ورود دوباره خودرو به بورس کالا

«جهان‌صنعت»- بازارهای خودرو و سرمایه در هفته‌های گذشته گرفتار جنجال تازه شورای رقابت بر سر عرضه خودرو در بورس کالا بودند؛ در نهایت اما شورای‌عالی بورس اعلام کرد عرضه خودرو در بورس کالا از سر گرفته خواهد شد و بر همین اساس قرار است این هفته دور تازه عرضه‌ها آغاز شود.
عرضه خودرو در بورس کالا دوباره از سر گرفته شد و بر این اساس از امروز، دوشنبه ۲۴ بهمن‌ماه پنج خودروی متنوع در این بازار عرضه می‌شوند.
درحالی که دستورالعمل‌های شورای رقابت در مورد خودرو ابهاماتی در ادامه عرضه خودرو در بورس کالا ایجاد کرده بود، در نهایت شورای عالی بورس در جلسه‌ای که هفته گذشته برگزار شد، روی این ابهامات خط کشید و فرآیند عرضه خودرو دوباره آغاز شد.
بر این اساس، در عرضه‌هایی که کامیونت فورس، کامیون کشنده امپاور و کامیون کشنده فاو روی تابلو می‌روند، مهلت ثبت سفارش ساعت ۱۷ یکشنبه بود که به منظور مدیریت سفارش‌های دریافتی مشتریان، کارگزاران امکان مسدودسازی سفارش‌های دریافتی را تا ساعت ۱۷:۳۰ روز یکشنبه داشتند.
بر این اساس زمان تحویل کامیون کشنده امپاور۲۳ اردیبهشت سال آینده، زمان تحویل کامیونت فورس ۲۳ اردیبهشت و ۱۵ خرداد سال آینده است.
شرایط عرضه فیدلیتی و ریسپکت و کارا
اما در عرضه‌های روز ۲۵ بهمن‌ماه که فیدلیتی ۵ نفره و ۷ نفره و ریسپکت روی تابلو می‌روند، مهلت ثبت سفارش ساعت ۱۷ روز دوشنبه ۲۴ بهمن‌ماه است و به منظور مدیریت سفارش‌های دریافتی مشتریان، کارگزاران امکان مسدودسازی سفارش‌های دریافتی را تا ساعت ۱۷:۳۰ روز دوشنبه خواهند داشت. تاریخ تحویل این خودروها ۲۵ اردیبهشت سال آینده خواهد بود.
چهارشنبه ۲۶ بهمن‌ماه ۵۰۰ دستگاه وانت کارا تک‌کابین و ۵۰۰ دستگاه وانت کارا دوکابین با ۵۰درصد پیش‌پرداخت در بورس کالا عرضه می‌شود. تاریخ تحویل این خودروها ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ است.
شرایط خرید
اشخاصی که در عرضه‌های قبلی در بورس کالا خودرو سواری خریداری کرده‌اند و همچنین از ابتدای سال ۱۳۹۸ از شرکت‌های خودروسازی موفق به خرید خودرو شده‌اند، امکان ثبت سفارش نخواهند داشت. هر کد ملی صرفا امکان یک ثبت سفارش را دارد و ثبت سفارش برای اشخاص برای اشخاص حقوقی مجاز نیست.
عرضه خودرو در بورس کالا به نفع کیست؟
عرضه خودرو در بورس کالا به موضوعی برای بحث و جدل موافقان و مخالفان تبدیل شده است؛ برخی در این میان طرفدار سیاست‌های شورای رقابت هستند که مدعی است خودرو را با قیمت منصفانه به دست مردم می‌رساند و برخی دیگر طرفدار عرضه خودرو در بورس کالا هستند و بر این باورند که دست دلالان را کوتاه کرده است.
تجارت‌نیوز می‌نویسد: «طرفداران سیاست قیمت‌گذاری شورای رقابت به ادعای اعضای این شورا و دستورالعمل تازه تنظیم بازار خودرو اعتماد کرده و عنوان می‌کنند که این نحوه تعیین قیمت می‌تواند خودرو را با قیمت واقعی به دست مصرف‌کننده برساند. آنها بر این باورند که کشف قیمت رقابتی خودرو در بورس کالا، قیمت‌ها در بازار آزاد را افزایشی کرده است.
بررسی کارنامه عرضه خودرو در بورس کالا طی دی‌ماه، نشان داده است که تمامی خودروهای عرضه‌شده در بورس کالا با فاصله قیمتی زیاد نسبت به بازار آزاد به خریداران فروخته‌شده و سود خوبی را برای آنها اندوخته است.
در این میان، موافقان عرضه خودرو در بورس کالا هم به همین مورد به عنوان موفقیت عرضه بورسی اشاره می‌کنند و بر این باورند که این روش، دست دلالان خودرو را تا حد زیادی از بازار کوتاه می‌کند.
موافقان عنوان می‌کنند که در این مسیر، سود خودروساز و سهامداران شرکت‌های خودروسازی تامین می‌شود و از سوی دیگر هم مصرف‌کننده واقعی می‌تواند با قیمت کمتری خودرو بخرد.
در این میان کمیسیون تلفیق بودجه هم تصویب کرده است که ۸۵ درصد از مابه‌التفاوت قیمت بورس کالا و شورای رقابت به حساب بودجه شهرداری‌ها برود! بر همین اساس این ظن تقویت شده است که تمام این جنجال‌ها بخشی از نقشه بزرگ دولت برای دست بردن در جیب خودروسازان و سهامداران آنها برای جبران کسری بودجه دولت بوده است.
راهکار تعادل قیمت در بازار چیست؟
کارشناسان هم بر این باورند که اگر سمت عرضه تقویت شود و خودروهای بیشتری در بازار به مشتریان ارائه شود، قیمت‌ها به تدریج متعادل خواهند شد.
با این حال این راهکار نیازمند دو مقدمه است؛ نخست آزادسازی واردات خودرو بدون محدودیت‌های دولتی و دوم افزایش تولید داخلی؛ روش‌هایی که در کشورهای دیگر دنبال می‌شود و خودرو را به عنوان کالای مصرفی به مردم ارائه می‌کند! به این ترتیب دیگر بورس کالا نیز خواستار ایفای نقش در عرضه خودرو نخواهد بود.
با این حال اما هر دوی این گام‌ها با موانع زیادی روبه‌رو هستند؛ از جمله در بخش تولید، شرکت‌ها با محدودیت‌های جدی مواجهند. زیان انباشته خودروسازان اکنون با کسری بودجه دولت برابری می‌کند و حالا هم که اندکی از زیان آنها به واسطه عرضه در بورس کالا جبران‌شده، دولت دندان طمع را تیز کرده تا از این نمد کلاهی برای خود ببافد و کسری بودجه خود را از سود شرکت‌ها جبران کند.
این اقدام، خودروسازان را از افزایش تولید و رشد کیفیت محصولات و خدمات بیش از پیش عقب خواهد انداخت و اجحاف در حق مصرف‌کنندگان و سهامداران شرکت‌ها خواهد بود.
برنامه مستمر عرضه خودروها در بورس اعلام شود
همچنین یک کارشناس بازار سرمایه با اشاره به مصوبه اخیر شورای‌عالی بورس مبنی بر تقویت عرضه خودرو در بورس گفت: مردم و مصرف‌کنندگان از عرضه خودرو در بورس کالا رضایت دارند و تنها اقدامی که باید انجام شود، رشد عرضه‌ها و اعلام برنامه زمان‌بندی توسط خودروسازان است تا مردم از تداوم عرضه‌ها اطمینان پیدا کنند.
«محمدحسین ارزانی» در گفت‌وگو با ایرنا به عرضه خودرو در بورس کالا و مزایای آن اشاره و اظهار کرد: مخالفت‌ها با عرضه خودرو در بورس به علت سودی است که دلالان و مافیای خودرو در صورت عرضه خودرو در بورس کالا از دست می‌دهند.
وی اعلام کرد: در طرح مالیات بر عایدی سرمایه هم که چند روز پیش کلیات آن در مجلس تصویب شد، شاهد مخالفت و سنگ‌اندازی مافیای سرمایه‌داری بودیم تا بتوانند تا حد ممکن از پرداخت مالیات سر باز بزنند که در این مسیر دولت در برابر مافیا و دلالان کوتاه نمی‌آید.
به گفته ارزانی، با توجه ویژه دولت به ایجاد شفافیت و اخذ مالیات بر عایدی سرمایه، روندهای واسطه‌گری که طی چند سال گذشته در بازارها شکل گرفته است به مرور بهبود می‌یابد و بخشی از سرمایه‌ها به جای قرار گرفتن در فرآیندهای سفته‌بازی راهی بخش تولید می‌شود.
طرح عرضه خودرو در قرعه‌کشی، مردود است
این کارشناس بازار سرمایه در ادامه به قرعه‌کشی خودرو اشاره کرد و گفت: بحث عرضه خودرو در قرعه‌کشی یک طرح مردود است، زیرا تعداد ثبت‌نام متقاضیان دریافت خودرو در زمانی که نیاز به ودیعه و حساب وکالتی نباشد و همچنین قیمت‌گذاری دستوری نیز اعمال می‌شود به حدود ۱۰ میلیون نفر می‌رسد، در صورتی که در قرعه‌کشی معروف چند هفته اخیر، تنها ۲۰ هزار خودرو در این طرح عرضه شد.
وی افزود: این حجم زیاد از متقاضیان به دلیل رانت ایجادشده و استفاده از این رانت است، برای مثال قیمت خودروی پژو پارس در قرعه‌کشی ۲۵۰ میلیون تومان بود؛ اما همین خودرو در بازار آزاد ۵۰۰ میلیون تومان قیمت دارد و مشخص است عمده افرادی که نام آنها از قرعه شانس بیرون بیاید، اقدام به فروش و کسب سود می‌کنند.
ارزانی ادامه داد: متاسفانه به علت ریسک تورمی که از سال ۹۷ در اقتصاد ایران آغاز شده، مردم تمایل دارند با سرمایه‌گذاری در هر بازاری از این تورم فرار کنند؛ به همین دلیل حجم بالایی از نقدینگی در هر مقطعی وارد یک بازار می‌شود؛ به طوری که سال ۹۹ وارد بورس شد و سال بعد وارد بازار دلار و بعد از آن وارد بازار مسکن شد و در ۲ سال اخیر نیز بازار خودرو به‌واسطه قرعه‌کشی و رانت ایجادشده در ورود این خیل نقدینگی بی‌نصیب نمانده است.
عرضه خودرو در بورس، مسیر تعادل بازار
این کارشناس بازار سرمایه با بیان اینکه تا سال ۹۴، عرضه خودرو توسط خود کمپانی‌ها به صورت نقد یا اقساط انجام می‌شد و نهایت یک ماه تاخیر نیز در تحویل‌ها صورت می‌گرفت، گفت: امروز با بررسی همه جنبه‌ها، روش عرضه خودرو در بورس کالا بهترین مکانیسم نسبت به سایر راه‌های عرضه است. از این مسیر دولت می‌تواند رانت موجود و اختلاف قیمت را به حداقل برساند و با همین اتفاق، قطعا تقاضای کاذب و دخالت دلال‌ها از بین رفته و تقاضاهای مصرفی در بازار می‌ماند که در این راستا به مرور بازار متعادل می‌شود. وی افزود: طبق ماده ۹۰ قانون اجرای سیاست‌های اصل ۴۴ قانون اساسی، اگر شرکتی مجبور به فروش کالایی با قیمت دستوری و کمتر از نرخ بازار باشد، مابه‌التفاوت زیانی که به شرکت تولیدکننده وارد شده است باید پرداخت شود؛ این قانون مطالبه امروز تولیدکنندگان و سهامداران آنهاست و بهترین راهکار برای احقاق حقوق تولید و سهامدار، عرضه خودرو در بورس کالاست تا عرضه و تقاضا و به عبارتی، بازار به شکل واقعی و عادلانه نرخ کالای تولیدی را مشخص کند.