره برگزار‌کننده معاونت صنایع‌دستی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است یا معاونت گردشگری یا وزارت تعاون و وزارت ارشاد.
خیلی روشن نیست که کدام یک از این نهادها درگیر ارائه بحث فرانشیز به فعالان صنایع‌دستی هستند. اگر تمام این نهادها به صورت همزمان درگیر ارائه فرانشیز هستند به راحتی می‌توان این منابع را تقسیم کرد و جایگاه و کرامت و شأن هنرمندان صنایع‌دستی را حفظ کرده و برای آنها حرمت قائل شد.
متاسفانه این موارد کاملا تکراری است و امسال به مجموعه این موارد بحث بلاتکلیفی نیز اضافه شده است. در این شرایط باید فعالان صنایع‌دستی را تشویق به حضور در نمایشگاه کنیم و اینطور بگوییم که (در روزهای آتی) شرایط مساعد می‌شود و جریان را تثبیت کنیم؛ بنابراین از این جهات با اشکال جدی مواجه هستیم.