نمایش ذهنیت جنگ سرد

گروه جهان- رییس‌جمهور آمریکا در سخنرانی به مناسبت افتتاحیه نشست مجازی دموکراسی هشدار داد هنجارها و حقوق دموکراتیک در سراسر جهان از جمله در آمریکا تحت تهدید قرار دارند. جو بایدن در سخنرانی از طریق ویدئو کنفرانس خطاب به ۸۰ تن از رهبران جهان که تصاویرشان در دو مانیتور بزرگ در مقابلش قرار داشت گفت: از نظر من این یک موضوع دارای فوریت برای همه ما است زیرا داده‌هایی که ما مشاهده می‌کنیم از حرکت در مسیری غلط خبر می‌دهند. وی گفت که کشورهای دموکراتیک برای رویارویی با چالش‌های پیش‌رو نیاز به «قهرمانانی» دارند.
بایدن به مطالعاتی اشاره کرد که نشان دادند آزادی در سطح جهان اکنون برای پانزدهمین سال متوالی در وضعیت پسرفت قرار داشته و بیش از نیمی از همه کشورهای دموکراتیک جهان افول دموکراسی را در یک دهه گذشته تجربه کرده‌اند. او تصدیق کرد یکی از کشورهایی که این افول دموکراسی را تجربه کرده کشور خود او یعنی آمریکا است. جو بایدن از دولت‌های دموکراتیک در سراسر جهان خواست تا در برابر رشد نظام‌های اقتدارگرا متحد شوند.
پیش از این نشست، سفرای چین و روسیه در آمریکا در مقاله‌ای مشترک اعلام کردند دولت بایدن درحال نمایش ذهنیت جنگ سرد و برانگیختن تضاد ایدئولوژیک و شکاف در جهان است.
دولت آمریکا در مورد نحوه تصمیم‌گیری برای دعوت از کشورها مورد انتقاد قرار گرفته است. جو بایدن رییس‌جمهوری آمریکا در حالی مدعی به صدا درآوردن زنگ خطر در مورد سقوط جهانی نهادهای دموکراتیک شد و از رهبران جهان خواست تا با اتحاد، نشان دهند که دموکراسی‌ها می‌توانند موفق باشند که وضعیت آزادی و نقش مردم آمریکا روندی نزولی داشته است. بایدن مدعی شد که اکنون یک لحظه حیاتی برای رهبران کشورها است تا تلاش‌ها برای تقویت دموکراسی‌ها را مضاعف کنند. جو بایدن در «نشست دموکراسی» که با مشارکت بیش از ١٠٠ کشور برگزار شده، گفت: مستبدان شیوه‌های سرکوب‌گرانه را به عنوان راهی کارآمد برای مقابله با چالش‌های امروز می‌بینند. رییس‌جمهوری آمریکا در ادامه سخنان خود بیان کرد: باید از ارزش‌هایی دفاع کنیم که ما را متحد می‌کند. ما باید برای برقراری عدالت و حاکمیت قانون، برای آزادی بیان، آزادی اجتماعات، آزادی مطبوعات، آزادی مذهب، برای همه حقوق انسانی هر فرد تلاش کنیم.
واشنگتن در چارچوب اجرای یکی از وعده‌های انتخاباتی جو بایدن برای برگزاری اجلاسی با حضور کشورهای دموکراتیک از حدود یکصد کشور برای شرکت در این نشست دعوت کرده است. این در حالی است که انتخاب کشورهای شرکت‌کننده و معیارهای دعوت از کشورها بحث‌برانگیز شده است.
محورهای اصلی این نشست مجازی، دفاع از دموکراسی در برابر استبداد، مبارزه با فساد و ترویج احترام به حقوق بشر اعلام شده است. علاوه بر مقامات دولتی، از فعالان و نمایندگان جامعه‌مدنی کشورهای گوناگون نیز برای شرکت در این نشست دعوت شد. اولاف شولتس، صدراعظم جدید آلمان نیز در این نشست حضور دارد.
به گفته کاخ سفید، آمریکا سال آینده میلادی ۴۲۴ میلیون دلار (حدود ۳۷۵ میلیون یورو) برای آزادی مطبوعات و مبارزه با فساد در سراسر جهان هزینه خواهد کرد. پیش از شروع این اجلاس آنلاین، انتقادهایی به فهرست دعوت‌های کاخ سفید وارد شد. چین، روسیه، ترکیه، مصر و تعدادی از کشورهای بزرگ غایب هستند. چین به حضور تایوان در لیست دعوت‌شدگان اعتراض کرده است.
به گفته رسانه‌های روسیه، سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه هم در واکنش به این نشست گفته است که برگزاری نشست دمکراسی با هدف تقسیم کشورها به دو دسته دموکراتیک و غیردموکراتیک است. البته کاخ سفید تاکید کرده که دعوت کشورها به این نشست به معنای دموکراتیک‌ بودن آنها نیست.
چین و روسیه ضمن انتقاد از عدم دعوت واشنگتن از آنها برای شرکت در این نشست گفته‌اند که این امر نشان می‌دهد آمریکا «روحیه دوره جنگ سرد» دارد. از سوی دیگر دعوت ایالات‌متحده از تایوان برای شرکت در این نشست همزمان با تنش‌ها بر سر این جزیره خشم پکن را برانگیخته است.
این در حالی است که روابط واشنگتن با پکن و مسکو روزهای پرتنشی را سپری می‌کند. آمریکا به همراه استرالیا، بریتانیا و کانادا بازی‌های المپیک زمستانی پکن را تحریم دیپلماتیک کرده است. از سوی دیگر جو بایدن تهدید کرده است که روسیه در صورت اقدام نظامی علیه اوکراین با تحریم‌های سنگین اقتصادی روبه‌رو خواهد شد. آمریکا برای شرکت در نشست مجازی درباره دموکراسی از کشورهایی همچون پاکستان و برزیل دعوت کرده است. این در حالی است که کشورهایی همچون مجارستان و ترکیه در این نشست غایب هستند.
پاکستان یکی از کشورهایی است که به این نشست دعوت شده، اما اسلام‌آباد دعوت بایدن را رد کرد. وزارت امور خارجه پاکستان در این مورد بیانیه‌ای منتشر کرده و گفت: می‌توانیم در فرصتی مناسب در آینده با آمریکا همکاری داشته باشیم. این امتناع در بحبوحه اختلافات بین دو کشور در مورد رابطه با طالبان و چین اتفاق افتاده است. اسلام‌آباد که میانجی‌گر توافقنامه صلح دوحه بین آمریکا و طالبان در سال ٢٠٢٠ بود، از واشنگتن خواسته است تا دارایی‌های مسدودشده افغانستان را آزاد کند تا از بروز یک بحران انسانی قریب‌الوقوع در این کشور جلوگیری شود.
دولت بایدن همچنین بر سر چگونگی تصمیم‌گیری درباره اینکه کدام کشورها دعوت شوند، زیر ذره‌بین منتقدان قرار گرفته است. بایدن مدعی است که با اجرایی شدن دستورکار داخلی او که طرحی یک‌تریلیون دلاری برای بازسازی زیرساخت‌ها و طرحی دیگر به ارزش تقریبا دو تریلیون دلار برای سرمایه‌گذاری در رفاه اجتماعی و مقابله با تغییرات اقلیمی است، به مردم نشان خواهد داد که دموکراسی می‌تواند زندگی روزمره مردم را بهبود بخشد.
گزارش سالانه خانه آزادی نشان می‌دهد که برای پانزدهمین سال پیاپی، دموکراسی در جهان افت داشته است. مایکل آبراموویتز، مدیر خانه آزادی، می‌گوید: «ایالات‌متحده آمریکا یک دموکراسی سرزنده دارد اما در سال‌های اخیر آسیب دیده است. در حال حاضر ما در آمریکا در مرحله‌ای قرار داریم که دشوار می‌توان کاری را به سرانجام رساند و واقعا ثابت کرد که دموکراسی می‌تواند ثمربخش باشد.»
سیویکوس مانیتور در گزارش سالانه تازه خود که منتشر شد، اعلام کرد که در سال ۲۰۲۱ رتبه آزادی‌های مدنی ۱۳ کشور جهان نسبت به سال پیش سقوط کرده است.
بنا بر این گزارش، مغولستان تنها کشوری‌ در جهان است که وضعیت آزادی‌های مدنی آن نسبت به سال پیش بهبود یافته است. از میان ۱۹۷ کشوری که در این گزارش رتبه‌بندی شده‌اند، تنها ۳۹ کشور جهان در دسته کشورهای آزاد رتبه‌بندی شده‌اند.