هشدار علیه گرانی

گروه بورس- رشد قیمت‌های پایه فرآورده‌های پالایشگاهی در حوزه معاملات بورس انرژی به دنبال افزایش قیمت فرآورده‌های نفتی نشان می‌دهد مکانیسم قیمت‌گذاری بر پایه دلار بازار ثانویه از حاشیه و گمانه‌زنی‌ها به متن تصمیم‌سازی‌ها وارد شده و این در حالی است که دبیرکل انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پالایش نفت به افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی قیمت فرآورده‌های نفتی ویژه در مرداد هشدار می‌دهد.
این در حالی است که طبق پیش‌بینی‌ها این افزایش قیمت موجب عدم فروش برخی محصولات و بروز مشکلات عملیاتی برای تولیدکنندگان فرآورده‌های نفتی و در نتیجه عدم تولید و صادرات محصولات پایین‌دستی می‌شود.
افزایش ۲۰ درصدی قیمت فرآورده‌های نفتی
افزایش قیمت فروش برای پالایشگاه‌ها در نهایت به رشد عرضه‌ها در بورس انرژی منجر خواهد شد که خود می‌تواند سیگنال حمایتی از حجم معاملات در این بازار باشد اگرچه باید فراز‌و‌فرود تقاضا در روزهای آینده رصد شود چراکه آینده بازار پس از عرضه‌های گسترده، به تقاضای کافی نیاز خواهد داشت.
در همین حال ناصر عاشوری دبیرکل انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پالایش نفت در نامه‌ای به حسنوند رییس کمیسیون انرژی مجلس نسبت به افزایش قیمت فرآورده‌های نفتی ویژه در مردادماه به میزان ۲۰ تا ۳۰ درصد هشدار داده و گفت: با توجه به مکاتبه انجام شده با آقای صادق‌آبادی معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران در مورد افزایش قیمت فرآورده‌های ویژه به اطلاع می‌رساند براساس محاسبات انجام شده بر پایه قوانین و مقررات جاری و لحاظ کردن افزایش قیمت‌های بین‌المللی و نرخ تسعیر ارز در سامانه نیما، قیمت فرآورده‌های نفتی ویژه در مرداد ماه امسال بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش خواهد داشت.
بنابراین از آنجا که پیش‌بینی می‌شود این افزایش قیمت موجب عدم فروش برخی محصولات و بروز مشکلات عملیاتی برای تولیدکنندگان فرآورده‌های نفتی و در نتیجه عدم تولید و صادرات محصولات پایین‌دستی از قبیل قیر و روغن موتور و به دنبال آن ایجاد مشکلات غیرمترقبه برای صنایع پایین‌دستی فرآورده‌های نفتی می‌شود، بنابراین درخواست می‌شود با توجه به شرایط اقتصادی فعلی کشور و تحریم‌های ظالمانه راهکارهای قانونی مناسب برای برون‌رفت از شرایط موجود ارائه کنید.
تبعات تغییر فرمول قیمتی فرآورده‌های نفتی
اگر ابزارهای مدیریت بازار و پذیرش ذات نوسان آزادانه و عادلانه قیمت‌ها در بازارهای رسمی مورد توجه قرار بگیرد این تصمیم از حاشیه‌های چندانی برخوردار نخواهد بود اگرچه با فرض رخدادی به نام قاچاق فرآورده‌ها، شاید راه دیگری هم جز تغییر فرمول قیمتی وجود ندارد. تغییر فرمول قیمتی فرآورده‌های نفتی که بیشترین تاثیرگذاری را در قیمت معاملات در بورس انرژی بر جای می‌گذارد با افزایش قیمت‌های پایه فرآورده‌ها و تغییر فرمول قیمتی از دلار رسمی ۴۲۰۰ تومانی به نرخ کشف شده در بازار ثانویه ارز عرضه‌های داخلی فرآورده‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
بسیاری از شرکت‌های تولیدکننده محصولات با پایه فرآورده‌ها، محصولات تولیدی خود را صادر می‌کنند یعنی مواد اولیه و دقیق‌تر خوراک این واحدها با دلار ۴۲۰۰ تومانی بوده ولی صادرات آنها با ارز ثانویه صورت می‌گرفت بنابراین، تداوم این روند به معنی آن بود که دولت در نهایت باید این مابه‌التفاوت نرخ را دریافت می‌کرد که خود به مشکلات دیگری منجر می‌شد.
همین مطلب موجب شد تا این بازار از این پس با دلار بازار ثانویه قیمت‌گذاری شود. قیمت‌های پایه یعنی نرخ‌های پایه در بورس انرژی یا بورس کالا تنها یک عدد برای آغاز معامله است و هیچ تضمین یا سختگیری برای تبعیت صددر‌صدی از این نرخ وجود ندارد.
به‌صورت دقیق‌تر اگر برای هر عرضه‌ در بورس تقاضایی ثبت نشد یا تقاضا درخواست خرید با قیمت پایین‌تر داشت بهترین رویکرد این است که خود عرضه‌کننده که اغلب از واحدهای بزرگ تولیدی و پالایشگاهی در کشور هستند قیمت‌های پیشنهادی خود را کاهش دهد تا با مکانیسم عرضه و تقاضا همخوانی پیدا کند، اگرچه این رخداد در معاملات عادی چندان گسترش نداشته است.
به‌صورت دقیق‌تر اینجا نیاز به مداخله دولت یا حتی خود بورس حس می‌شود تا ذات فرآیند عرضه و تقاضا را مدیریت کرده و در صورت عدم تمایل عرضه‌کننده اصلی به کاهش قیمت‌های پیشنهادی، بتوان شاهد اجرایی شدن مکانیسم عرضه و تقاضا بود.
از سوی دیگر با آغاز دور جدید تحریم‌ها دشواری صادرات فرآورده‌ها افزایش می‌یابد بنابراین، فرآیند تولید داخلی توجیه بیشتری پیدا کرده و می‌توان با تولید و صادرات محصولات مختلف ابزارهای جدیدی برای حمایت از صادرات و تنوع صادراتی فراهم آورد.