هزارتوی وام‌های ۱۸ درصدی سهام عدالت

دولت اعلام کرده است که دارندگان سهام عدالت، می‌توانند معادل نیمی از ارزش کل سهام خود را به صورت وام با سود ۱۸ درصد از شعب بانک‌های عامل دریافت کنند؛ موضوعی که منجر به خوشحالی سهامداران عدالت شد اما ابهامات زیادی هم همراه دارد که نگرانی‌هایی را در آینده ایجاد خواهد کرد. در واقع نه تنها ارزش روز سهام مشخص نیست بلکه نحوه بازپرداخت هم ابهام دارد.
دولت می‌گوید که شیوه پرداخت این وام بسیار سهل در نظر گرفته شده تا همه دارندگان سهام عدالت بتوانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به پشتوانه سهام عدالت خود، وام دریافت کنند. دلیل این امر را هم عدم نیاز به معرفی ضامن از سوی وام‌گیرندگان عنوان کرده و می‌گوید که دارندگان سهام عدالت صرفا با ارائه مدارک هویتی خود و بدون ارائه هیچ‌گونه تضمینی، می‌توانند وام خود را از بانک‌ها دریافت کنند. اما بررسی‌ها حاکی از آن است که برای پرداخت این وام آن‌گونه که باید، تدابیر لازم اندیشیده نشده است؛ گام اول، سامانه‌هایی است که از سوی بانک‌های عامل تعیین شده و افراد برای ثبت تقاضای خود باید حتما به این سامانه‌ها مراجعه کرده و فرآیند ارسال درخواست و دریافت وام خود را صرفا از این طریق پیگیری کنند؛ اما نکته حائز اهمیت آن است که وقتی متقاضی به سامانه‌های تعیین شده مراجعه می‌کند، با صفحه‌ای روبه‌رو می‌شود که الزام وی به نصب اپلیکیشن مربوطه را گوشزد می‌کند؛ بنابراین افراد برای دریافت این وام در گام اول، باید گوشی هوشمند در اختیار داشته باشند یا به افرادی مراجعه کنند که این فرآیند را برای آنها از طریق نصب اپلیکیشن پیش ببرد. بنابراین، علاوه بر اینکه احتمال سوءاستفاده از مدارک هویتی افراد متقاضی وجود دارد، این افراد باید مبالغی را هم بابت ثبت نام بپردازند. براین اساس لازم بود بانک‌ها شرایط بهتر و سهل‌تری را برای متقاضیان فراهم می‌کردند.
سوءاستفاده فرصت‌طلبان
یکی از متقاضیان دریافت وام سهام عدالت در گفت‌وگو با خبرنگار مهر می‌گوید: مجدد بساط ثبت‌نام وام سهام عدالت از سوی برخی کافی‌نت‌ها به راه افتاده و هم‌اکنون امکان برخی سوءاستفاده‌ها مثل گرفتن شماره کارت بانکی و رمز دوم و مواردی از این دست برای افرادی که اطلاعات کافی از مکانیزم‌های امنیتی کارت‌های بانکی ندارند، بسیار بالاست. او می‌افزاید: وقتی که به اپلیکیشن بابت ثبت‌نام مراجعه می‌شود، از افراد برای بارگذاری مدارک هویتی تقاضاهایی مطرح می‌شود؛ در حالی که به نظر می‌رسد اگر دارندگان سهام عدالت که مشتری همان بانک عامل هم هستند مراجعه می‌کنند، دیگر ضروری نباشد که مدارک هویتی ارائه دهند؛ چراکه این موضوع نیز به خصوص برای افرادی که از اطلاعات و سوادکافی در این حوزه برخوردار نیستند، ممکن است دردسرساز شده و منجر به سوءاستفاده شود.
نوسان ارزش سهام عدالت
در این میان، ابهامات دیگری نیز به چشم می‌خورد که یکی از مهم‌ترین آنها، تعیین ارزش روز سهام عدالت است؛ به خصوص در روزهایی که شاخص با نوسانات بسیار دست و پنجه نرم کرده و از سوی دیگر، وضعیت نرخ سهام بسیاری از مجموعه‌ها به دلیل نوسانات بسیار، کاهشی است؛ بنابراین تعیین نرخ روز سهام عدالت که ۵۰ درصد آن را بتوان به متقاضیان وام ارائه کرد، نکته مهمی است. از سوی دیگر دولت اعلام کرده که متقاضیان دریافت وام بر مبنای سهام عدالت، اگر ظرف مدت یک ماه کل مبلغ را به شبکه بانکی بازگشت دهند، از نرخ سود صفر درصدی برخوردار خواهند بود؛ در حالیکه مشخص نیست که آیا بانک‌ها کارمزد خود را هم برای این وام‌ها کنار می‌گذارند یا خیر؛ چراکه تجربه نشان داده که بانک، کارمزد خود را در ابتدا کنار گذاشته و پیش از پرداخت وام به حساب مشتری، آن را کسر می‌کند؛ ضمن اینکه اگر مدت زمان بازپرداخت بالاتر از یک ماه باشد، مشتری باید ۱۸ درصد سود را هم بپردازد. نکته حائز اهمیت آن است که اکنون پرداخت نرخ سود ۱۸ درصدی برای وام سهام عدالت آن هم از سوی ضعیف‌ترین اقشار جامعه که دارنده سهام عدالت هستند، نکته‌ای در خور توجه است. به هرحال به نظر می‌رسد که دولت باید در این حوزه تعامل بیشتری با دارندگان سهام عدالت نموده و مسیرهای سهل‌تری را پیش روی آنها قرار دهد. گفتنی است دیروز ارزش سهام عدالت در مقایسه با روز یکشنبه کاهش یافت. به گزارش اقتصادآنلاین، ارزش سهام عدالت در مقایسه با روز یکشنبه ۴/۰ درصد معادل ۴۷هزار تومان کاهش یافت. بدین ترتیب ارزش سبد ۵۳۲ هزار تومانی سهام عدالت به ۱۱میلیون و ۶۰۱ هزار تومان رسید. در همین حال ارزش سبد یک میلیون تومانی سهام عدالت نیز ۲۱ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان شد. بدین ترتیب ارزش ۶۰ درصد قابل فروش سبد ۵۳۲ هزار تومانی سهام عدالت به شش میلیون و ۹۶۱ هزار تومان رسیده است.
نحوه دریافت کارت اعتباری
متقاضیان دریافت کارت اعتباری در گام اول باید با ثبت نام در سامانه سجاد احراز هویت شوند که این فرآیند به صورت غیرحضوری قابل انجام است. پس از ارائه درخواست به بانک‌ها و دریافت کارت اعتباری، افراد می‌توانند با مراجعه به فروشگاه‌های مشخص شده، اقدام به خرید تا سقف درنظر گرفته در کارت اعتباری خود کنند. ضمانت این کارت‌های اعتباری، برگه‌های سهام عدالت است و نیازی به سایر مدارک جهت ضمانت و توثیق کارت نیست.
به عبارت دیگر جایگزین ضامن در این پروسه برای دریافت کارت اعتباری، مانده اوراق سهام عدالت افراد است. سهامداران برای احراز شرایط دریافت کارت‌های اعتباری به هیچ عنوان نیاز به مراجعه حضوری به بانک‌ها ندارد و تمامی فرآیندهای لازم در این زمینه به صورت غیرحضوری و الکترونیکی انجام می‌شود. میزان اعتبار این کارت‌ها برای خرید، ۵۰ درصد ارزش سهام عدالت افراد است.
چنانچه سهامداران نتوانند به تعهدات خود در قبال بازپرداخت مبالغ کارت‌های اعتباری عمل کنند، سهام عدالت آنها توسط بانک به فروش می‌رسد. این در حالی است که در صورت بازپرداخت اقساط این کارت‌ها توسط افراد به شکل منظم، اصل سهام آنها که در وثیقه است، باقی می‌ماند و عوایدی مانند سود سالانه، حضور در مجمع و حق رای متعلق به سهامدار عدالت پابرجا بوده و توسط سهامداران عدالت قابل استفاده خواهد بود. اگر سهامداران توانستند تا یک ماه مبلغ را به بانک بازگردانند، این مبلغ قرض‌الحسنه خواهد بود، اما اگر از یک ماه عبور کرد و مبلغ را پرداخت نکردند، این اعتبار به تسهیلات سه‌ساله تبدیل خواهد شد.
خرید سهام عدالت توسط هلدینگ‌های بزرگ
در همین حال مدیرعامل سپرده‌گذاری مرکزی نیز از ابلاغ مصوبه شورای عالی بورس مبنی بر مجوز خرید سهام عدالت توسط نهادها و هلدینگ‌های بزرگ خبر داده و گفته است: این مصوبه به زودی عملیاتی می‌شود. حسین فهیمی درباره تغییر ساز و کار فروش سهام عدالت در بازار سرمایه و خرید سهام توسط شرکت‌های بزرگ گفت: تا به حال صندوق تثبیت بازار و صندوق توسعه این امکان را داشتند که عرضه‌های مربوط به سهام عدالت را خریداری کنند بر اساس تصمیمی که اخیرا شورای عالی بورس اتخاذ کرد، دیگر نهادها هم می‌توانند به صورت بلوکی و عمده خریدار سهام عدالت باشند. وی ادامه داد: در مورد سهام عدالت به دلیل نگرانی از خریداران، مشتری‌ها محدود شده بودند، اما در جلسه اخیر شورای عالی بورس با تصمیمی که گرفته شد تعداد خریداران افزایش پیدا کردند و این مجوز داده شد که نهادهای بزرگ در بخش خرید مشارکت داشته باشند.
مدیرعامل شرکت سپرده‌گذاری مرکزی با بیان اینکه این تصمیم امکان تقاضا و خرید را برای سهام عدالت توسعه می‌دهد، گفت: از این پس هلدینگ‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری می‌توانند وارد خرید سهام عدالت شوند. فهیمی در پاسخ به این سوال که آیا افزایش تعداد خریداران باعث قیمت‌سازی و کاهش قیمت سهام عدالت نمی‌شود، افزود: اتفاقا در مورد بازار سرمایه هر چه تعداد خریداران بیشتر شود شرایط رقابتی‌تر و قیمت‌ها منصفانه‌تر خواهد شد و طبیعی است هر چه تعداد خریداران بیشتر باشد به نفع فروشنده است. وی تاکید کرد: این مصوبه ابلاغ شده و به زودی عملیاتی می‌شود و با این مصوبه فروش روان‌تر خواهد شد.