هوا ابری است

گروه سیاسی- حقوق بشر یکی از محورهای همیشگی برای اعمال فشار بر ایران بوده است. بعد از آنکه جو بایدن در تبلیغات انتخاباتی خود از بازگشت به برجام دم زد و در عین حال خواهان مذاکره درباره موضوعات حقوق بشری، موشکی و منطقه‌ای شد، می‌شد حدس زد که کار به اینجا خواهد کشید.همراهی اتحادیه اروپا در کنار روسیه و چین با ایران طی چهار سال گذشته اگرچه نقطه امیدبخشی بود اما از همسویی ایران و غرب نشات نمی‌گرفت. تلاش اروپایی‌ها برای حفاظت از برجام ولو اینکه فقط نامی از آن مانده باشد، اولا به خاطر حفظ آبروی خود و نقش موثرشان در شکل‌گیری این توافق بین‌المللی بود و دوما ناشی از تعارض و تضادی که در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ با ایالات متحده پیدا کرده بودند. بنابراین از همان وقت هم پیش‌بینی می‌شد که با روی کار آمدن یک دولت دموکرات در آمریکا طرف اروپایی به سمت آمریکا گرایش پیدا کرده و در مقابل ایران بایستد.آنچه در هفته‌های اخیر رخ داده، شاهدی است بر درست بودن این نگرانی و تحلیل. اتحادیه اروپا در همین یک ماه گذشته چندین بیانیه علیه ایران داشته و تا توانسته اقدامات ما را محکوم کرده است؛ از تصویب قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها گرفته تا موضوعی داخلی مثل اعدام روح‌الله زم.آنها که مترصد فرصتی برای شفاف‌سازی موضع خود بودند، حالا یک بهانه حقوق‌بشری دهان‌پرکن یافته‌اند و این‌طور که به نظر می‌رسد، روابط ایران و اتحادیه اروپا روز‌به‌روز تیره و تار‌تر می‌شود. لغو نشست اقتصادی که قرار بود امروز برگزار شود، احتمالا اولین نشانه آن است.
کدورت بی‌جهت
به هر حال ایران مراتب اعتراض خود را با احضار سفرای آلمان و فرانسه رسما اعلام کرده است. اما ساده‌انگاری است اگر تصور کنیم این اعتراض کردن‌ها چیزی را تغییر دهد. تحلیلگران عرصه بین‌الملل از مدت‌ها قبل هشدار داده بودند که همراهی اروپا با ایران ناشی از رویکرد ترامپ بوده و حالا که او نیست، ما برای حفظ این همراهی باید تلاش بیشتری کنیم. کارشناسان مربوطه تاکید داشته و دارند که همراهی اروپا با ایران تنها مانع از شکل‌گیری اجماع جهانی علیه ایران است و باید آن را غنیمت شمرد.علی بیگدلی تحلیلگر مسائل بین‌الملل یکی از همین کارشناسان است. او در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» گفت: «مساله مهمی که من قبلا هم در همه مصاحبه‌ها تاکید کرده‌ام این است که ما باید تلاش کنیم اتحادیه اروپا را از دست ندهیم. مساله دوم نیز این است که اتحادیه اروپا برخلاف تصوری که در جامعه ما رایج است، نهادی است که تلاش می‌کند مستقل از آمریکا عمل کند. دو مرتبه هم پشت آمریکا را در شورای امنیت به نفع ما خالی کرد و این واکنشی به سیاست‌های ترامپ بود.»وی افزود: «رفتاری که اکنون اروپا در پیش گرفته، اولا به خاطر تصمیم مجلس و تعیین مهلت دوم ماهه بود و بعد هم به خاطر آن خط و نشان‌هایی بود که مجلس برای آژانس کشید. سه عضو اروپایی برجام هم با صدور بیانیه‌ای این کار را مغایر موازین برجام دانستند. بنابراین کدورتی بین ما و اتحادیه اروپا، بیخود و بی‌جهت به وجود آمد که ماجرای اعدام روح‌الله زم نیز به آن شدت عمل داد. در نتیجه دیدیم که کنفرانس اقتصادی که قرار بود با محوریت ایران برگزار شود و می‌توانست شاید به خمودگی اقتصاد ما کمک کند، برای مدت نامحدودی لغو شد و حتما نتیجه بسیار معکوس برای منافع اقتصادی ما خواهد داشت.»
پیش‌بینی
بیگدلی در پاسخ به اینکه با توجه به این شرایط آینده روابط ایران و اتحادیه اروپا را چطور پیش‌بینی می‌کنید گفت: «با توجه به اینکه آقای بایدن در مبارزات انتخاباتی خود اعلام کرده به دنبال اجماع بین‌المللی در جهت حل مشکل برجام با ایران است و از طرف دیگر در دوران ترامپ فاصله‌ای بین آمریکا و اتحادیه اروپا به وجود آمد، پیش‌بینی می‌شود که بایدن تلاش کند با متحدان سنتی خود یعنی اتحادیه اروپا روابط نزدیک‌تری برقرار کند. حتی به چین و روسیه نزدیک خواهد شد زیرا شرایط امروزی منطقه ما با توجه به ورود اسراییل به منطقه خلیج‌فارس، با زمان اوباما که برجام ۲۰۱۵ را امضا کرد، کاملا تفاوت دارد.
بنابراین بایدن خیلی با احتیاط به سمت ایران خواهد آمد و ایران باید تغییرات استراتژیک اساسی در سیاست‌های داخلی و منطقه‌ای خود داشته باشد، زیرا اگر ایران بخواهد روی نقطه‌های صفر قبلی خود باقی بماند، به هیچ‌وجه مذاکره و قراردادی برای تجدید حیات برجام به وجود نخواهد آمد و اتحادیه اروپا نیز در آن اجماع بین‌المللی آمریکا جا خواهد گرفت.»