وضعیت قرمز

بورس‌های جهان در آخرین روز معاملاتی خود تحت تاثیر عدم دستیابی به توافق تعرفه‌ای بین کشورهای چین و آمریکا با افت شدید مواجه شدند. در واقع روند کاهشی بازارهای آسیایی و اروپایی از حدود یک هفته قبل و همزمان با تهدید رییس‌جمهور آمریکا برای اعمال تعرفه‌های جدید تجاری آغاز شد که در نهایت ریزش دلار در مقابل ارزهای اروپایی را به همراه داشت؛ موضوعی که حال با اجرایی شدن تهدید ترامپ مبنی بر اعمال ۱۰ درصدی تعرفه جدید بر روی ۳۰۰ میلیارد دلار کالای وارداتی چین تبعات خود را در بورس‌های جهان بر جا گذاشت و زمینه ورود سهامداران را به صنعت فلزات گران‌قیمت و اوراق قرضه در راستای حفظ سرمایه‌ها و جلوگیری از افت بیشتر فراهم آورد. اگرچه به نظر می‌رسد این ریزش به نوعی با سیاست‌های تحریم و فشار ترامپ همخوانی دارد چرا که با موکول شدن دور جدید مذاکرات بر سر توافق تعرفه‌ای دو کشور روزنه امیدی را برای فعالان این بازارها به همراه داشته است. هرچند که در واکنش به این سیاست سخنگوی وزارت خارجه چین از پاسخی محکم خبر داده و دسترسی به توافقی جدید را دور از دسترس دانسته است اما کارشناسان معتقدند به واسطه عدم تاثیرپذیری تراز مالی دو کشور از این تصمیم و همچنین برنامه‌ریزی اقتصادی در پی تعیین تکلیف دو کشور در صلحی خاموش به مبادلات تجاری خود ادامه خواهند داد. البته به نظر می‌رسد بازار سرمایه کشور نیز سهمی از هیجانات سیاست‌های آمریکا نداشته و با رشد اندک هشت واحدی روز خود را به پایان برده است؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان نشات گرفته از عدم ارتباط بازار سرمایه ایران با بورس‌های جهانی بوده و ماندن دلار در کانال ۱۱ هزار تومانی به ثبات بازار سرمایه نیز منجر شده است.
سقوط اکثر بازارهای جهان
روز گذشته بورس‌های جهان در آخرین روز معاملاتی هفته تحت تاثیر ناکام ماندن توافقات تعرفه‌ای آمریکا با چین و دستور ترامپ مبنی بر اعمال تعرفه ۱۰ درصدی جدید بر ۳۰۰ میلیارد دلار کالاهای وارداتی چین با افت شدید مواجه شدند به طوری که شاخص «استوکس ۶۰۰» که دربر دارنده نماد ۶۰۰ شرکت بزرگ بورسی اروپایی است ۴/۲ درصد ریزش کرد که در این بین، نمادهای معدنی با ریزش ۶/۴ و خودرویی‌ها با ۴/۳ درصدی بیشترین کاهش را تجربه کردند، شاخص «فوتسی ۱۰۰» بورس لندن نیز با ۳۴/۲ درصد ریزش تا سطح ۰۶/۷۴۰۷ واحدی عقب نشست، و همچنین شاخص «کک ۴۰» بورس پاریس با سقوط ۵۷/۳ درصدی در سطح ۵۳۵۹ واحد بسته شد. همچنین شاخص «دکس ۳۰» بورس فرانکفورت نیز با ریزش ۱۱/۳ درصدی تا سطح ۱۱ هزار و ۴۴/۸۷۲ واحدی عقب‌نشینی کرد. از سوی دیگر در بورس‌های آسیایی نیز شاهد تکرار روند کاهشی بوده‌ایم به طوری که در بازار ژاپن، شاخص نیکی افت ۴/۲ درصدی را متحمل شد و شاخص شانگهای چین ۵/۱ درصد و شاخص سی‌اس‌ای این کشور نیز ۶/۱ درصد سقوط را تجربه کرد. شاخص اصلی بورس هنگ‌‌کنگ نیز ۲/۲ درصد روند کاهشی را به ثبت رساند. همچنین نرخ ارزش دلار در مقابل ارزهای اروپایی نیز در پایان هفته معاملات با ریزش قابل ملاحظه همراه بود و هر دلار با ۷۶/۰ درصد کاهش به ۵/۱۰۶ ین ژاپن رسید تا اسکناس ژاپنی به بالاترین سطح خود طی هفت ماهه امسال برسد. از سوی دیگر یورو نیز ۲۲/۰ درصد در برابر دلار تقویت شد و به ۱۱۰۹/۱ دلار رسید تا مجددا موفق به بازپس‌گیری کانال ۱۱/۱ دلاری شده باشد. از سوی دیگر دلار در برابر فرانک سوییس نیز ۸۳/۰ درصد ریزش کرد و هر دلار به ۹۸۱۸/۰ فرانک رسید.
البته تاثیر سیاست فشار ترامپ در دیگر بازارها نیز مشهود بود و بازار نفت با افزایشی محسوس همراه بود به گونه‌ای که هر بشکه نفت «وست تگزاس اینتر مدییت» با ۱۷/۱ درصد افزایش به ۵۵.۶۶ دلار و هر بشکه نفت برنت دریای شمال با ۳۹/۱ درصد افزایش به ۸۹/۶۱ دلار رسید. همچنین هر اونس طلا برای تحویل فوری با ۳/۰ درصد کاهش به ۸۳/۱۴۴۰ دلار و هر اونس نقره با ۵۶/۰ درصد افزایش به ۲۷/۱۶ دلار رسیدند.
عادت بر سیاست فشار
همزمان با تصمیم جدید تعرفه‌ای رییس‌جمهور آمریکا هو چون یینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین در واکنش به این تصمیم گفته در صورت عملی شدن تهدید واشنگتن، چین پاسخی محکم به آن خواهد داد. از سوی دیگر در انگلیس نیز بوریس جانسون، نخست وزیر حزب محافظه‌کار در انتخابات محلی ولز از حزب رقیب شکست خورد تا بدین ترتیب اکثریت حزب حاکم در مجلس شکننده شود. از آنجا که نخست‌وزیر فعلی وعده داده است انگلیس را تا پایان ماه اکتبر هر طور شده از اتحادیه اروپا خارج کند، تضعیف موقعیت حزب وی در مجلس باعث افزایش امیدواری‌ها به توقف روند خروج بدون توافق انگلیس از اتحادیه اروپا شده است. در واقع همزمانی این اتفاقات باعث شده تاثیرپذیری بازارهای بورس به حداکثر خود برسد.
در رابطه با وضعیت حاکم بر بورس‌های جهانی ماساهیرو، ایچیکاوا، تحلیلگر ارشد موسسه مدیریت دارایی میتسویی می‌گوید: پس از دیدار چین و آمریکا انتظار می‌رفت اوضاع برای مدتی آرام خواهد بود و بازار برای مدتی به دلیل رشد سهام صنایع نیمه‌هادی، افزایشی خواهد شد اما با این وضعیت سرمایه‌گذاران باید نقشه سرمایه‌گذاری خود را تغییر دهند هرچند به نظر می‌رسد توافق تعرفه‌ای به روزهای آینده موکول شود.
وی با عنوان اینکه جنگ تعرفه‌ای هم‌اکنون در قالبی جدید به جنگ کلمات تبدیل شده است گفت: عادت‌های آمریکا مبنی بر استفاده از زور، تحریم و کلمات نامناسب سیاسی در مواجهه با مشکلات، موجب شده توهم بیش از پیش قدرت برای این کشور پدید آید و همین مساله اعمال فشار بر کشورهای طرف معامله و دیگر کشورهای جهان را فراهم آورده است.
وی گفت: در این بین سهامداران با افت شاخص‌های معاملاتی، سعی در حفظ شرایط موجود و ورود سرمایه خود به صنعت فلزات گران‌قیمت و اوراق قرضه دارند تا از این طریق از کاهش بیشتر میزان سرمایه خود جلوگیری کنند.
گرگ اندرسون، مدیر معاملات ارزی جهانی در موسسه بی‌ام‌او کپیتال‌مارکتس نیز می‌گوید: کاهش‌های بیشتر دلار تا رسیدن به یک نرخ تعادلی کاملا محتمل است چرا که به نظر می‌رسد مجموع شرایط، بانک مرکزی آمریکا را به سمت کاهش بیشتر نرخ بهره سوق خواهد داد.
بانک مرکزی آمریکا هفته پیش برای نخستین بار در طول ۱۰ سال اخیر نرخ بهره را کاهش داده بود. بسیاری از کارشناسان معتقدند با توجه به کاهش رشد اقتصادی و تشدید جنگ تجاری با چین، این بانک در ماه سپتامبر یک مرتبه دیگر نرخ بهره را کاهش خواهد داد.
وی گفت: کاری که پاول (رییس بانک مرکزی آمریکا) می‌خواهد انجام دهد روشن نیست. واقعیت این است که اگر نرخ بهره را باز هم کاهش دهند باید منتظر ریزش بیشتر بازارها باشیم.
بازاریابی کشورهای توسعه‌نیافته
همچنین عبدالحسین ساسان اقتصاددان ضمن تشبیه تعرفه‌های تجاری به سرعت‌گیر آزادراه‌ها به بورس‌نیوز گفت: تعبیه سرعت‌شکن در آزادراه‌ها موجب کاهش سرعت وسایل نقلیه می‌شود اما عواقبی همچون استهلاک را برای آنها به همراه خواهد داشت. افزایش تعرفه‌های گمرکی نیز موجبات تقویت مزیت‌های نسبی را برای کشورها فراهم می‌کند اما از سوی دیگر نابودی تدریجی اقتصاد را نیز به همراه خواهد داشت.
ساسان با اشاره به اینکه اعمال تعرفه‌های وارداتی اعمال شده بر چین توسط آمریکا یک اقدام پوپولیستی محسوب می‌شود، افزود: این امر رشد صنایع داخلی را در پی دارد بنابراین نیروی کار و مردم آمریکا خوشحال می‌شوند. همچنین دوره تضعیف اقتصادی و کاهش تورم خاتمه یافته و اقتصاد این کشور ثبات را تجربه می‌کند.
وی ادامه داد: تاکنون صنایع فولاد آمریکا به‌دلیل ملاحظات زیست‌محیطی و کارگر و حمل‌ونقل گران با مشکلاتی مواجه بوده بنابراین جنگ تجاری بین این دو کشور موجبات هدایت اقتصاد آمریکا از ‌های‌تک به سمت leader tech (فناوری رهبر) را فراهم می‌کند.
این اقتصاددان با بیان اینکه این جنگ تجاری قطعا به نفع کشورهای کمتررشد‌یافته می‌شود، تصریح کرد: تعرفه‌های وضع شده توسط دولت آمریکا بدون شک موجب کاهش میزان واردات چین می‌شود همچنین میزان واردات آمریکا نیز کاهش می‌یابد بنابراین در چنین شرایطی کشورهای توسعه‌‌نیافته‌ای همچون ایران می‌توانند بازارسازی محصولات خود را انجام دهند.