4 - 12 - 2022
وازکتومی چیست؟
دکتر شهریار کهنزاد
گرانولوم (granoloma)
گرانولوم توده سفت کوچک محتوی اسپرم است که در ناحیه قطع شده «واز» به وجود میآید. شیوع آن تقریبا سه درصد است. اگر برای بستن «واز» از کوتر استفاده شود، معمولا شیوع گرانولوم بیشتر است. اهمیت تشکیل گرانولوم در بروز «درد» است. به علاوه در مواردی که برگشت وازکتومی و «باور کردن مجدد» بیمار مدنظر باشد، گرانولوم ایجاد اشکال میکند.
اپیدیدیمیت (epididymitis)
بر اثر دستکاری و از بعضا التهاب اپیدیدیم ایجاد میشود، بسیاری از این اپیدیدیمیتها باکتریایی هستند و خود به خود در عرض چند روز بهبود مییابند.
آنچه در بالا به عنوان عوارض وازکتومی ذکر شد، بسیار نادر و قابل اغماض است. اصولا سادگی، کارایی و به خصوص امنیت زیاد وازکتومی سبب مقبولیت آن به عنوان یک شیوه جلوگیری از حاملگی شده است. همان طور که قبلا گفته شد، با رعایت موازین بهداشت در حین و بعد از عمل و نیز کاربرد «سرجی فیکس» میتوان از شیوع عوارض فوق کاست. به علاوه، عدم نزدیکی برای حداقل ۲ تا ۳ روز از بروز بسیاری از عوارض جلوگیری میکند.
آیا وازکتومی سبب بیماری قلب و عروق میشود؟
با وجودی که در ابتدا وازکتومی را متهم به زمینهسازی برای بروز بیماریهای قلب و عروق میکردند ولی تحقیقات فراگیری که انجام شدهاند، حاکی از چنین زمینهسازی نیستند. بسیاری از تغییرات قلب و عروق که در تحقیقات دهه ۷۰ میلادی در مورد میمونها مشاهده شد، ناشی از وقایع و «رویدادهای طبیعی مربوط به سن» معرفی شدهاند.
آیا وازکتومی اختلال هورمونی ایجاد میکند؟
در باب احتمال بروز اختلالات هورمونی بعد از وازکتومی نیز تحقیقات زیادی شده است که همگی حاکی از عدم بروز چنین اختلالاتی هستند.
آیا وازکتومی سبب بروز سرطان میشود؟
در سالهای قبل مقالاتی مبنی بر استعداد بیشتر مردان وازکتومی شده به ابتلا به بعضی از سرطانهای مردانه گزارش شدند. تاکنون برای هیچیک از مقالات فوق دلایلی علمی و قابل قبولی ارایه نشده است.
با وجودی که سالها از اجرای برنامههای فراگیر وازکتومی میگذرد و تعداد مردان وازکتومی شده در ایالات متحده به هشت میلیون نفر بالغ شده است ولی همچنان هیچ دلیلی مبنی بر استعداد بیشتر این مردان به ابتلای سرطان وجود ندارد.
آیا وازکتومی مرگبار هم میتواند باشد؟
در ایالات متحده آمریکا هشت میلیون مرد وازکتومی شدهاند. در این بین تنها یک مورد مرگ را میتوان به حساسیت ناشی از تزریق ماده بیحسی مربوط دانست.
یعنی میزان مرگ و میر ناشی از این روش از نظر آماری یک در هشت میلیون است. این میزان خطر بسیار ناچیزتر و قابل اغماضتر از رویدادهای جاری در زندگی روزمره همه ماست.
میزان کارایی
همانطور که گفته شد، نارسایی وازکتومی تنها یک درصد است. اصولا میزان موفقیت وازکتومی با روش بستن لولههای رحم در خانمها برابری میکند. این دو، موفقترین روشهای جلوگیری محسوب میشوند.
برای مواردی که وازکتومی نارسایی نشان میدهد، معمولا دلایلی وجود دارد که به قرار زیرند:
۱- مقاربت زودهنگام بعد از وازکتومی
۲- «برقراری ارتباط مجدد» بین دو سر قطع شده «واز»
۳- اشکال در نحوه انجام عمل
مقاربت زودهنگام
همانطور که گفته شد، اجازه انجام مقاربتهای آزاد بعد از ۱۵ بار انزال یا ۱۲ هفته صادر میشود. «مقاربتهای زودهنگام» از اهم علل نارسایی وازکتومی محسوب میشوند.
برقراری ارتباط مجدد بین دو سر قطع شده واز
به ندرت به فاصله ۳ یا ۴ ماه بعد از عمل وازکتومی دو سر قطع شده واز به هم جوش میخورند و ارتباط بیضه با «راههای منوی» مجددا برقرار میشود. شایعترین علت برقراری مجدد در ارتباط، تشکیل گرانولوم است.
اشکال در نحوه انجام عمل
اگر در صورت عدم تسلط فردی که وازکتومی را انجام میدهد، «واز» به درستی پیدا نگردد و اصولی قطع نشود، طبیعتا نتیجهبخش نخواهد بود.
برای اینکه وازکتومی روش موفقی باشد باید به نکات زیر توجه کرد:
۱- «واز» به درستی قطع گردد و دو سر قطع شده آن کاملا بسته شوند.
۲- پوشاندن دو سر قطع شده «واز» در پوششی از غلاف دور آن
۳- پرهیز از مقاربتهای زودهنگام با استفاده از وسایل جلوگیری طی دورهای که آزوسپرمی وجود ندارد.
۴- آزمایش منی بعد از ۱۵ بار انزال یا ۱۲ هفته به منظور مشاهده آزوسپرمی
آیا وازکتومی برگشتپذیر است؟
در بعضی از موارد مردی که وازکتومی کرده است، خواهان برگشت به شرایط بارور قبلی خود میشود. با امکانات موجود این کار میسر است و درجه موفقیت بالایی نیز دارد.
علل اصلی تصمیمگیری در خصوص برگشت به شرایط بارور قبلی عبارتند از:
۱- ازدواج مجدد
۲- مرگ فرزند
۳- نیاز فرزندان دیگر به معاشرین بیشتر
به ندرت پیش میآید که مرد به دلیل احساس درد و فشار ناشی از التهاب اپیدیدیم یا تشکیل گرانولوم پشیمان و خواهان «برگشت» میشود.
میزان موفقیت برگشت
میزان موفقیت «عمل برگشت وازکتومی» در ورود اسپرم به داخل مایع منی حدود ۹۰ درصد است ولی میزان باروری مجدد از ۴۰ درصد تا ۸۰ درصد تفاوت میکند بنابراین «عمل برگشت وازکتومی» به مفهوم برقراری ارتباط مجدد از نقطه نظر جراحی مشکلی ندارد. در اکثر موارد، پادتنهایی که در «دوره انسداد مسیر» ساخته شدهاند، مشکلساز میشوند بنابراین هرچه از مدت عمل وازکتومی بیشتر گذشته باشد، میزان موفقیت عمل برگشت آن کمتر میشود.انجام عمل برگشت وازکتومی هم «با» و هم «بیمدد» میکروسکوپ یا عینکهای مخصوص جراحی امکانپذیر است. با وجودی که در گذشته راجع به ارجحیت و توفق روش میکروسکوپی زیاد نوشته بودند ولی آخرین مطالعات «دکتر میدل تن» (Middleton) حاکی از عدم وجود تفاوت محسوس بین دو شیوه است.
موفقیت «عمل برگشت وازکتومی» به عوامل گوناگونی بستگی دارد که به قرار زیر هستند:
۱- نحوه انسداد دو سر قطع شده واز
۲- سن و زمان
۳- وجود پادتنها
۴- اشکالات اجرایی
نحوه انسداد دو سر قطع شده واز
اصولا عمل وازکتومی باید به طریقی انجام شود که در عین اطمینان از کارایی آن در جلوگیری از حاملگی، در هنگام برگشت مشکلساز نباشد.
سن و زمان
هر چه مرد جوانتر باشد و از زمان وازکتومی مدت کمتری گذشته باشد، موفقیت عمل برگشت بیشتر است.
پادتنها
اصلیترین دلیل عدم موفقیت «عمل برگشت وازکتومی» تولید پادتنهاست. به این دلیل در بعضی مراکز تجویز داروهایی که با این پادتنها مقابله میکنند، توصیه شده است.
اشکالات اجرایی
در هر یک از شرایط زیر عمل برگشت «واز» موفقیت کمتری دارد:
۱- برداشت بیش از ۵/۲ سانتیمتر از «واز»
۲- بدجوش خوردن دو انتهای قطع شده «واز»
۳- نزدیک بودن محل وازکتومی به بیضهها
۴- اتساع قطعه طرف بیضه «واز» قطع شده که عمل اتصال مجدد به تکه دیگر را مشکل میسازد.
همانطور که گفته شد، وازکتومی به روشهای زیر انجام میگردد:
۱- جراحی بدون استفاده از عینکهای مخصوص یا میکروسکوپ
۲- جراحی به کمک عینکهای مخصوص با درشتنمایی دو تا چهار
۳- جراحی به کمک میکروسکوپ با درشت نمایی ۵ تا ۴۰
با وجودی که عمل وازکتومی سرپایی و به سادگی و با امکانات کم قابل انجام است ولی برگشت آن نیاز به تجهیزات کامل، تجربه کافی جراحی و بستری شدن در بیمارستان دارد.
آیا وازکتومی مشکل جنسی ایجاد میکند؟
وازکتومی هیچ تاثیری بر قوای جنسی مرد ندارد. اصولا «باروری» و «توان جنسی» دو مقوله کاملا جدا و مجزایند. آنچه در وازکتومی منظور نظر است، قطع مسیر حمل اسپرمها به کیسه منی است. یعنی با انجام این عمل منی از اسپرم تهی میشود. به این ترتیب در عین سلامت جنسی، باروری از بین میرود.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد