نگاه بانک‌ها به تولید تغییر کند

رییس کل بانک مرکزی در نشست هم‌اندیشی با نمایندگان اتاق بازرگانی از دستور به بانک‌ها برای حمایت از تولید خبر داد. بحثی که آقای سیف مطرح کردند موضوعی است که همیشه دولت‌های مختلف بر آن تاکید داشته‌اند و بانک مرکزی هم روی آن صحه گذاشته، اما چرا از این توصیه‌ها ما تاکنون جوابی نگرفته‌ایم. شاید پاسخ سیاست‌های کلان اقتصادی دولت و توجه ویژه به بخش‌هایی باشد که تولید سهمی از آن ندارد. ما همواره طی دو تا چهار سال گذشته مشاهده کرده‌ایم در بحث مسکن مهر دولت توجه خاصی به این طرح داشت تا جایی که وام‌های کلان مسکن به سمت پروژه‌های این طرح بود. در این دوران فعالیت بانک‌ها به سمت ساخت‌وساز سوق پیدا کرد.
بنابراین می‌بینیم اگر دولت سیاست‌گذاری کلان داشته باشد و فعالیت بانک‌ها را به سمت تولید سوق دهد این مساله در این بخش نیز اتفاق خواهد افتاد. در چند روز گذشته وزیر صنعت در سخنانی خواستار آن شد که منابع بانک‌ها بیشتر به سمت صنعت سوق پیدا کند تا جایی که ۵۰ درصد منابع به سوی تولید سرازیر شود. در این مقوله باید تاکید کرد که بانک‌ها به این مساله اعتقاد پیدا کنند که اگر می‌خواهیم در مسیر توسعه ملی قدم برداریم و جهاد اقتصادی داشته باشیم، لازمه رسیدن به اقتصاد مقاومتی همت ویژه‌ای را می‌طلبد تا نقدینگی به سمت تولید برود. متاسفانه هم‌اکنون بانک‌ها دیدگاهی دارند که نشانگر آن است که پولی که به سمت تولید سرازیر می‌شود به هدر می‌رود. متاسفانه عملکرد بانک‌ها نیز موید آن است که نگاه آنها به بنگاه‌های اقتصادی و مشتری است؛ اینکه کدام مشتری سود بیشتر می‌پردازد، کدام مشتری پول را زودتر برمی‌گرداند بنابراین بخش تجاری بیشتر مورد استقبال بانک‌هاست. از آنجایی که بخش تولید و صنعت در درازمدت سودآور است از دیدگاه بانک‌ها پرداخت تسهیلات به تولید به معنای سوخت پول است. تولید در بازگرداندن سرمایه مخصوصا سرمایه ثابت حرکت کندی دارد بنابراین زیاد مورد توجه بانک‌ها قرار نمی‌گیرد. در این مقوله باید نوع نگاه بانک‌ها به تولید تغییر کند. از آنجایی که منابع بانک‌ها محدود است دولت نیز باید وارد عمل شود و با پرداخت منابع سرمایه بانک‌ها را افزایش دهد.
افزایش سرمایه بانک‌ها معمولا در گرو افزایش سپرده‌گذاری مردم و افزایش سهام بانک‌ها یا سپرده‌گذاری دولت محقق می‌شود بنابراین صندوق‌هایی مانند صندوق توسعه باید در این مساله اهتمام داشته باشند. بانک‌ها در گذشته از منابع صندوق توسعه یا حساب ذخیره ارزی انتظار تخصیص منابع به صورت بلاعوض را داشته‌اند. دولت هم در این میان معمولا بذل و بخشش نمی‌کند و شاید به بانک‌های توسعه‌ای منابع بدهد اما بانک‌های تجاری و نیمه‌خصوصی را به حساب نیاورده که لازم است برای حمایت از تولید در این بانک‌ها سپرده‌گذاری کند، یعنی محلی برای مصرف و سپرده بخش تولید را در نظر بگیرد تا هم توان بانک‌ها افزایش پیدا کند و هم اینکه تکلیف شود محل مصرف این سپرده تنها در بخش صنعت و معدن باشد. در این صورت دولت هم بذل و بخششی انجام نداده و با مدیریت مالی به تولید کمک کرده است. در این حال بانک‌ها نیز باید ابتکار عمل را به دست بگیرند و شیوه‌های نوین بانکی را اجرایی کرده و تسهیلات‌دهی به صنایع را متفاوت سازند به این معنا که هر صنعتی با توجه به نوع فعالیت خود دوره پرداخت و بازپرداخت تسهیلاتش و نوع اقساط و قراردادش با توجه به نوع فعالیتش متفاوت باشد. این به آن معناست که بانک‌ها در این مساله انعطاف‌پذیر باشند تا صنایع بتوانند در مسیر رشد و توسعه خودگام بردارند.
* عضو هیات مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران