ورود ارزان معدنی ها به بورس

منیر حضوری- اینکه معدنی‌ها توانسته‌اند به بورس کالا وارد شوند اتفاق خوشایندی است اما از حدود پنج هزار و ۵۰۰ معدن فعال تنها تعداد بسیار کمی در بورس کالا حضور دارند؛ آمار و ارقامی که سوال‌های زیادی را به وجود می‌آورد.
با اینکه بورس کالا عرصه‌ای است که افراد متخصص و توانمند از نظر مالی می‌توانند سرمایه‌های خود را در آن وارد کرده و دست به فعالیت اقتصادی بزنند اما باور کارشناسان بر این است که در این زمینه اطلاع‌رسانی به نحو درست و شفافی انجام نمی‌شود، به‌طوری که گفته می‌شود شرایط به شکلی عادلانه برای همه فعالان اقتصادی فراهم نیست.
درباره دلایل چنین مساله‌ای می‌توان به مواردی اشاره کرد. گفته می‌شود که حضور شرکت‌های خصولتی و بزرگ در بورس کالا باعث شده امنیت سرمایه‌گذاری در بخش معدن ضعیف شود و کوچکترها جایگاهی نداشته باشند. این مساله بخش معدن را به شدت ریسک‌پذیر کرده و موجب شده که معدنی‌ها استقبال چندانی از بورس کالا نداشته باشند.
در واقع شرکت‌های بزرگ و خصولتی در دشوار کردن شرایط برای شرکت‌های معدنی کوچک نقش دارند؛ به این صورت که برای کسی که می‌خواهد وارد بورس کالا شود، مانع‌تراشی می‌کنند. برخی هم می‌گویند شاید این مشکل بورس کالا و اوراق بهادار است که شرایط عضویت و خرید و فروش را سخت و طولانی کرده است.
از طرف دیگر مطرح می‌شود که معدنی‌ها علاقه‌ای به حضور در بورس ندارند چراکه پیش‌زمینه‌اش اعمال شفافیت است. در واقع بسیاری از فعالان معدنی به دلیل اینکه باید تمام اطلاعات مالی خود را شفاف کنند از ورود به بورس دوری کرده و تمایلی به این کار ندارند. گاهی هم گفته می‌شود ترس معدنی‌ها بیشتر به دلیل سوءاستفاده از اطلاعات مالی آنها در بورس است که باعث دوری‌شان از اوراق بهادار شده.
در این رابطه حسن حسینقلی رییس اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های صنایع و معادن سرب و روی ایران با بیان اینکه متاسفانه معادن ما چندان در بورس کالا فعال نیستند،‌ تصریح کرد: اگر شرکتی هم در بورس فعال است بیشتر خصولتی است تا اینکه با مدیریت بخش خصوصی باشد. او با اشاره به آمارها گفت: به این ترتیب اگر ۱۱ هزار و ۵۰۰ معدن داشته باشیم و با علم به اینکه تنها حدود پنج هزار و ۵۰۰ معدن فعال هستند، از این میان تنها تعداد بسیار کمی از آنها در بورس کالا حضور دارند.
رییس اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های صنایع و معادن سرب و روی ایران درباره دلایل این امر گفت: از آنجایی که شرکت‌ها باید سهامی عام شده و سپس وارد بورس شوند، بنابراین معدنی‌ها خیلی علاقه‌ای به این روند ندارند. در واقع مسوولان مربوطه آنقدر عدد و تراز و سود زیان و عملکرد و اطلاعات از معدنی‌ها می‌خواهند که معدنکاران از پیشبرد چنین امری پشیمان می‌شوند. از طرف دیگر می‌توان گفت بسیاری از معادن فاقد سیستم مالی و حسابداری هستند که بخواهند وارد بورس شوند.
حسینقلی با اشاره به اینکه ورود به بورس شرایطی دارد که انجام آن بسیار دشوار است،‌ تصریح کرد: شرکت‌ها باید تمام اطلاعات مالی خود را شفاف کنند که بسیاری از دادن آن دوری می‌کنند و تمایلی به این کار ندارند. به این ترتیب به دلیل مسائل مالیاتی، بیمه و اینکه رقبا به آن دسترسی پیدا نکنند، شرکت‌ها هم تمایلی به این کار ندارند. پس ترس سوءاستفاده از اطلاعات در بورس باعث می‌شود که خیلی‌ها وارد بورس نشوند و از اوراق بهادار استقبال آنچنانی نمی‌کنند.
حضور بزرگ‌ترها در بورس
رییس اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های صنایع و معادن سرب و روی ایران با اشاره به اینکه شرکت‌های فعلی در بورس بیشتر معادن بزرگ هستند،‌ گفت: آنها هم که امروز در بورس حضور دارند بیشتر معادن بزرگ و خصولتی‌اند که اغلب سهامی عام هستند.
او در پاسخ به این سوال که دلایل دیگر برای عدم حضور کوچکترها در بورس کالا چیست؟ ‌گفت: اصولا امنیت سرمایه‌گذاری در بخش معدن بسیار ضعیف است. بخش معدن هم مظلوم است و هم مورد تهاجم تمامی ارگان‌ها و سازمان‌هاست. برای همین هم شاهد هستیم که کوچکترها جایگاهی ندارند. حسینقلی با بیان اینکه فعالیت‌های معدنی به شدت نگران‌کننده و ریسک‌پذیر هستند، گفت: امروز بخش خصوصی اگر بخواهد در کاری سرمایه‌گذاری کند، ترجیح می‌دهد در معدن ورود نکند.
عمل بر خلاف شعارها
از نقش معدن و جایگزینی آن به جای نفت چند سالی است که صحبت می‌شود. در واقع از آنجا که قیمت نفت کاهش یافته و مورد تحریم قرار گرفته در نتیجه بسیاری چشم امید به فروش مواد معدنی بسته‌اند. با اینکه مواد معدنی هم از تحریم‌ها در امان نماندند اما وضعیت‌شان بهتر از نفت است.
در این رابطه رییس اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های صنایع و معادن سرب و روی ایران یادآور شد: با اینکه شعار داده شد که معدن باید رشد کند و مطرح شده بود که این بخش باید جای نفت را بگیرد‌، اما شاهد هستیم که نه تنها این اتفاق نیفتاده بلکه بخش معدن هم پسرفت داشته است. او با بیان اینکه این مساله بیشتر دلایل مدیریتی دارد، تصریح کرد: در واقع مسوولان دولتی هیچ حمایتی از معدن نکرده و اغلب اقدامات غیرقانونی انجام می‌دهند که با سیاست‌های قبلی بخش معدن تناسبی ندارد.
او با اشاره به اینکه کسی به داد معدنی‌ها نمی‌رسد، یادآور شد: اگر به دیوان عدالت اداری هم شکایت کنیم راه به جایی نمی‌برد. به طور مثال بعد از یک سال پیگیری در موردی خاص شاهد بودیم که ۹۵ درصد به نفع دولت رای داده شد. این نهاد بدون اینکه بررسی کرده و طرف مقابل را مورد خطاب قرار دهد، تصمیم‌گیری کرده است. او ادامه داد: حتی معاونت معدنی هم از ما حمایت نکردند.
حسینقلی تصریح کرد: رسیدگی غیرحضوری حرف غیرمعقولی است که دیوان عدالت اداری باید از آن دوری کند. در واقع باید شاکی را فراخواند اما این اتفاق نمی‌افتد. به این ترتیب در کل چون امنیت سرمایه‌گذاری در بخش معدن وجود ندارد از سهام شرکت‌های معدنی در بورس خیلی استقبال نمی‌شود. متاسفانه بستر قانونی و فضای کسب و کار در بخش معدن بسیار ناامید‌کننده است؛ در نتیجه انتظاری نیست که شرکت‌های معدنی به بورس ورود کنند.
او با اشاره به اینکه نماینده‌های مجلس از معدن اطلاع کافی ندارند، گفت: مسوولان و به طور خاص نماینده‌ها شناختی از معدن ندارند.
در نتیجه امکان ورود معادن خوب به بورس و اینکه سهام‌شان را بفروشند وجود ندارد.
سیاسی دیدن معدن
حسینقلی با بیان اینکه شرکت‌های خصولتی در سیاست هم نقش بازی می‌کنند، تصریح کرد: متاسفانه خصولتی‌ها در تعیین وزیر، معاون وزیر و مسوولان معدنی و… دخالت دارند. آنها در دشوار کردن شرایط برای شرکت‌های معدنی نقش دارند. به این صورت که برای کسی که می‌خواهد عضو اوراق بهادار شود مانع‌تراشی می‌کنند.
در واقع این مشکل بورس کالا و اوراق بهادار است که شرایط عضویت و خرید و فروش را سخت و طولانی کرده است.
او درباره اینکه چه پیشنهادی برای حل مشکل می‌دهید، گفت: سرمایه‌گذاری باید امنیت پیدا کند. معدنکار باید حمایت شود تا مردم اطمینان پیدا کرده و شرکت‌ها را در بورس کالا ببرند یا سهام خریداری کنند.