هرج‌و‌مرج‌ قیمت‌ها

آیفون رفرش ۶۰۰ دلاری در گمرک را ۱۱۰۰‌دلار اظهار می‌کنند

گروه فناوری- بازار موبایل ایران در چند ‌سال اخیر دچار نوسانات شدید و آشفتگی‌های فراوانی شده است. این آشفتگی نه‌تنها باعث سردرگمی کاربران و افزایش هزینه‌های آنان شده، بلکه به شکل‌گیری و گسترش بازار سیاه نیز دامن زده است. یکی از مهم‌ترین دلایل آشفتگی در بازار موبایل ایران، ممنوعیت واردات آیفون14 و مدل‌های جدید‌تر است. این ممنوعیت به دلیل سیاست‌های داخلی اعمال شده و باعث شده تقاضا برای این مدل‌ها از طریق قاچاق و بازار سیاه تامین شود. این امر نه‌تنها منجربه افزایش قیمت‌ها شده، بلکه کیفیت و اصالت دستگاه‌های موجود در بازار را نیز زیر سوال برده است. در بازار سیاه، گوشی‌های غیراصل و بی‌کیفیت به عنوان گوشی‌های اصل و با قیمت بالاتر به فروش می‌رسند و کاربران را مجبور به پرداخت مبالغ گزاف برای خرید دستگاه‌های غیراصل یا بی‌کیفیت کرده است. همچنین تغییرات مداوم نرخ ارز و نوسانات اقتصادی باعث افزایش آشفتگی در این بازار شده است. از سوی دیگر مدل‌های رفرش آیفون13 در سایت‌های بین‌المللی با قیمت کمتر از 650‌دلار به فروش ‌می‌رسند اما واردکنندگان در گمرک قیمت این مدل‌ها را بین 1000 تا 1100‌دلار اظهار می‌کنند. از طرفی کالاهای قاچاق و ممنوع که مشمول ریجیستری نمی‌شوند و عملا واردات آنها به کشور مجوز ندارد، به وفور در بازار یافت می‌شوند و شاهد وجود کالاهای رفرش و رینیو به قیمت کالاهای اصل و نو هستیم. همچنین دستگاه‌های قاچاق بدون ضمانت به فروش می‌رسند. این امر منجربه افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری برای کاربران می‌شود. کاربران مجبور به پرداخت مبالغ بالایی برای تعمیر دستگاه‌های خود هستند که این امر بر رضایت آنها تاثیر منفی دارد. گفتنی است سازمان توسعه تجارت نیز بارها درخصوص اصالت این کالاها تذکر داده و عنوان کرده که بسیاری از مدل‌های قدیمی تلفن همراه برند آیفون، رفرش و ریپک هستند. بررسی‌ها نشان می‌دهد در حالی که قیمت آیفون‌های ۱۳ و ۱۳پرو و ۱۳پرومکس در سایت‌های معتبر بین‌المللی به دلیل اینکه تقریبا تمامی آنها مدل‌های رفرش و رینیو هستند، بسیار پایین‌تر از مبلغی است که واردکنندگان در گمرک اظهار می‌کنند، اما قیمت این تلفن‌های همراه در بازار حتی از مدل‌های نو و با اصالت این کالاها بیشتر است. به عنوان مثال در شرایطی که قیمت آیفون۱۳پرومکس با حافظه ۲۵۶ در سایت‌های معتبر خارجی، نهایتا حدود ۶۵۰‌دلار (قیمت خرده‌فروشی آن) است قیمت این کالا در گمرک بین ۱۰۰۰ تا ۱۱۰۰‌دلار اظهار می‌شود که به معنای بیش اظهاری ۳۰ تا ۳۵‌درصدی آن است. لازم به ذکر است واردات گوشی‌های بالای ۶۰۰ از جمله آیفون از محل واردات در برابر صادرات خود انجام‌شده و ارزی از سامانه نیما برای واردات آن تخصیص نمی‌یابد. نکته قابل توجه اینکه با وجود عدم تخصیص ارز سامانه نیما با بیش‌اظهاری در این حوزه به نوعی شاهد رفع تعهد ارز صادراتی به صورت سوری و غیرواقعی هستیم. بنابراین نبود نظارت کافی بر بازار، عدم شفافیت در قیمت‌گذاری و کیفیت دستگاه‌ها باعث شده است که اعتماد کاربران به بازار کاهش یابد. این موضوع نه‌تنها به ضرر کاربران، بلکه به ضرر صنعت موبایل کشور نیز تمام
می‌شود.
دولت و سازمان‌های مربوطه باید نظارت بیشتری بر واردات و قیمت‌گذاری دستگاه‌های موبایل اعمال کنند. همچنین افزایش آگاهی عمومی از طریق کمپین‌های اطلاع‌رسانی و آموزش‌های عمومی می‌تواند به کاهش تقاضا برای گوشی‌های قاچاق و غیراصل کمک کند. در نهایت کاربران ایرانی به دلیل ممنوعیت واردات آیفون‌های جدید، از دسترسی به تکنولوژی‌های جدید و پیشرفته محروم شده‌اند. این موضوع باعث شده تا کاربران نتوانند از امکانات و ویژگی‌های جدیدترین مدل‌های آیفون بهره‌مند شوند و در نتیجه از نظر تکنولوژی از سایر کشورها عقب مانده‌اند. با بازنگری در سیاست‌های واردات، افزایش نظارت بر بازار و تشویق به خرید از منابع معتبر، می‌توان این مشکلات را کاهش داد و بازاری شفاف و قابل اعتماد برای کاربران ایجاد کرد.