نهادهای ثروتمند به دولت کمک کنند

آرزو فرشید – کرونا نه فقط جان که کل زندگی جهانیان را هدف گرفته است؛ ویروسی که تبعات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی آن کمتر از آثار آن بر سلامت نیست. ادامه‌دار شدن کرونا اما نگرانی‌های تازه‌ای را پدید آورده است. این طور که معلوم است این ویروس حالا حالاها ماندنی است و مردم و حکومت‌ها باید راهی بیابند که کمترین آسیب را از آن ببینند. یکی از مهم‌ترین آثار کرونا در دنیا و به تبع آن ایران، افزایش نارضایتی‌های اقتصادی و سیاسی است و این یعنی اعتراضات اجتماعی نیز تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. عدم موفقیت دولت‌ها در مهار کرونا و تامین معاش مردم در روزهای قرنطینه قطعا موجب افزایش نارضایتی است و زمینه‌ساز اعتراض اما سوال اینجاست که آیا دولت توان و امکانات کافی برای مدیریت این فضا و کاهش نارضایتی‌ها را دارد؟ نقش دیگر نهادهای حاکمیتی و سازمان‌های ثروتمند در این بزنگاه حساس چیست؟
اسماعیل گرامی‌مقدم، سخنگوی حزب اعتماد ملی معتقد است که امکانات دولت یعنی بودجه سالانه که در منابع و مخارج آن مشخص است برای اینکه دولت از پس این وضعیت برآید ناکافی است. او ضرورت یاری رساندن نهادها و دستگاه‌های دیگر را مورد تاکید قرار داد و به جهان صنعت گفت: «کرونا و آثار آن بر جامعه به تاثیرگذاری آن در حوزه‌های اقتصادی برمی‌گردد. شش ماه قبل و حتی چهار ماه قبل اگر کسی می‌گفت که همه پروازها در دنیا لغو و رفت‌وآمدها محدود می‌شود، کارخانه‌ها تولید را متوقف می‌کنند و… غیرقابل تصور بود و حتی اگر کسی ادعا می‌کرد که این مساله ممکن است، منشأ متافیزیک داشته باشد کسی باور نمی‌کرد اما اکنون جهان با اثرگذاری این ویروس بر کل اقتصاد دنیا مواجه است. صادرات و واردات و همه حوزه‌ها تحت تاثیر قرار گرفته و نتیجه آن بیکاری بسیاری از حقوق‌بگیران و کارگران است که معاش حداقلی داشتند. البته تاثیرات اقتصادی شامل حال آن یک درصد سرمایه‌دار و دهک‌های بالای جامعه نیز است اما معیشت آنان به مخاطره نیفتاده و این طبقات درآمدی پایین و زیر خط فقر هستند که در خط مقدم از بین رفتن و از هم پاشیدگی زندگی روزمره قرار گرفته‌‌اند.»وی تاکید کرد: «قاعدتا اعتراض حق این گروه‌های اجتماعی است و دولت‌ها چه در خارج و چه در داخل ایران برای کنترل کرونا راهی غیر از ایجاد قرنطینه و فاصله اجتماعی ندارند. این قرنطینه اقشار آسیب‌پذیر را تحت‌تاثیر خود قرار می‌دهد و برای همین دولت‌ها با تخصیص وام‌های بلاعوض امکان موفقیت‌آمیز بودن قرنطینه را بیشتر می‌کنند. اکنون شاهدیم که کشورهایی در اروپا و آمریکا توانسته‌اند با تزریق پول قرنطینه را انجام دهند.»
ضرورت وام‌های بلاعوض
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با اشاره به اقدامات انجام شده در ایران گفت: «در کشور ما به برکت نوروز و تعطیلات آن، مسوولان توانسته‌اند مردم را به در خانه ماندن ترغیب کنند اما در عین حال کمکی هم نکردند. بعد از تعطیلات مردم ناگزیر شدند سرکار روند و اگر مسوولان همچنان مقید به درخانه ماندن مردم هستند، باید یارانه و وام‌های بلاعوض بدهند تا امکان قرنطینه ایجاد شود و در ادامه آن بتوان کرونا را کنترل کرد.»
گرامی‌مقدم درپاسخ به اینکه آیا همه نارضایتی‌هایی که در دوران کرونا تشدید می‌شود صرفا ناشی از مسائل اقتصادی است؟ گفت: «چندین متغیر در ایجاد نارضایتی حائزاهمیت است و یکی از آنها همین بروز عدم صداقت از مسوولان – در گذشته – است که آثار آن به جاست و به این سادگی هم از ذهن مردم پاک نخواهد شد. مساله دیگر مواجه شدن با یک آمار گاها غیرمنطقی در جریان مبارزه با کرونا است. ازسوی دیگر عدم حمایت جدی از اقشار آسیب‌پذیر باعث تشدید نارضایتی‌ها می‌شود. منتها باید واقعیت را نیز پذیرفت و در نظرگرفت دولت باهمه توان و باهمین امکانات پایین تاکنون توانسته کرونا را کنترل کند. با این حال کشور ما کشور ثروتمندی است و می‌شود با تزریق وام‌های بلاعوض از منبع نهادهایی که تاکنون مالیات نداده و بالاخره باید جایی به درد مردم بخورند، بهتر عمل کرد.»
بودجه ناکافی برای مدیریت کرونا
وی تاکید کرد: «این توقع نابجایی است که از دولت انتظار رود تا از بودجه هرساله که منابع و مخارج آن مشخص است بتواند کرونا را کنترل کند. کمااینکه تا کنون این اقدام صورت گرفته است. اما نهادهایی مثل آستان قدس، کمیته امداد، ستاد فرمان امام، بنیاد مستضعفان و ده‌ها نهاد دیگر که تاکنون مالیات نداده و ثروت‌های متراکم شده‌ای دارند، می‌توانند با مصرف بخش اندکی از دارایی‌های خود برای نجات افرادی که مبتلا به عوارض کرونا شده و زندگیشان در آستانه متلاشی شدن است، کمک کنند.»
وی همچنین گفت: «یک اتفاقی که سال‌هاست اندیشمندان در حوزه نابرابری‌های اجتماعی مطرح می‌کنند این بحث است که تجمیع ثروت در اختیار یک درصد جامعه و پایین ماندن دستمزدها موجب رویارویی میان فقرا و اغنیا می‌شود. برخی کشورها مثل انگلستان، سوئد و کشورهای اسکاندیناوی پیش‌تر این هشدارها را جدی گرفته‌اند. اکنون کرونا به عنوان یک پدیده جهانی این شکاف طبقاتی را بیشتر کرده و امکان رویارویی فقرا و اغنیا را به وضوح قابل لمس کرده است. وقتی جامعه فقر ببیند که امکان معاش حداقلی ندارد و بخش‌های ثروتمند جامعه تقویت ‌شود امکان این رویارویی بیشتر می‌شود. به نظر من کرونا می‌تواند فرصتی باشد برای ممانعت از این رویارویی و افزایش این نابرابری از سوی نهادهای موثری که خارج از دولت هستند و حوزه فعالیت آنها اقتصادی است، تا در یک همدلی ملی از یک فاجعه انسانی جلوگیری شود.»
تبعات گرسنگی
وی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا ادامه قرنطینه و در خانه ماندن می‌تواند اعتراضات جاری در دنیا را مشمول مرور زمان کند و موجب فروکش اعتراضات شود؟ گفت: «گرسنگی تاثیرات انفجاری دارد. حاکمان و قدرتمندان در دنیا نباید تصور کنند که به برکت در خانه ماندن، اعتراض خاموش می‌شود، بلکه در خانه ماندن می‌تواند یکسری اعتراضات انفجاری و جهشی را ایجاد کند که شاید سرانجام کور داشته باشد اما خسارات بالایی در پی دارد. مثال آن همان حوادث آبان ۹۸ است. در آن مقطع نیز یک حرکت انفجاری شهرهای ایران را دربرگرفت زیرا مردم شاهد افزایش یکباره قیمت بنزین و کاهش درآمدها شدند. به اعتقاد من الان هم نباید گمان کرد که چون مردم در خانه هستند دست به اعتراض نمی‌زنند پس می‌توان نسبت به آنان ناملاحظاتی داشت. لازم است که دولت‌ها حتما کمک‌هایی را در نظر گرفته و به آن ادامه دهند.»به این ترتیب، در نظر داشتن تبعات عدم مدیریت صحیح در زمانه تحت‌تاثیر کرونا و نقشی که فشار اقتصادی احتمالی در این دوران بر افزایش نارضایتی‌های اجتماعی دارد یک نتیجه بیشتر ندارد و آن این است که هر طور شده نباید اجازه داد مردم بیش از این در تنگنا قرار بگیرند و هیزم به آتش اعتراضات خفته ریخته شود. می‌دانیم که دست دولت بسته و امکاناتش به قدر کافی نیست اما انتظار می‌رود دیگر دستگاه‌ها و نهادهای ثروتمند حساسیت اوضاع را درک کرده و با این منطق که همه در یک کشتی نشسته‌ایم، به یاری دولت بشتابند.