هدیه دیپلماتیک ترامپ به اردوغان

برخی گزارش‌ها حاکی از آن است ترامپ پس از یک گفت‌وگوی تلفنی با اردوغان تصمیمی گرفت که حتی محافل داخلی آمریکا را شوکه کرد؛ خارج کردن نیروهای آمریکایی از سوریه. به نظر می‌رسد ترامپ با این تصمیم به اردوغان بزرگترین پیروزی دیپلماتیکش را هدیه داد.
به گفته مقام‌هایی که اجازه گفت‌وگو در این باره را نداشته‌اند و نمی‌خواهند نام‌شان فاش شود، تماس تلفنی ۱۴ دسامبر یک روز پس از آنکه وزرای خارجه ترکیه و آمریکا توافق کردند که روسای‌جمهور دو کشور درباره آغاز عملیات ترکیه علیه کردهای سوری در منطقه شمال شرقی سوریه و جایی که نیروهای آمریکایی مستقر هستند، گفت‌وگو کنند، صورت گرفت.
مایک پمپئو، وزیر خارجه و جیمز ماتیس، وزیر مستعفی دفاع آمریکا ترامپ را برای گفت‌وگوی قاطع با اردوغان آماده کرده بودند تا مانع عملیات ترکیه در این منطقه سوریه شود. این مقامات اعلام کردند ترامپ که در گذشته توصیه‌ها را قبول کرده و رییس‌جمهور ترکیه را برای حمله نکردن به کردها اقناع می‌کرد، اما این بار حتی این توصیه‌ها را رد کرده و در کنار اردوغان ایستاد.
یکی از این مقامات می‌گوید در ابتدا ترامپ از اردوغان خواست عملیات را متوقف کند، اما اردوغان به وی یادآور شد که آمریکا اعلام کرده است که تنها دلیل حضورش در سوریه مبارزه با داعش بوده و اکنون ۹۹ درصد این گروه شکست خورده است. پس چرا باز هم نیروهای آمریکایی آنجا هستند. در حالی که اردوغان هنوز پشت خط بود ترامپ از بولتون پرسید اگر این حرف درست است چرا نیروهای آمریکا هنوز در سوریه هستند؟
بولتون مجبور شد اعتراف کند که حرف اردوغان مورد تایید ماتیس، پمپئو، جیمز جفری، نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه و برت مک‌گورک، نماینده ویژه آمریکا در ائتلاف ضد داعش است. بولتون با این حال تاکید کرد که شورای امنیت ملی معتقد است که این پیروزی باید تثبیت شود و این نیازمند انجام اقداماتی بیشتر است.
ترامپ اما بدون توجه به این حرف بولتون نظر اردوغان را به سرعت پذیرفت و بولتون و اردوغان را شوکه کرد. در این مکالمه تلفنی حتی اردوغان نسبت به عقب‌نشینی عجولانه هشدار داد. این مذاکره تلفنی در حالی پایان یافت که در آخر ترامپ تاکید کرد که آمریکا از سوریه خارج می‌شود، اما پیشنهادی نداد که خروج به چه شکل انجام خواهد گرفت. در طول چند روز گذشته تمام تیم شورای امنیت ملی آمریکا تلاش کردند که یا این تصمیم را به عقب بیندازند و یا لغو کنند اما چنین اتفاقی رخ نداد.
این تحولات نشان می‌دهد که چطور اردوغان راه خود را برای ایفای نقشش به عنوان بازیگر محوری در سیاست‌های خاورمیانه و سیاست خارجی آمریکا هموار کرده است. او رییس‌جمهور آمریکا را به اجرای قول‌هایش برای خارج کردن نیروهای آمریکایی از گرداب خاورمیانه تحریک کرد.
به گزارش آسوشیتدپرس، اگرچه کاخ سفید اظهارات این مقامات مبنی بر اینکه این خروج با یک تماس تلفنی انجام شده را رد کرد و سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا نیز گفت مشخص است که این خبر نادرست از سوی مقاماتی اعلام شده است که فاقد صلاحیت برای پاسخگویی درباره این مساله هستند. با این حال وزارت خارجه آمریکا و پنتاگون از پاسخ درباره این مساله خودداری کردند.
اردوغان برنده اصلی خروج
این در حالی است که واشنگتن‌پست در تحلیلی درباره تصمیم اخیر رییس‌جمهور آمریکا برای خروج از سوریه نوشت: زمانی که دونالد ترامپ اعلام کرد که نیروهای آمریکایی را از سوریه خارج می‌کند، این خبر باعث شوک بزرگی در میان بسیاری در واشنگتن شد. مقامات ارشد نظامی آمریکا به خاطر این تغییر ناگهانی در سیاست دچار شوکه شدند.
در این میان جیمز ماتیس، وزیر دفاع ترامپ استعفا داد. کارشناسان مقابله با تروریسم هشدار دادند که این خروج می‌تواند باعث احیای داعش شود. منتقدان در حوزه سیاست خارجی نیز اعلام کردند که ترامپ یک هدیه کریسمس به دشمنان خود از جمله روسیه و ایران داده است. ترامپ صبح پنجشنبه‌ گذشته در پیامی در توئیتر با رد انتقادات اعلام کرد: آمریکا نمی‌خواهد پلیس خاورمیانه باشد. در مسکو ولادیمیر پوتین اعلام کرد که موافق این تصمیم است.
علاوه بر ایران و روسیه به نظر می‌رسد یک قدرت دیگر نیز در منطقه از این تصمیم ترامپ بیشتر نفع می‌برد و آن ترکیه است. اگر آمریکا از سوریه خارج شود، نیروهای دموکراتیک سوریه، متحد واشنگتن در سوریه به طور موثر تنها می‌ماند. نیروهای دموکراتیک سوریه در حال‌ حاضر کنترل تمام شمال شرق سوریه را در دست دارند و همین مساله ترکیه را خشمگین کرده است.
اوایل سال‌جاری میلادی ارتش ترکیه در سوریه عملیاتی را علیه یگان‌های مدافع خلق در شمال غربی سوریه انجام داد. دولت ترامپ در آن زمان راضی بود. اکنون نیز اگر ترامپ به طور کامل نیروهای خود را از سوریه خارج کند، انتظار می‌رود که ترکیه به امتیاز بزرگی دست یابد. وزیر دفاع ترکیه اعلام کرده بود که دولتش در حال‌ آمادگی برای انجام عملیاتی است تا یگان‌های مدافع خلق را در گورهایی که خود کنده‌اند، دفن کنند.
سخنگوی نیروهای دموکراتیک سوریه در گفت‌وگو با نیویورک‌تایمز در پنجشنبه گذشته ‌اعلام کرد: ما هر آن چه که بتوانیم در این مبارزه انجام خواهیم داد. تصمیم آمریکا ناخشنود و غیر‌قابل انتظار بود. همچنین برخی رسانه‌ها اعلام کردند که تصمیم ترامپ به طور مستقل به رجب طیب اردوغان ربط دارد.
کارن دیونگ، روزنامه‌نگار در گزارشی اعلام کرد: ترامپ درست پس از اینکه مذاکره تلفنی با رجب طیب اردوغان داشت، این تصمیم را اعلام کرد. وی ادامه‌ داد: مقامات مطلع از این تماس تلفنی اعلام کردند که اردوغان در میان مسائل دیگر به ترامپ گفته است که کردهای سوریه تروریست هستند و متحد کردهای جدایی‌طلب در کشورش هستند و از ترامپ پرسیده است که چرا آمریکا به جای همکاری با متحدش در ناتو با آنها همکاری می‌کند. اردوغان در این تماس تلفنی اعلام کرده است که داعش شکست خورده و دیگر نیازی به حضور نیروهای آمریکایی ندارد. مارتین چولف در گاردین نوشت: ترامپ تحت تاثیر این اظهارات از کردها روی گردانده و روی خود را به سمت ترک‌ها چرخانده است.
این مساله باعث تغییر بزرگی در سرنوشت آنکارا دارد. در ابتدای جنگ در سوریه، اردوغان تصمیم گرفت که بشار اسد، رییس‌جمهور سوریه را کنار بگذارد و از شورشیان شبه‌نظامی و گروه‌های جهادی در مبارزه با رژیم اسد حمایت کرد. اما با افزایش میزان حملات تروریستی در خاک ترکیه و همچنین هجوم میلیون‌ها پناهجوی سوری به مرز ترکیه و دخالت مسکو در سوریه در سال ۲۰۱۵ امیدهای آنکارا برای هدایت پایان بازی جنگ سوریه از بین رفت.
رفته‌رفته اردوغان با ماندن اسد در قدرت کنار آمد. سونر چاغاپتای، از مرکز سیاست خاور نزدیک در واشنگتن، گفت: در حالی که اسد کنترل خود را در کشور افزایش داده است، پس از این تصمیم، اردوغان می‌تواند میزان نفوذ خود را نیز افزایش دهد. ترکیه بزرگترین برنده این ماجراست. اردوغان یگان‌های مدافع خلق را تحت فشار قرار داده و تضعیف خواهد کرد و سپس به اسد اجازه خواهد داد که آنها را در چنگ گیرد. البته در مقابل ممکن است کردهای سوریه نیز خواسته خود را مبنی بر دستیابی به خودمختاری کنار بگذارند و با اسد برای جلوگیری از شکست کامل همکاری کنند.
همچنین خروج نیروهای آمریکایی از سوریه نگرانی‌هایی را در میان گروه‌های بشر‌دوستانه ایجاد کرده است. آنها نگران هستند که عملیات شدید خصمانه ترکیه در این منطقه باعث ایجاد یک جنگ جدید و بحران جدید بشری شود.
رییس منطقه خاورمیانه کمیته‌ نجات بین‌الملل، اعلام کرد: خانواده‌ها در حال‌ حاضر در حال‌ بازگشت به خانه‌هایشان در سوریه هستند، اما بسیاری از آنها نیاز به کمک‌های حیاتی دارند. قدرت‌های بزرگ که در مساله سوریه دخیل هستند باید عواقب بشر‌دوستانه تصمیمات خود را در نظر بگیرند. بر همین اساس اگر ترامپ پیش از اعلام خروج آمریکا از سوریه نتایج این کار را در نظر می‌گرفت به طور حتم این کار را نمی‌کرد.