هزینه تمام‌شده بسیار بالا برای معدنکاران

منیر حضوری- بحران انرژی، تفاوت نرخ ارز نیما و آزاد، مشکلات حقوق دولتی و مالیات باعث شده که معدنکاران باور داشته باشند، دولت سیدابراهیم رییسی کاری برایشان نکرده است. در حالی که انتقادها به دولت دوازدهم کم نبوده اما معدنکاران انتظار داشتند که دولت سیزدهم در حل این مشکلات گام بردارد؛ موضوعی که کمتر دیده شده است، تا جایی که گفته می‌شود گویا کسی صدای بخش معدن را نمی‌شنود و قرار هم نیست کاری انجام شود. باور بر این است که تنها عده‌ای از این شرایط استفاده کرده و از رانت دولتمردان بهره‌مند می‌شوند.
امروز وضعیت معدن به‌هم‌ریخته و نابسامان است. اگر از مشکلات خارجی از جمله سیاست کووید صفر چین و جنگ اوکراین که در سال گذشته میلادی به وقوع پیوست بگذریم، اوضاع در داخل هم آنچنان که باید خوب پیش نرفته است. در حالی که انتظار می‌رفت دولت و مجلس برای حل دغدغه‌های بخش معدن چاره‌اندیشی کنند، اما با شواهدی که پیش‌رو است متوجه می‌شویم که گویا مسوولان به فکر رونق تولید و توسعه بخش معدن نیستند. به باور فعالان معدنی از روزی که سیدابراهیم رییسی به عرصه آمده به جای اینکه وضع معدنی‌ها بهتر شود، بدتر هم شده است! افزایش حقوق دولتی تا ۳۰ برابر، مشکل تامین ماشین‌آلات، بحران انرژی، تحت فشار قرار دادن واحدهای معدنی و… نشان از کارشکنی‌ها در این حوزه است.
اختلاف ارز نیمایی و آزاد
به گفته فعالان معدنی آنقدر اختلاف ارز نیمایی با ارز آزاد بالا گرفته که تولید‌کننده را به شدت زمین زده و از این اختلاف فاحش آسیب شدیدی دیده است. امروز دلار بیش از ۴۴ هزار تومان است اما با ارز نیمایی حدود ۲۸ تومان حساب می‌شود. در نتیجه تولید‌کننده باید تمام مواد مورد نیاز خود از جمله پیچ دستگاه، بیل مکانیکی، کامیون و… را با ارز آزاد خریداری کند و سپس به قیمت پایین‌تری به فروش برساند. حال آنکه اختلاف ارز نیمایی و دولتی حتی اگر هزار تومان هم باشد، باز بر تولیدکننده اثر منفی می‌گذارد.
در این خصوص رییس انجمن صادرکنندگان سرب و روی ایران با گلایه از اینکه در ایران هزینه تمام‌شده برای معدنکاران بسیار بالا رفته است به «جهان‌صنعت» گفت: هزینه‌ها را با دلار آزاد که روند صعودی دارد پرداخت می‌کنیم اما برای صادرات ناچاریم که با دلار نیمایی حساب کنیم.
بحران‌های بخش معدن
حسن حسینقلی در ادامه با گله از اینکه شرکت‌های تولیدی معدنی را از معافیت مالیاتی محروم کرده‌اند، تصریح کرد: ما را از دریافت مالیات ارزش‌افزوده بر تولید محروم کرده‌اند، در حالی که مسوولان باید حامی تولیدکننده‌ها باشد. او با انتقاد از نقش‌آفرینی نماینده‌های مجلس در این حوزه گفت: در حالی که نمایندگان مجلس باید به فکر توسعه اقتصادی و رونق بخش معدن باشند اما شاهد هستیم که هر روز فشارها از طرف مجلس به بخش معدن بیشتر می‌شود.
او با اشاره به بحران انرژی برای معدنکاران گفت: نه تنها قطعی برق و گاز در فصول مختلف را شاهد هستیم بلکه به تازگی اعلام کرده‌اند که باید ۳۰ درصد مصرف برق را نیز کاهش دهیم که چنین مساله‌ای به هیچ‌وجه امکان‌پذیر نیست! به این ترتیب شاهدیم که فشارهای زیادی به طور مداوم به بخش معدن و صنایع معدنی وارد می‌شود و کسی هم به فکر اصلاح آن نیست.
رییس انجمن صادرکنندگان سرب و روی ایران با بیان اینکه معدن به طور جدی از نبود ماشین‌آلات رنج می‌برد، تصریح کرد: در حالی که دولت باید راهگشا باشد، می‌بینیم که خود به مانعی جدی تبدیل شده است. به طور مثال در ۴ سال گذشته ورود ماشین‌آلات معدنی را ممنوع کرده‌اند. در ادامه می‌توان به ورود کامیون اشاره کرد؛ ساخت و هزینه حمل‌و‌نقلش بسیار افزایشی شده است و این مساله تاثیر منفی روی سودآوری واحدها گذاشته است. برخی باور دارند که در حوزه ماشین‌آلات دولت دوازدهم مقصر بوده، حالا که دولت حسن روحانی رفته، چرا باز هم با همان مشکلات روبه‌رو هستیم!
حسینقلی ادامه داد: فرض بر اینکه دولت قبل اشتباه کرده؛ چرا دولت سیزدهم آن مشکلات را اصلاح نمی‌کند؟! انتظار ما این است که مطرح کنند ورود ماشین‌آلات با هر سال ساخت و هر مدلی آزاد است.
تصمیماتی که به رانت منجر می‌شود
رییس انجمن صادرکنندگان سرب و روی ایران با ابراز نگرانی از اینکه چنین تصمیماتی منجر به بروز رانت و فساد در کشور می‌شود، گفت: مانع‌تراشی‌هایی که از سوی دولت سیدابراهیم رییسی و نمایندگان مجلس روی می‌دهد به جز ایجاد رانت برای عده‌ای هیچ ثمر دیگری ندارد. به این ترتیب انتظار می‌رود دولتمردان در این عرصه هر چه سریع‌تر چاره‌اندیشی کنند.
او تاکید کرد: برای این وضعیت به‌هم‌ریخته و نابسامان در بخش معدن انتظار می‌رود که دولت و مجلس چاره‌اندیشی کنند. اما با شواهدی که پیش‌روی ماست متوجه می‌شویم که گویا مسوولان به فکر رونق تولید و توسعه بخش معدن نیستند. در واقع از روزی که سیدابراهیم رییسی آمده به جای اینکه وضع معدنی‌ها بهتر شود، بدتر هم شده است. افزایش حقوق دولتی به ۳۰ برابر نشان از کارشکنی‌ها در این حوزه است.
وقایع جهانی
رییس انجمن صادرکنندگان سرب و روی ایران با اشاره به اتفاقاتی که در سال ۲۰۲۲ در سراسر جهان برای مواد و صنایع معدنی به وقوع پیوست، گفت: در سال گذشته میلادی اتفاقات زیادی رخ داد که بخش معدن را به شدت تحت تاثیر قرار داد. به طور مثال جنگ اوکراین بسیار تاثیرگذار بود و باعث شد که فلزات در مقطعی سیر صعودی پیدا کنند. از طرفی بالا بردن نرخ بهره توسط بانک مرکزی آمریکا اثر معکوس داشت و موجب کاهش قیمت‌ها شد.
حسینقلی همچنین با اشاره به اتفاقاتی که در چین به وقوع پیوست تصریح کرد: سیاست کووید صفر فشارهای زیادی را به تولیدکننده‌ها جهت محدودیت ورود و خروج آورد که این مساله در مقدار تولید، درخواست‌ها و تقاضا به شدت تاثیرگذار بود. از طرفی این مسائل روی نوسان قیمت‌ها به شدت تاثیر گذاشت و بازار را چالشی کرد.