همه ناراضی‌!

هفته دولت هفته خوبی است! آمار رنگا‌رنگ و امیدوارکننده‌ای از سوی سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف منتشر می‌شود و به نوعی مسوولان در ارایه آمار با هم کورس می‌گذارند! روبان‌هایی است که قیچی زده می‌شود و پروژه‌ها یکی پس از دیگری افتتاح می‌شود در این میان کمتر به مشکلاتی که در هر صنعت وجود د‌ارد پرداخته می‌شود. در حالی جداول عریض میان گزارش عملکرد مسوولان خودنمایی می‌کند که اصل‌کاری‌ها از قلم می‌افتند و فراموش می‌شوند. مصداق این بحث هم صنعت هوایی کشور است. با توجه به اینکه روز گذشته وزارت راه و شهرسازی اقدام به تهیه گزارش عملکرد از حوزه‌های مختلف خود کرده در این میان صنعت هوایی کشور در حال حاضر با مشکلات بزرگی مواجه است. اگر از تحریم و مشکلاتی که برای این صنعت به وجود آورده بگذریم، نحوه سرویس‌دهی به مسافران و سرپیچی شرکت‌های هواپیمایی و ایرلاین‌ها از قوانین این صنعت را به مرز بی‌اعتمادی کشانده است. آنچه بیش از هر بحثی در ذوق مسافران این صنعت می‌زند عدم پاسخگویی فعلان این صنف است؛ از فرودگاه گرفته تا ایرلاین‌ها و شرکت‌های هواپیمایی. همین دیروز شرکت هواپیمایی ماهان که از مورد اعتمادترین ایرلاین‌های کشور به شمار می‌رود بدون در نظر گرفتن شرایط مسافران اقدام به جابه‌جایی ساعات پرواز خود کرده و در اقدامی دیگر از نوزاد مسافران خود تمام بهای یک بلیت کامل را دریافت کرده است! هفته گذشته بود که فرودگاه امام خمینی با نقص یک ایرباس به هم ریخت!
مشکل از آنجا شروع شد که به دلیل نقص فنی یک هواپیما در فرودگاه امام (ره) چند پرواز به جای فرود در این فرودگاه به فرودگاه اصفهان رفته و مسافران چند ساعتی معطل شدند. در این میان آنچه بیش از هر چیزی موجب ناراحتی مسافران شد این بود که هیچ‌گونه اطلاعاتی در خصوص مشکل به وجود آمده و دلیل این فرود اضطراری به آنها داده نشده و خانواده‌هایی که در فرودگاه امام چشم‌ انتظار فرود هواپیماهای مورد نظر بودند ساعت‌ها در دلهره و اضطراب به سر بردند بدون اینکه مسوولی پاسخگو باشد و برای آنها توضیحی دهد.
این تنها گوشه‌ای از مشکلات این صنعت پولساز و عظیم است. داستان آنجا به تراژدی تبدیل می‌شود که مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها در میان ده‌ها خبرنگار به صراحت اعلام می‌کند تاکنون قانونی برای برخورد با ایرلاین‌هایی که در زمان رخداد حادثه پاسخگو نیستند، وجود ندارد و تا به حال از آنها مطالبه نشده که پاسخگو باشند! این اظهارات یعنی صنعت هوایی کشور تا به حال در ابتدایی‌ترین مرحله برای خدمات‌رسانی به مسافران بوده و قرار است دولت یازدهم و به ویژه وزیری که به شدت به حقوق شهروندی معتقد است شرایط را تغییر دهد. البته آخوندی در روزهای ابتدایی وزارتش فرودگاه‌های کشور را مورد انتقاد قرار داد و به صراحت اعلام کرد این فرودگاه‌ها موجب دلزدگی‌ام شده است.
از بحث خدمات‌دهی نازل صنعت هوایی که بگذریم این صنعت روزهای پرحادثه‌ای را طی دو سال اخیر تجربه کرده است. از سقوط «ایران ۱۴۰» گرفته تا سقوط بالگرد در ارتفاعات دربند تهران و سقوط مرگبار هواپیمای آموزشی در فرودگاه پیام و سقوط هواپیمایی تفریحی در رامسر و سقوط مرگبار جت فالکن در جزیره کیش و سقوط هواپیمای ناجا و… همگی نشان از وضعیت نامناسب صنعت هوایی در کشور دارد.
در بحث قیمت‌گذاری بلیت هواپیما هم بحث بسیار است. در حالی قرار شد طبق قانون قیمت‌گذاری‌ها آزاد شود که از این برنامه توسعه‌ای تنها افزایش نرخ بلیت اجرا شد و مابقی مفاد آن به فراموشی سپرده شد.
این قانون در ابتدا قرار بود با هدف افزایش خدمات‌رسانی و بهبود وضعیت صنعت حمل‌و‌نقل هوایی کشور اجرا شود اما متاسفانه مجریان تنها بخش دستکاری قیمت‌ها را برگزیدند و کیفیت افزایش نیافت.
طبق استدلالی که زمان اجرای آزادسازی نرخ بلیت هواپیما مطرح بود با متنوع کردن قیمت پروازها امکان کاهش قیمت در برخی مسیرها و افزایش کیفیت و خدمات‌دهی رخ می‌دهد اما آمار نشان می‌دهد برخی از آژانس‌ها قیمت را تا صددرصد افزایش داده‌اند‌ این درحالی است که در آبان ۹۱ قیمت بلیت هواپیما به دلیل اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها ۶۵ تا ۷۰ درصد گران شده بود یعنی در یک معادله ساده با اجرای دو قانون متفاوت بلیت هواپیما را حدود ۲۰۰ درصد گران کردند و تنها افزایش ۳۰ درصدی قیمت به تایید رسمی رسید.
در چنین شرایطی با وجود اینکه نمایندگان مجلس پای ثابت انتقاد از گرانی بلیت هواپیما هستند اما بازار راه خود را می‌رود و قیمت‌ها در حال صعود است.
همان‌طور که بارها مشاهده شد نمایندگان مجلس معتقدند که افزایش بی‌رویه قیمت‌ها به بهانه اجرای قانون آزادسازی یکی از نابسامانی‌های صنعت حمل‌ونقل و نقاط ضعف وزارت راه‌و‌شهرسازی است زیرا آزادسازی نرخ‌ها به معنای لجام‌گسیختگی قیمت‌‌ها در این صنعت نیست.
از شاهکارهای بازار فروش بلیت هواپیما افزایش ناگهانی بلیت ۴۰۰ هزار تومانی به یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان بود که حسابی صدای مردم و مجلس را درآورد اما در نهایت بلیت‌ها فروخته و سفرها انجام شد و سود هنگفتی به جیب سودجویان رفت.
روزهای آخر سال هم که داستان خود را دارد زیرا آژانس‌ها به دنبال آن بودند که هر چه در طول سال زیان داشتند را با فروش بلیت‌های نوروزی جبران کنند‌‌ با آشفته بازاری که دربازار فروش بلیت هواپیما وجود دارد و فروشندگان می‌توانند نرخ دلخواه خود را تعیین کنند به نظر می‌رسد بازار سیاه بلیت هواپیما هیچ‌گاه برای مسافران سفید نخواهد شد.
شاهکار دیگر این بازار نرخ تور سفرهای داخلی بود که برای مسافران از پرواز‌های خارجی هم گران‌تر تمام می‌شد! این اتفاق عجیب اما متاسفانه واقعی بود! زیرا سفر به جزیره کیش برای مسافران نوروزی مبلغی حدود سه میلیون و ۵۰۰ هزار تومان آب می‌خورد این در حالی بود که قیمت تورهای ترکیه بسیار پایین‌تر از این رقم‌هاست و با امکانات کاملی که به مسافران می‌دهند قیمت تورها از دو میلیون تومان تعیین کرده بودند. این اتفاق شاید در یک مقطع زمانی و به دلیل زمان پیک سفر عادی به نظر بیاید اما ضربه‌هایی که بر صنعت گردشگری و اقتصاد کشور وارد می‌کند به مراتب جبران‌ناپذیر است زیرا علاوه بر خروج ارز از کشور موجب تضعیف صنعت گردشگری کشور می‌شود.
«آیین‌نامه حقوق مسافران» قانونی که قرار بود از حق و حقوق مسافران هوایی دفاع کند هم نتوانست جلوی ایرلاین ها قد علم کند زیرا با وجود تاخیر‌های طولانی اما هیچ‌یک از ایرلاین‌ها حاضر به پرداخت غرامت نیستند.
البته در این صنعت تا دلتان بخواهد از این آیین‌نامه‌ها و مصوبات وجود دارد که نتوانسته مشکل مسافران را حل کند حال باید دید این آیین‌نامه در آینده چه سودی برای طرفین خواهد داشت و تا چه حد می‌تواند حلال مشکلات باشد.
آنچه در حال حاضر در صنعت هوایی مشاهده می‌شود تنها مشکل است و سرگردانی مسافران، نمی‌توان به صراحت گفت که دولت جدید اقدامی برای صنعت هوایی انجام نداده اما وضعیت این صنعت آنقدر وخیم است که به این زودی‌ها نمی‌توان به بهبود شرایط امیدوار بود. در این میان وزیر راه و معاونانش در حالی که همواره خبر از بهبود شرایط می‌دهند اما در عمل هنوز اتفاقی رخ نداده است.