13 - 01 - 2024
والدین آزارگر
گروه جامعه- این روزها با وجود پیشبینی مجازات کودکآزاری در قوانین، همچنان این آسیب اجتماعی در صدر گزارشهای دریافتی اورژانس اجتماعی قرار دارد. براساس آمار منتشرشده سازمان بهداشت جهانی در سال ۱۹۹۹ میلادی نشان داد که حدود چهل میلیون کودک در سراسر دنیا در معرض انواع کودکآزاری قرار گرفتهاند؛ گزارشی که پس از آن لزوم توجه به حقوق کودکان، ایجاد نظریههای گوناگون مربوط به کودکی و تاسیس انجمنها و مراکز مشاوره کودکان را بیش از پیش نشان داد و سرآغاز توجه به کودکان و حقوق آنان شد. سازمان بهداشت جهانی کودکآزاری را «هرگونه بدرفتاری فیزیکی، عاطفی، سوءاستفاده جنسی، غفلت و رفتار همراه با بیتوجهی یا استثمار تجاری که منجر به آسیب واقعی یا احتمالی به سلامت، بقا، رشد یا کرامت کودک در زمینه روابط یا مسوولیت، اعتماد یا قدرت شود»، تعریف میکند. براساس ماده ۲ قانون حقوق حمایت از کودکان و نوجوانان هر نوع اذیت و آزار کودکان و نوجوانان که موجب شود به آنان صدمهجسمانی، روانی و اخلاقی وارد شود و سلامت جسم یا روان آنان را به مخاطره اندازد، ممنوع است.
پیامدهای کودکآزاری
جدای از پیامدهای جسمی که کودکآزاری میتواند در پی داشته باشد و منجر به مصدومیت محدود یا گسترده، معلولیت و حتی مرگ شود، تبعاتی نیز در روح و روان کودک بر جا میگذارد که به مرور و در طول دوران رشد کودک خود را نشان میدهد و این تبعات به گزارش انجمن روانشناسی ایران شامل اختلال رشد، پرخاشگری، تمایل به آزار جسمی دیگران، تمایل به آسیب زدن به خود، تمایل به آزار جنسی دیگران، شبادراری، ترس از دیدن جنس مخالف، عدم پذیرش بلوغ در کودک، ظاهر ناراحت، نگران و عدم اعتمادبهنفس، ضعف در روابط اجتماعی و کارگروهی، اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی، خودزنی، حس آلوده بودن و آسیبدیده بودن، بروز رفتار تحریکآمیز نامناسب با سن کودک، لکنتزبان و اقدام به خودکشی میشود.
از دیگر پیامدهای کودکآزاری میتوان به خودداری از رویارویی با دیگران و سازگاری بیش از حد، دانش جنسی نامناسب با رده سنی، فرار از خانه و مشغول شدن به انجام بزه، وجود ترسهای غیرمعمول (فوبیا)، گرسنگی و تشنگی مفرط، مشکلات مربوط به خواب، ترس از والدین یا دیگر بزرگسالان و عدم رجوع کودک به خانواده هنگام نیاز به تضمین و پشتیبانی اشاره کرد.
قانون حمایت از کودکان و نوجوانان و حمایتهای آن
قانون حمایت از کودکان و نوجوانان در آذر سال ۱۳۸۱ به تایید شورای نگهبان رسید و برای اجرا ابلاغ شد؛ قانونی که در آن قید شده است حمایت آن شامل حال همه اشخاصی که به سن ۱۸ تمام هجری شمسی نرسیدهاند، میشود.
ماده ۲ این قانون تاکید دارد که هر نوع اذیت و آزار کودکان و نوجوانان که موجب شود به آنان صدمه جسمانی یا روانی و اخلاقی وارد شود و سلامت جسم یا روان آنان را به مخاطره اندازد، ممنوع است.
در ماده ۳ نیز هرگونه خرید، فروش، بهرهکشی و بهکارگیری کودکان به منظور ارتکاب اعمال خلاف از قبیل قاچاق ممنوع و مرتکب حسب مورد علاوه بر جبران خسارات وارده به ۶ ماه تا یک سال زندان یا به جزای نقدی از ۱۰ تا ۲۰ میلیون ریال محکوم خواهد شد.
ماده ۴ این قانون قید کرده است که هرگونه صدمه و اذیت و آزار و شکنجه جسمی و روحی کودکان و نادیده گرفتن عمدی سلامت و بهداشت روانی و جسمی و ممانعت از تحصیل آنان ممنوع و مرتکب به سه ماه و یک روز تا ۶ ماه حبس یا تا ۱۰ میلیون ریال جزای نقدی محکوم میشود.
نکته قابل توجه در این قانون مربوط به ماده پنج آن است که وظایف قانونی دستگاهها از جمله سازمان بهزیستی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را مشخص کرده است. در این ماده آمده است: کودکآزاری از جرائم عمومی بوده و احتیاج به شکایت شاکی خصوصی ندارد.
والدین آزارگر را بشناسیم
فوقتخصص روانپزشکی کودکان با برشمردن ویژگیهای والدین کودکآزار گفت: اغلب والدین آزارگر در دوران کودکی تحت آزار قرار گرفتهاند، بنابراین از برخی اختلالات روانی رنج میبرند؛ برای مثال بدبین و منزوی هستند و رفتار پارانوئید دارند به طوری که به جای اینکه بچه به آنان متکی باشد آنان به بچه متکی هستند. مشکلات خود را با کتک زدن بچه تلافی میکنند و موضوع عجیب اینکه زنان کودکآزارتر از مردان هستند.
بهروز جلیلی آخرین راه قانونی برای خلاصی کودک از والدین کودکآزار را خارج کردن او از قیمومیت والدین و سپردن او به دولت (بهزیستی) دانست و تاکید کرد: اگر کودک به یکی از اقوام مانند پدربزرگ یا مادربزرگ سپرده شود، بهتر از نگهداری در مراکز بهزیستی است.
جلیلی فقر را از علل مهم کودکآزاری والدین خواند و تصریح کرد: وقتی فقر باشد، خشم هم بالا میرود.
این روانپزشک یادآور شد: کودکان عقبمانده ذهنی، بیشفعال و نیز نابالغ بیشتر از هر کودک دیگری کتک میخورند و مورد آزار و اذیت قرار میگیرند.
وی این نکته را گوشزد کرد که والدین دچار اختلال خلقی- شخصیتی که اقدام به آزار کودکان میکنند را باید درمان کرد، اما حیف که بودجه دولت در این خصوص بسیار کم است.
علل متنوع کودکآزاری و نیاز به درمان خاص
سرپرست معاونت فرهنگی و امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور میگوید: علل کودکآزاری متنوع و بخشی به دلیل مشکلات فرهنگی است. برخی نمیدانند رفتاری که با کودک دارند، از مصادیق کودکآزاری است که از جمله آن میتوان به غفلت از کودک اشاره کرد.
مهریسادات موسوی افزود: بخشی از کودکآزاریها به خاطر مصرف مواد اعتیادآور، بخش عمدهای به خاطر مسائل اخلاقی و بخشی دیگر به دلیل اختلافات زناشویی است که کودک در این بین قربانی میشود و بخشی نیز به علت اختلالات روان مراقبین کودک اتفاق میافتد.
وی تاکید کرد: هر کدام از این موارد اختلالات روان به درمان خاص نیاز دارد.
۶۰ درصد تماسها با ۱۲۳ برای گزارش کودکآزاری
کارشناس مسوول اورژانس اجتماعی استان تهران گفت: حدود ۶۰ درصد تماسها با خط تلفن ۱۲۳، مربوط به کودکآزاری است که در بررسیهای کارشناسی توسط تیم خدمات سیار این آمار کاهش مییابد، زیرا بخشی از گزارشها صحت ندارد و موضوع کودکآزاری منتفی است.
سهیلا اخگری بیان کرد: سالهای قبل همزمان با دوران کرونا، اغلب گزارشهای دریافتی با اورژانس اجتماعی مربوط به همسرآزاری بود، اما پس از آن مشابه قبل از این دوران، بیشتر تماسها به کودکآزاری مربوط است. وی با بیان اینکه اورژانس اجتماعی با شماره تماس ۱۲۳ با گزارش کودکآزاری شناخته میشود، یادآور شد: کودکان نمیتوانند از حقوق خود دفاع کنند و شماره تماس آسان ۱۲۳ نیز برای سهولت در تماس کودکان پیشبینی شده است.
اخگری اظهار کرد: همه تماسهای دریافتی با ۱۲۳ برایمان جدی است. تمامی موارد با جدیت پیگیری میشود، اما مواردی که کودک در وضعیت مخاطرهآمیز است و بیم جان کودک میرود، مطمئنا با حساسیت بیشتری پیگیری میشود.
کارشناس مسوول اورژانس اجتماعی استان تهران تاکید کرد: کودکی که تحت آزار جسمی یا روانی قرار گرفته، از مواردی است که از طریق مراجع قضایی نیز پیگیری میشود. وی اضافه کرد: آمار کودکآزاری با توجه به افزایش مشکلات اجتماعی و اقتصادی و اعتیاد و مساله آسیبهای اجتماعی رو به افزایش است و به تبع آن بحث کودکآزاری نیز رو به افزایش میرود.
اخگری خاطرنشان کرد: همه مشکلات مربوط به کودکآزاری ریشه در فقر فرهنگی و اقتصادی دارد، ضمن آنکه مسائل اجتماعی نیز در این زمینه تاثیرگذار است.
کارشناس مسوول اورژانس استان تهران با بیان اینکه هر کودکی که تحت آزار قرار گیرد، موظف به رسیدگی به وضعیت وی هستیم، اعلام کرد: مواردی که مبنی بر کودکآزاری گزارش میشود، تیم اورژانس اجتماعی به محل مراجعه میکند و در صورت صحت گزارش، تیم تا خروج کودک از وضعیت مخاطرهآمیز پیگیریهای لازم را دارد.
وی ادامه داد: خروج از وضعیت مخاطرهآمیز ممکن است با مداخلات روانی و اجتماعی برای کودک و خانوادهاش یا ارجاع به مراجع روانپزشکی باشد یا نیاز باشد که کودک به صورت فوری از آن وضعیت مخاطرهآمیز خارج شود که این روند با اخذ دستور قضایی، ارجاع به پزشکی قانونی و پذیرش در مراکز بهزیستی انجام میشود.
اخگری تاکید کرد: به تبع آنکه کودک از وضعیت مخاطرهآمیز خارج شد، همزمان با آن فرد آزارگر هم برخورد میشود و تیم اورژانس اجتماعی در خصوص ارجاع پرونده به مراجع قضایی اقدام میکند و با توجه به جرمانگاری کودکآزاری در قانون، با فرد آزارگر طبق قانون با آن برخورد میشود.
کارشناس مسوول اورژانس استان تهران گفت: کودکآزاری جسمی بیشترین آمار را دارد، اما کمترین آمار گزارشهای کودکآزاری مربوط به مسامحه و بیتوجهی به نیازهای زیستی و روانی کودک است، چون شناخت کافی در آحاد جامعه وجود ندارد، در این زمینه گزارش کمتری داریم.
وی افزود: گزارش کودکآزاری جنسی را هم داریم، چون مردم بیشتر از اهمیت اطلاعرسانی در این زمینه آگاهتر شدهاند و تابوی اجتماعی در مورد صحبت از تجاوز به کودک شکسته شده است. حتی در بعد کودکآزاری روانی نیز گزارشها را داریم، کودک یا هر فرد مطلعی در این زمینه که شامل مسوولان مدرسه، اقوام یا یکی از والدین باشد میتواند مساله را گزارش دهد.
اخگری گفت: برای کاهش پدیده کودکآزاری هم باید والدین نسبت به نیازهای کودک و نوجوان آگاه شوند و هم یکسری عوامل ناشی از آسیبهای اجتماعی مانند فقر، اعتیاد و طلاق کاهش یابد. بدون شک اگر برای کاهش این آسیبها کار کنیم مطمئنا آمار کودکآزاری کاهش مییابد.
کارشناس مسوول اورژانس استان تهران اضافه کرد: یکی از نشانههای توسعهیافتگی در هر جامعهای میزان شناخت نسبت به آزار و آگاهی کودکان نسبت به حقوق خود است و هیچ نسبتی با میزان پیشرفت اقتصادی و سیاسی یک جامعه ندارد.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد