9 - 05 - 2023
همهپرسی مشکلگشا نیست، مشکلساز است
«جهان صنعت»- طی سالهای اخیر که کشور به واسطه عملکرد دولتمردان و تصمیمگیران درگیر مشکلات و معضلات متعدد شده است، در این بین مصلحان اجتماعی از رجوع به آرای عمومی سخن میگویند تا با تلاش برای شنیدن صدای مردم و اصلاح قوانین، آبی بر آتش ناراحتی مردم باشند. با این حال «رفراندوم» در کشور ما به یک تابو تبدیل شده است؛ خواستهای برآمده از اختیارات به رسمیت شناختهشده در قانون اساسی که سالیان سال است به تابویی تبدیل شده و گویا نیازی به اجرای اصل ۵۹ قانون اساسی تاکنون وجود نداشته است. در این میان مخالفان همهپرسی، با توجیه خلاف مصالح نظام بودن آن، بر طبل مخالفت خود میکوبند و موافقان به ظرفیت قانونی این اصل که ۳۰ سال است بلااستفاده مانده، دل بستهاند.اما وضعیت «همهپرسی» در ایران چگونه است، در نظام حقوقی کنونی ایران موضوع همهپرسی در دو اصل قانون اساسی پیشبینی شده است. اصل ۵۹ بیان میدارد: «در مسائل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوه مقننه از راه همهپرسی و مراجعه مستقیم به آرای مردم انجام شود. درخواست مراجعه به آرای عمومی باید به تصویب دوسوم مجموع نمایندگان مجلس برسد.» همچنین مصوبات همهپرسی نیز از نظر عدم مغایرت با شرع و قانون اساسی، باید به تایید شورای نگهبان برسد.مورد دیگر، اصل ۱۷۷ و بازنگری در قانون اساسی است. در این اصل برای بازنگری در قانون اساسی پنج مرحله پیشبینی شده است: نخست، تشخیص لزوم بازنگری توسط مقام رهبری پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ دوم، تعیین موارد اصلاح یا تتمیم توسط ایشان؛ سوم، تشکیل شورای بازنگری با ترکیبی از مقامات که در این اصل در ۹ بند در نظر گرفته شده است؛ چهارم، بررسی موارد اصلاح یا تتمیم توسط شورای بازنگری؛ پنجم، مصوبات شورا پس از تایید و امضای مقام معظم رهبری از طریق مراجعه به آرای عمومی به همهپرسی گذاشته میشود. در این فرآیند مردم در مرحله آخر نظر «آری» یا «خیر» خواهند داد. از آنجا که تاکنون تصمیمی برای اصلاح مجدد قانون اساسی گرفتهنشده و بر فرض تصویب دوسوم نمایندگان مجلس نیز نتیجه همهپرسی در زمینه قانونگذاری مستقیم، با تفسیر شورای نگهبان باید به تایید این نهاد برسد، برگزاری همهپرسی در شرایط کنونی چندان مفید به نظر نمیرسد.حالا اما یک عضو شورای نگهبان از عدم تاثیرگذاری رفراندوم در حل مشکلات امروز جامعه گفته است. عباسعلی کدخدایی از اعضای شورای نگهبان در گفتوگو با رسانه KHAMENEI.IR با بیان اینکه همهپرسی در بسیاری از مواقع نهتنها مشکلی را حل نمیکند بلکه مشکلاتی را ایجاد میکند، گفته: اصلا باید ببینیم آیا همهپرسی همیشه پاسخ نهایی و قانعکنندهای به ما میدهد برای حل مشکلات؟ خیلی از صاحبنظران در غرب این مطلب را مطرح میکنند؛ نهفقط الان، از قدیم میگفتند که همهپرسی ممکن است در یک مواقعی مشکلی را حل بکند اما در بسیاری از مواقع نهتنها مشکلی را حل نمیکند، بلکه مشکلاتی را ایجاد میکند. مثالی که حالا میتوانیم بزنیم برگزیت است که در انگلستان برگزار شد و مسالهشان با اتحادیه اروپایی بود. خب تعداد مخالفان و موافقان استمرار و ادامه کار با اتحادیه اروپایی نزدیک هم بود. نخستوزیر وقتشان آمد صحبتی کرد و به خیال اینکه حالا مثلا آنهایی که پاسخشان به استمرار کار هست بیشتر است و آنهایی که میگویند جدا بشویم کمتر است. با این تصور همهپرسی را برگزار کردند. الان مدتهاست در انگلستان مطرح است که آیا این همهپرسی مشکل را حل کرد؟ اولا با یک اختلاف رای حداقلی جدا شدن انگلستان به تصویب رسید، یعنی تقریبا مخالفان و موافقان نزدیک هم بود رایشان. اما رای غالب این بود که خب جدا بشویم.
این منجر به سقوط دولت وقت شد، یعنی آنقدر مشکلات ایجاد کرد و آنقدر این مساله حساس بود که دولتشان سقوط کرد و اصلا فضای سیاسی کشور به هم ریخت.کدخدایی گفته: «سوال این است که یک شهروند نسبت به یک مصوبه مطوّل یا یک موضوع تخصصی چقدر میتواند کارشناس باشد؟ مثلا اگر یک موضوع اقتصادی باشد، من به عنوان یک شهروند چقدر میتوانم پاسخ اقتصادی داشته باشم نسبت به آن مساله. یا اگر یک مساله سیاسی کلان در حوزه روابط بینالملل باشد، من واقعا چقدر کارشناس هستم که میتوانم نظر دقیق بدهم. پس نکته این است که همهپرسی نمیتواند رافع مشکل باشد و مساله ما را حل بکند و ما را به یک نتیجه قطعی برساند.»
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد