نیاز به طرح جایگزین

با طرح دولت دهم مبنی بر «تعویض پل روگذر شوش – اندیمشک و تبدیل آن به زیرگذر»، نخستین قدم‌ها برای تخریب پل روگذری که ساختش در سال‌های گذشته آسیب‌هایی را به این بخش از محوطه باستانی که هنوز باستان‌شناسان منطقه از آن گور به دست می‌آورند، در بهمن سال ۹۶ برداشته شد؛ اتفاقی که در آن زمان دوستداران و فعالان میراث فرهنگی نسبت به آن هشدار دادند و حتی جامعه باستان‌شناسی ایران در نامه‌ای به وزیر وقت راه اعلام کرد: «ساخت یک «زیرگذر» در درون عرصه «مجموعه میراث جهانی شوش»، این شهر باستانی را در معرض آسیب جبران‌ناپذیری قرار داده است. «جامعه باستان‌شناسی ایران» از وزارت راه و شهرسازی می‌خواهد تعرض و تجاوز به حریم شهر باستانی شوش را متوقف کند.»
حتی بعد از آن مونسان رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با وارد شدن به این اتفاق از آخوندی وزیر وقت راه درخواست کرد تا طرح کمربندی شوش را جایگزین طرح زیرگذر جدید کند، اما حرف مدیریت شهری و مسوولان شوش همچنان و حتی تا این لحظه بعد از گذشت حدود ۱۸ ماه از آغاز طرح، ایجاد زیرگذر بوده تا هر طرح جایگزین دیگری.
با و جود همه این اتفاقات و درخواست‌ها و کشمکش‌هایی که حتی بین نماینده شوش در مجلس و میراث فرهنگی و امام جمعه شوش به میان آمده بود، باستان‌شناسان توانستند یک فصل دیگر به فصل‌های بررسی این محوطه که در طول سال‌های گذشته انجام شده بود، به پایان برسانند و قرارها برای برگزاری جلساتی که بتواند پیشنهادهای بهتری را از سوی پیمانکار پروژه به میراث فرهنگی ارائه دهد، گذاشته شد.
سرانجام حدود ۱۰ روز گذشته از استاندار خوزستان گرفته تا مونسان معاون رییس جمهور در جلسه‌ای درباره آخرین پیشنهادها در این باره صحبت کردند؛ جلسه‌ای که به نظر می‌رسد مسوولان شهری شوش و پیمانکار زیرگذر، بیشتر به دنبال سوزاندن فرصت‌ها هستند تا بررسی طرح‌هایی که می‌تواند هم جان مردم شوش را نجات دهد و هم از تاریخ شهرشان و به خصوص محوطه جهانی شده‌اش حفاظت کند! هر چند در همان زمان همه پل روگذر به صورت کامل تخریب شد. هر چند در همان زمان رسانه‌ای محلی به نقل از فرماندار شوش، درباره نتیجه آن جلسه اعلام کرده بود: «با حضور شریعتی استاندار خوزستان، نوری نماینده مردم شوش در مجلس شورای اسلامی، شهردار شوش، مونسان و طالبیان جلسه‌ای در خصوص نحوه اجرای پروژه زیرگذر ورودی شهر شوش برگزار شد که چهار پیشنهاد در خصوص نحوه اجرای زیرگذر و ساماندهی ورودی شهر شوش به متولیان میراث فرهنگی کشور داده شد که مونسان رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور قول داد بعد از کارهای کارشناسی با نظر مساعد مشکل ساماندهی ورودی شهر شوش حل خواهد شد.»
مشاور اداره کل راه و شهرسازی باید طرح‌های جایگزین بدهد
اما محمدحسن طالبیان معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بعد از گذشت این مدت زمان در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: آنچه که مسلم است باید به هر دو جهت یعنی هم این بخش از منطقه باستانی شوش و از سوی دیگر توجه به کشته‌شده‌هایی که متاسفانه در این نقطه از شوش کشته می‌شوند، داشت.
او با تاکید بر اینکه در این جلسه نیز مشاور همان پیشنهاد قبلی یعنی پروژه زیرگذر را آورده بود، اضافه کرد: به آنها اعلام کردیم باید طرح جدیدی بیاورید و قرار است مشاور پروژه به جایگزین‌های دیگر فکر کند.
او با اشاره به اینکه طرح جایگزین کمربندی به دلایل مختلفی مانند هزینه‌های بالای آن در حال حاضر از سوی مدیران شهری شوش رد شد، ادامه داد: از سوی دیگر تملک برخی از زمین‌های این منطقه که در طرح کمربندی قرار می‌گیرند با مشکلاتی مواجه است، بنابراین مشاور اداره کل راه‌وشهرسازی باید نخست درباره جایگزین‌هایی که می‌توانند مطرح شوند، کار کند و چند جایگزین به جلسه شورای فنی میراث فرهنگی ارائه کند.
طالبیان با تاکید بر اینکه هنوز هیچ پیشنهادی به میراث فرهنگی ارائه نشده است، گفت: یکی از پیشنهادها این بود که آیا یک میدان نمی‌تواند این کارایی را داشته باشد؟ باید تمام این جایگزین‌ها را با نقاط مثبت و منفی و مشکلات موجود به میراث فرهنگی ارائه دهند، چون بحث‌های مختلفی مطرح می‌شود که بخشی از نظر بحث‌های ترافیکی، فنی است.
تاریخچه شوش
شوش واقع در استان خوزستان یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های شناخته‌شده جهان است، احتمالا به سال ۴۰۰۰ پیش از میلاد پایه‌گذاری شده، با وجود اینکه نخستین آثار یک دهکده مسکونی در آن مربوط به ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد هستند.
طبق اسناد باستانی، شوش از مهم‌ترین و باشکوه‌ترین شهرهای باستانی ایران و جهان بوده ‌است و فعالیت‌های باستان‌شناسی در آن ادامه دارد.
این شهر باستانی به همراه آرامگاه دانیال نبی و تحت نام بقعه دانیال نبی/ شهرشوش و تپه‌های مجاور در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است.
پرونده محوطه تاریخی شوش در سی و نهمین نشست کمیته میراث جهانی سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (یونسکو) که در ژوئیه ۲۰۱۵ در شهر بن آلمان برگزار شد با موافقت اعضا به ثبت جهانی رسید. این پرونده توسط متخصصان ایرانی و با مدیریت و ریاست محمدحسن طالبیان معاون میراث فرهنگی ارائه و دفاع شد و به عنوان هجدهمین اثر میراث جهانی در فهرست یونسکو به ثبت رسید.
پرونده میراث فرهنگی شوش شامل کاخ شاپور، کاخ آپادانا، دروازه شرقی، کاخ هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد جامع شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه‌های آکروپول و قلعه فرانسوی‌هاست.
شهر باستانی شوش روزگاری مرکز برخورد دو تمدن مهم بوده که هر یک به سهم خود در دیگری تاثیر داشته ‌است؛ یکی تمدن میان‌رودان و دیگری تمدن عیلام. قرار گرفتن این منطقه در شمال خلیج فارس و نیز همسایگی با میان‌رودان در پیدایش این وضع ویژه تاثیر بسیاری داشته‌ است.