هیجان زدگی بازار

مهسا حسین- «رفته بودم ماست بخرم پول خرد نداشت، باقی اش را پراید داد.» این جمله و لطیفه‌های مشابه آن دقایقی بعد از اعلام خبر توافق هسته‌ای در شبکه‌های اجتماعی پخش شد. گرچه واضح است که این جملات تنها برای سرگرمی هستند و کسی واقعا انتظار ندارد باقی پول ماستش، خودرو باشد. با این حال حقیقتی را درون خود دارد که نمی‌توان آن را انکار کرد؛ اینکه مردم انتظار دارند رفع تحریم‌ها تاثیری روی معیشتشان بگذارد‌ و صدر این انتظارات یک چیز نشسته است: «توقع ارزانی.»‌
اینکه بعد از چندین سال تجربه تورم بالا رونده و زندگی به سبک اصحاب کهف، انتظار یک دوره آرامش را داشته باشی انتظاری است نه زیاد و نه عجیب. با این حال این انتظار، حد‌اقل در بازار ارز و سکه برآورده نشد و قیمت‌ها نه‌تنها پایین نیامدند، بلکه از لحظه اعلام توافق تا کنون، لحظه به لحظه بالاتر رفتند.
در واقع این افزایش قیمت تا جایی ادامه پیدا کرد که همان روز اعلام توافق، قیمت سکه تا ۲۰ هزار تومان از روز قبل بالاتر رفت.
از نگاهی می‌توان گفت، شاید تمام آنهایی که ارزی در خانه داشتند نیز مثل دیگران، از بازار توقع ارزان شدن و ریزش شدید ارز و طلا را پس از لغو تحریم‌ها داشتند، همین مساله می‌تواند موجب عجله در فروش یک روزه سرمایه شود و در نهایت موجب به هم ریختن تعادل عرضه و تقاضا شده و بالانس قیمت‌ها را در هم بشکند.
با این تفاسیر، آنچه واضح است این است که این رشد قیمت‌ها واقعی نیست و تحت تاثیر هیجانات بازار و اخبار سیاسی قرار دارد‌ با این حال اینکه علت این افزایش قیمت، به طور دقیق چه چیز‌ است‌ و اینکه در آینده بازار چه تغییراتی خواهد کرد، مساله‌ای است که باید مورد بررسی قرار گیرد.
گران شدن طلا؛ باز خورد بازار بود
بر همین اساس، میثم راد‌پور، تحلیلگر طلا در گفت‌و‌گو با «جهان صنعت» اظهار داشت: معمولا بازار پیش از اینکه خود اخبار رسمی شوند، اخبار را پیش خور می‌کنند، خصوصا بازار‌های مالی که به اصطلاح فراتر از داستان پیش می‌روند. در این مورد هم بازار واکنش نشان داده است، به این صورت که پیش از خبر اعلام توافق‌ در حالی که تمام چشم‌ها به نتیجه مذاکرات هسته‌ای بود‌، قیمت ارز و سکه تحت تاثیر مذاکرات پایین می‌رفت‌ با این حال وقتی توافق انجام و خبرش اعلام شد، بازار قیمت غیر واقعی طلا و ارز، به خصوص طلا را پس زد و قیمت‌ها بالا رفتند تا به قیمت واقعی خود نزدیک شوند.
وی افزود: برای مثال اگر بازار آتی را در چند ماه گذشته دنبال کرده باشید، می‌بینید که قیمت‌ها در برخی موارد بسیار دور از حقیقت و حتی احمقانه بود، به طوری که قیمت‌های پنج تا شش ماه آینده با قیمت کنونی گاهی تنها تا ۱۰ هزار تومان فاصله داشت یا سررسید‌های دو تا سه ماهه زیر قیمت نقدی خرید و فروش می‌شد.
رادپور ادامه داد: با این حال وقتی خبر توافق اعلام شد، بازار واکنش نشان داد و از آنجایی که هنوز هیچ رویدادی در اقتصاد ما اتفاق نیفتاده تا بخواهد قیمت‌ها را اصلاح یا تثبیت کند، نرخ‌ها شروع به بالا رفتن کردند. به عبارتی می‌توان گفت سکه اکنون به اندازه ذاتی خودش رسیده است.
وی افزود: با این حال به نظر می‌رسد که دلار افزایش قیمت جدی نداشته باشد و انتظار افزایش یا کاهش جدی از آن نمی‌رود. قیمت ارز بیشتر تحت تاثیر سیاست بانک مرکزی و تک نرخی کردن نرخ ارز پیش می‌رود، باید دید آن برنامه به کجا می‌رسد و همچنین دلار‌های آزاد شده صرف چه مواردی می‌شود و چه تاثیری روی نظام اقتصادی می‌گذارد تا بر این اساس قیمت ارز هم اصلاح و تثیت شود.
وی گفت: در مورد طلا هم همین موضوع مطرح است. قیمت طلا تحت تاثیر دو عامل قرار دارد، یکی قیمت دلار و دیگری اونس طلای جهانی. در مورد دلار که توضیح داده شد و در مورد طلای جهانی هم فعلا اونس در یکی از پایین‌ترین قیمت‌های خود ظرف چند سال گذشته قرار دارد، کاهش قیمت سکه هم در روز‌های گذشته سکه را به پایین‌تر از ارزش واقعی خودش رساند که این مساله موجب شد اکنون با افزایش نرخ آن‌ تازه به قیمت واقعی خودش نزدیک شود و در نتیجه نگرانی خاصی از جانب افزایش قیمت طلا وجود ندارد.
افزایش قیمت‌ها موقتی است
در همین راستا، محمد کشتی‌آرای، رییس اتحادیه طلا و جواهر به مهر گفت: مردم پس از توافق هسته‌ای انتظار داشتند که قیمت‌ها در بازار سکه و طلا شکسته شود و به نرخ‌های باورنکردنی برسد که البته این اتفاق نیفتاد و قیمت‌ها در بعدازظهر افزایش یافت.
محمد کشتی‌آرای درباره وضعیت بازار سکه و طلا پس از اعلام توافق هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ در وین گفت: بحث مذاکرات هسته‌ای و اعلام نتایج آن طی این سال‌ها چندان روی قیمت سکه و طلا تاثیری نداشته و در حال حاضر نیز چنین است. مردم پس از مذاکرات و به نتیجه رسیدن آن، انتظار داشتند که قیمت‌ها در بازار سکه و طلا شکسته شود و نرخ‌ها به نرخ‌های باورنکردنی برسد که البته این اتفاق نیفتاد.
وی با اشاره به اینکه صبح روز سه‌شنبه نرخ سکه و طلا کاهش یافت اما دوباره با افزایش روبه‌رو شد، تصریح کرد: پس از آن نرخ‌ها روال طبیعی خود را یافت و هم‌اکنون هم چنین است. افزایش نرخ‌ها ربطی به مذاکرات ندارد و نرخ سکه و طلا در بازار داخلی براساس قیمت جهانی طلا و همچنین نرخ ارز تعیین می‌شود‌ اما روز گذشته پس از یک رکود چند ماهه که بر بازار سکه و طلا حاکم بود، ناگهان تقاضای زیادی بر بازار وارد شد و این افزایش تقاضای شدید مربوط به ایام عید فطر و تعطیلات پیش رو است.
وی با اشاره به اینکه افزایش تقاضا زیاد شده اما عرضه کم است و در نتیجه قیمت‌ها افزایش یافته عنوان کرد: این در حالی است که قیمت جهانی طلا تغییری نکرده است اما قیمت سکه با افزایش مواجه شد.
کشتی‌آرای با بیان اینکه روز سه‌شنبه هیجان جدیدی به بازار سکه و طلا وارد شد، گفت: معمولا پس از اعلام نتایج مذاکرات ۴۸ ساعت شوک در بازار حاکم می‌شود اما پس از آن بازار به وضعیت تعادلی می‌رسد.
وی با تایید اینکه افزایش تقاضا در بازار سکه و طلا مربوط به عید فطر است و نه بحث مذاکرات‌ تصریح کرد: در آینده قیمت به روال عادی باز خواهد گشت.
محمد کشتی‌آرای در خصوص علت افزایش قیمت سکه در شرایط کاهش بهای‌اونس جهانی طلا و عدم افزایش نرخ ارز به فارس اظهار داشت: از ظهر دیروز تقاضا برای خرید سکه و طلا به شدت افزایش یافت که به نظر می‌رسد اثرات موقتی مذاکرات هسته‌ای باشد.
وی افزود: تقاضا بسیار زیاد اما فروش کم بود، همین مساله قیمت طلا را افزایش داد. البته توافق هسته‌ای تاثیر چندانی در بازار سکه و طلا ندارد و حتی در صورت اجرای توافقات تاثیرات آن تا چند ماه آینده نمودار خواهد شد.
رییس اتحادیه طلا و جواهر با بیان اینکه در چند ماه اخیر همه مسایل اقتصادی و خرید و فروش‌ها با نگاه به مسایل سیاسی انجام می‌شد، گفت: معمولا در فرصت‌های اینچنینی کسانی که در گذشته دارایی‌های خود را به پول نقد تبدیل کرده‌‌اند از فرصت استفاده کرده و با کاهش مقطعی قیمت‌ها به بازار وارد شده و خرید می‌کنند.
وی ادامه داد: معمولا خرید‌های اینچنینی عرضه و تقاضا را از تعادل خارج می‌کند و موجب افزایش موقتی قیمت‌ها می‌شود.
کشتی‌آرای تاکید کرد: همه این نوسانات موقتی و هیجانی است و تحولات واقعی را تا چند روز آینده شاهد خواهیم بود.
دست غیر‌حرفه‌ای‌ها در کار است
همچنین یک کارشناس اقتصادی با تشریح چرایی نوسانات نرخ ارز در بازار بعد از اعلام نتایج مذاکرات هسته‌ای به تسنیم گفت: این نوسانات مقطعی بوده و نهایتا تا هفته آینده در بازار ادامه خواهد داشت.
سیدبهاءالدین حسینی‌هاشمی در تشریح چرایی کاهش و سپس افزایش قیمت دلار در بازار بعد از اعلام نتایج مذاکرات هسته‌ای‌ اظهار داشت: استدلال برخی افراد غیرحرفه‌ای این است که دلار در بازار ارزان می‌شود ولی فعالان اقتصادی واقعی می‌دانند که اگر رویداد اقتصادی در کشور رخ ندهد نمی‌توان به تغییرات نرخ ارز امیدوار بود.
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: این‌طور نیست که با اجرایی شدن توافق هسته‌ای بلافاصله گشایش ارز در کشور رخ دهد چرا‌که تجربه مذاکرات قبلی نشان داده تغییرات نرخ ارز مستلزم بروز واقعیت‌های اقتصادی است.
حسینی‌هاشمی با بیان اینکه هم‌اکنون وضعیت بازار به‌گونه‌ای‌ است که افراد غیرحرفه‌ای دنبال فروش ارز هستند، افزود: این در حالی است که افراد با تجربه اسیر رفتارهای هیجانی نمی‌شوند هرچند وضعیت بازار تا یکی دو ماه آینده همین‌طور خواهد بود.
وی تاکید کرد: با توجه به اینکه اتفاق اقتصادی خاصی در بازار نیفتاده و تنها بناست محدودیت‌ها رفع شود باید گفت که نوسانات شدید ارزی حداکثر تا هفته آینده در بازار رخ خواهد داد.
این کارشناس اقتصادی همچنین به امتناع برخی صراف‌ها از فروش ارز اشاره و تصریح کرد: افرادی که هیجانی شده‌اند در بازار ارز می‌فروشند و طی دو روز گذشته تعداد کسانی که می‌خواستند ارز بفروشند بیشتر از کسانی بود که می‌خواستند ارز بخرند و به همین خاطر دلار طی ساعاتی نزولی شده بود.
دلار به ۲۹۰۰ تومان می‌رسد
درباره همین موضوع، مهدی تقوی، کارشناس مسایل اقتصادی پیش‌بینی کرد نرخ دلار آزاد به ۲۹۰۰ تومان و به نرخ مبادلاتی نزدیک و پس از آن ارز تک نرخی اجرایی شود.
تقوی درباره تحلیل وضعیت قیمت دلار در بازار پس از اعلام نتایج مذاکرات هسته‌ای‌ به مهر گفت: دلار روز گذشته کاهش یافت و این به دلیل اعلام نتایج مذاکرات بود‌ البته کاهش نرخ ارز مثبت ارزیابی می‌شود.
کارشناس مسایل اقتصادی و استاد دانشگاه با اشاره به اینکه نرخ دلار روز گذشته کاهش یافت، پیش‌بینی کرد که قیمت دلار در بازار بیش از روزهای گذشته کاهش خواهد یافت و دلیل آن این است که دلارهای بلوکه شده آزادسازی می‌شود و به ایران می‌آید.
وی ادامه داد: انتظار آزادسازی دلارهای بلوکه شده توانست این میزان نرخ ارز را کاهش دهد، چه برسد به اینکه این دلارها وارد کشور شود. بر این اساس، پیش‌بینی می‌شود که نرخ دلار در بازار آزاد به ۲۹۰۰ تومان تقلیل یابد.
تقوی تصریح کرد: با کاهش نرخ دلار آزاد به ۲۹۰۰ تومان، این نرخ که به نرخ دلار دولتی بانک مرکزی نزدیک خواهد شد و این دو نرخ یکسان می‌شود و پس از آن ارز تک نرخی اجرایی می‌گردد.
این اقتصاددان گفت: دلار بانک مرکزی روی ۲۹۰۰ تومان باقی می‌ماند و این نرخ دلار در بازار آزاد است که از این پس کاهش خواهد یافت و نرخ خود را به نرخ دلار رسمی خواهد رساند.
وی با بیان اینکه در حال حاضر هیچ‌کس دلار نمی‌خرد، مگر اینکه به آن نیاز فوری داشته باشد و برای مخارج تحصیلی و… از آن استفاده کند، عنوان کرد: بنابراین همه منتظر خواهند ماند که نرخ دلار آزاد پایین بیاید. حتی آنهایی که دلار داشته‌‌اند، می‌فروشند که این امر هم باعث خواهد شد که نرخ دلار باز هم کاهش یابد.