هول نشویم!

جهان صنعت – بعد از توافقات هسته‌ای شرایط واردات و صادرات و همچنین تغییرات آن از مسایل مهمی است که ذهن بسیاری از کارشناسان اقتصادی را درگیر کرده است. کارشناسان اقتصادی انتظار دارند که لغو تحریم‌ها تاثیری در کالا‌های صادراتی ایران داشته باشد و کشورهای خارجی، بازاری برای فروش لوازم خانگی، صنایع و حتی فرش ایران باشد. در حال حاضر وضعیت صادرات و واردات در سراشیبی قرار دارد اگرچه به دلیل کاهش صاردات تراز تجاری کشور مثبت شده است اما در کل افت صادرات و واردات نگرانی‌هایی را به دنبال داشته است اما از طرفی برخی کارشناسان بر این باورند که شرایط تجارت خارجی کشور به زودی تغییر رویه خواهد داد و اتفاقات متفاوتی در این حوزه رخ خواهد داد. تغییر کشور‌های هدف، تغییر کالاهای صادراتی و وارداتی و تغییر مراودات تجاری ایران با دیگر کشورها اتفاقات جدیدی است که دولت باید هرچه صریح‌تر موضع و برنامه‌اش را در مقابل آن روشن کند
دولت از تولیدات داخلی حمایت کند
در همین رابطه محمد علیپور، سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس درباره احتمال بالا رفتن رقم صادرات و واردات بعد از تحریم‌ها گفت: باید منتظر بود که اوضاع رفته رفته بهتر شود. بعد از تحریم‌ها با توجه به اینکه با کشورهایی که تاکنون اجازه تجارت با ایران را نداشتند ارتباط برقرار می‌کنیم، می‌توانیم منتظر روند افزایشی رقم صادرات و واردات باشیم.
وی همچنین درباره اینکه بعد از تحریم‌ها امکان افزایش بی‌رویه واردات پیش‌بینی می‌شود و در این صورت با منفی شدن تراز صادرات و واردات روبه‌رو می‌شویم، گفت: اگر کشور ما کمک‌هایش را در جهت بهبود تولیدات کارخانه‌ها سازماندهی کند و با وام دادن در جهت گستردگی و افزایش محصولات داخلی به تولیدات داخلی رسیدگی کند، دیگر کشور به واردات کالا از سایر کشور‌ها احتیاجی ندارد و به تولیدات داخلی تکیه می‌کنیم اما اگر دولت از تولیدات داخلی حمایت نکند با روند افزایشی واردات و همچنین ورشکسته شدن کارخانه‌های داخلی و افزایش بیکاری روبه‌رو می‌شویم همچنین امکان منفی شدن تراز صادرات و واردات هم وجود دارد.
وی همچنین در پاسخ به اینکه آیا دولت درصدد حمایت از تولیدات داخلی هست یا نه؟ گفت: من از برنامه‌های دولت اطلاعی ندارم اما پیشنهاد میکنم که مسوولان به تولیدات داخلی توجه ویژه‌ای داشته باشند.
وی در رابطه با تغییر کالا‌های صادراتی ایران بعد از تحریم افزود: بعد از تحریم‌ها به طور مسلم با افزایش صادرات کالاهایی چون فرش که در ماه‌های اخیر با کاهش صادرات مواجه شده بوده است، روبه‌رو می‌شویم که این برای صادرات ایران اتفاق بسیار خوبی است. وی افزود: امید است لیست کالاهای صادراتی ایران بعد از تحریم‌ها روز به روز افزایش پیدا کند. البته نباید منتظر یک اتفاق خارق‌العاده باشیم بلکه باید به تجارت زمان بدهیم که راه خود را برای بعد از تحریم‌ها پیدا کند.
وی همچنین در رابطه با واردات بی‌رویه بعد از تحریم‌ها گفت: بدون شک کشور‌های خارجی بازار‌های ایران را از دست نمی‌دهند زیرا ایران از بازار خوب و جمعیت مطلوبی برای تجارت برخوردار است اما میزان واردات به گمرک بستگی دارد اگر گمرک سختگیری داشته باشد و تعرفه‌های بالایی را در نظر بگیرد، میزان واردات کاهش پیدا می‌کند اما اگر سختگیری گمرک نباشد میزان واردات بی‌رویه به کشور را نمی‌توان اندازه گرفت.
وی همچنین اضافه کرد: دولت در این مورد باید سختگیری زیادی داشته باشد تا با حجم وسیعی از کالا‌های وارداتی روبه‌رو نشویم که در غیر این صورت تولیدات داخلی به ورطه نابودی کشیده می‌شود.
جلوی واردات کالاهای آماده را بگیرید
در رابطه با تفاوتی که بین آمارهای بانک مرکزی و گمرک در زمینه آمار واردات و صادرات وجود داشته است، مسعود دانشمند، عضو اتاق بازرگانی ایران گفت: همیشه این اختلاف آمار وجود داشته است این در حالی است که هر دوی این آمار‌ها درست است. از این جهت هر دو درست است که بانک مرکزی میزان ثبت سفارشات را در آمار می‌آورد و گمرک کالا‌هایی را که ترخیص می‌کند به لیست آمار می‌افزاید. در این بین ممکن است سفارشاتی که در آمار بانک مرکزی آورده شده است هنوز به گمرک وارد نشده باشد یا به گمرک وارد شده باشد ولی هنوز ترخیص نشده باشد از این رو تفاوتی را در آمار این دو می‌بینیم که در عین حال یکی هستند.
وی همچنین در رابطه با تاثیری که لغو تحریم‌ها بر واردات و صادرات دارد گفت: به طور حتم صادرات بیشتر خواهد شد البته این افزایش در واردات هم دیده خواهد شد ولی آمار صادرات زودتر بالا می‌رود و باید منتظر افزایش آمار واردات در سه ماهه آخر سال باشیم.
وی در رابطه با واردات بی رویه بعد از لغو تحریم‌ها گفت: دولت باید سیاست‌هایی اعمال کند که طی ان جلوی واردات بی‌مورد مخصوصا کالا‌های آماده را بگیرد و همچنین اگر قرار است وارداتی داشته باشیم باید مواد اولیه کارخانه‌ها و محصولات نیمه آماده باشد در غیر این صورت تولیدات داخلی با ضرر‌های زیادی مواجه می‌شوند و میزان بیکاری در جامعه بالا می‌رود.
وی در رابطه با تغییر در کشور‌های صادرکننده به ایران بعد از تحریم‌ها افزود: در زمان تحریم بیشترین صادرات از کشور چین و امارات بود ولی پیش‌بینی می‌کنم که بعد از لغو تحریم‌ها حجم صادرات از کشور‌های اروپایی بیشتر و صادرات از چین و آمارات کاهش یابد. مخصوصا کشور‌های آلمان، ایتالیا و انگلیس که پیش‌بینی می‌کنم حجم زیادی از صادرات به ایران از این کشور‌ها باشد.
وی همچنین در رابطه با تاثیر لغو تحریم‌ها در کالاهایی که هم اکنون به کشور صادر می‌شود، گفت: به طور حتم لغو تحریم‌ها روی کالاها تاثیر می‌گذارد به طور مثال اتومبیل چینی به راحتی وارد کشور نمی‌شود.
دانشمند همچنین در رابطه با کالا‌های صادراتی ایران گفت: بعد از تحریم‌ها باید منتظر افزایش محصولاتی چون لوازم خانگی، فولاد، محصولات پزشکی و محصولات صنعتی در زمره صادرات ایران باشیم.
وی ادامه داد: من تغییر زیادی را در صادرات فرش پیش‌بینی نمیکنم چون بازار فرش بستگی به میزان تقاضا برای این محصول دارد.
دانشمند همچنین در رابطه با کالاهای وارداتی گفت: بعد از تحریم‌ها همچنان محصولات کشاورزی اعم از ذرت دامی، برنج و سویا از صدرنشینان واردات به ایران هستند اما تغییری که در واردات اتفاق می‌افتد مربوط به واردات مواد اولیه کارخانه‌ها و صنایع است که پیش‌بینی می‌کنم با افزایش زیادی روبه‌رو می‌شود.
عضو اتاق بازرگانی ایران در اخر تحلیل خود را از بازار تجارت بعد از لغو تحریم‌ها این‌گونه بیان کرد: همه چیز بستگی به عزم دولت دارد اگر دولت اجازه ندهد که واردات چه با ارز دولتی و چه با ارز آزاد به راحتی انجام نگیرد و تنها محصولات نیمه آماده و مواد اولیه کارخانه‌ها و صنایع وارد کشور شود همه چیز به سرعت به روال مطلوبی می‌رسد اما اگر واردات هر محصولی به داخل کشور اآزاد باشد مخصوصا اگر محصولات آماده نهایی باید فاتحه تولیدات داخلی را بخوانیم و همچنین منتظر بسته شدن کارخانه‌ها و افزایش بیکاری باشیم.
افزایش صادرات و تولید در پی لغو تحریم‌ها
همچنین معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت در رابطه با تاثیر لغو تحریم‌ها در حجم صادرات و واردات بیان کرد: اگر تحریم‌ها برداشته شوند که حتما برداشته خواهد شد، پیشرفت خوبی در بخش صادرات و تولید داخل نسبت به قبل شاهد خواهیم بود.
ولی‌الله افخمی‌راد، بیان کرد: البته اثرات لغو تحریم در کوتاه‌مدت به‌طور کامل مشهود نخواهد بود و تا زمانی که تحریم‌ها به‌طور کامل برداشته و رسما اعلام شوند و تا مقطعی که فرآیند نقل و انتقال پول و ارز بتواند روال متعارف خود را پیدا کند، زمانبر است.
رییس سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه در میان‌مدت و دراز‌مدت اثرات مطلوب توافق را شاهد خواهیم بود، گفت: افزایش چرخ حرکت واحد‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری‌های جدید در کشور برای تامین نیاز داخل و صادرات از اولین تبعات لغو تحریم‌هاست.
وی با بیان اینکه با افزایش حجم صادرات، زمینه‌ به‌کارگیری نیروی انسانی در بخش تولید و خدمات فراهم می‌شود، تاکید کرد: باید خودمان را متناسب با شرایط جدید آماده کنیم که بتوانیم سیاست‌گذاری‌های مناسبی را برای حرکت در راستای توسعه اقتصادی کشور صورت دهیم.
معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: قطعا اسناد بالادستی که در اختیارمان است اعم از اقتصاد مقاومتی، اسناد مربوط به برنامه، اسناد‌ قانونی بودجه و سایر قوانین و مقرراتی که داریم کمک می‌کند این بخش به نحو مطلوبی پیش برود. بر اساس آمار گمرک، در چهار ماهه نخست امسال، ۱۴ میلیارد و ۱۵ میلیون دلار انواع کالا از ایران به سایر کشورها صادر و در مقابل ۱۳ میلیارد و ۸۲۲ میلیون دلار کالا نیز وارد کشور شده است.
کاهش واردات و صادرات
در این شرایط اقلام عمده صادرات ایران، شامل گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی شکل مایع شده، پروپان مایع شده و قیر نفت بوده است. .
در همین راستا کشورهای عمده صادرکننده کالا به ایران در دوران تحریم چین در رتبه اول و امارات متحده عربی رتبه دوم را به خود اختصاص داده است.
در مقام بعدی نیز کره جنوبی، ترکیه و هند جای دارند که با توجه به درخواست‌های کشورهای اروپایی و آمدن هیات‌های خارجی به ایران برای تبادلات تجاری انتظار می‌رود که حجم صادرات از این کشور‌ها به ایران کاسته و شاهد حجم بالایی از کشور‌های اروپایی به خصوص آلمان، ایتالیا، انگلیس و … باشیم
در همین رابطه عمده‌ترین خریداران کالاهای ایرانی چین که در این مدت بزرگ ترین خریدار کالاهای ایرانی به شمار می‌رفت و در مقام بعدی امارات متحده عربی و همچنین هند بودند که بعد از لغو تحریم‌ها کارشناسان اقتصادی با توجه به باز شدن راه تجارت با کشور‌هایی که تاکنون اجازه فعالیت تجاری با آنها را نداشتیم، شاهد تجارت ایران با کشور‌های اروپایی با حجم بیشتری نسبت به قبل باشیم. همچنین اقلام عمده واردات کالاها به ترتیب شامل ذرت دامی، برنج، کنجاله سویا، محصولات معدنی و همچنین قطعات منفصله جهت تولید خودروی سواری هستند که پیش‌بینی می‌شود علاوه بر این کالاها باید منتظر کالاهای زیادی در زمینه واردات باشیم البته این موضوع بستگی به سیاست‌گذاری‌های دولت دارد که تا چه حد اجازه واردات کالا‌ها به کشور را می‌دهد در همین رابطه کارشناسان اقتصادی انتظار دارند که با اجازه دولت شاهد حضور بیشتر کالاهای نیمه‌آماده و مواد اولیه کارخانه‌ها در لیست واردات باشیم.