وضعیت مبهم ایران در فضای سایبری

غلامرضا نوری‌قزلجه: در موافقتنامه امنیت سایبری با روسیه، منافع ایران تامین نشده است

گروه فناوری- بهمن‌ماه ۱۳۹۹ بود که سند همکاری ایران و روسیه در حوزه امنیت اطلاعات، با هدف همکاری دو کشور در زمینه امنیت سایبری، امضا شد و لایحه موافقتنامه همکاری در حوزه امنیت اطلاعات بین ایران و روسیه در تیرماه ۱۴۰۱ توسط هیات وزیران تصویب شد. این لایحه در آذرماه ۱۴۰۲ با ۱۸۰ رای موافق، ۲۷ رای مخالف و ۱۰ رای ممتنع در مجلس به تصویب رسید. بر این اساس برخی کارشناسان معتقدند این موافقتنامه می‌تواند به کنترل سایبری ایران توسط منجر شود و برخی دیگر نگرانند که این موافقتنامه به تضعیف حاکمیت ملی ایران در فضای سایبری بینجامد. همچنین عدم شفافیت در مفاد این موافقتنامه از دیگر نگرانی‌ها به‌شمار می‌رود. کارشناسان در حوزه‌های مختلف فنی و حقوقی اعتقاد داشتند که نمی‌توان به این لایحه خوش‌بین بود، چراکه دو کشور در موضوع امنیت اطلاعات هم‌سنگ یکدیگر نیستند و این موضوع باعث عدم توازن در این موافقتنامه شده است. عدم شفافیت در این موافقتنامه و احتمال اینکه کشور ما تحت کنترل سایبری کشور روسیه قرار بگیرد نیز وجود دارد و این مسائل باعث می‌شود این موافقتنامه نگران‌کننده باشد. آلودگی‌های بدافزاری دلیل دیگری بود که کارشناسان برای احتمال به خطر افتادن امنیت اطلاعات و امنیت سایبری کشورمان به آن اشاره کرده بودند.
حالا غلامرضا نوری‌قزلجه، نماینده مجلس، هم با استناد به بخشی از این اشکالات فنی می‌گوید که با این موافقتنامه مخالف بوده و هنوز هم آن را دارای ایرادات جدی می‌داند. او توضیح داده است که در زمان طرح این لایحه در مجلس با آن مخالفت کرده و اعتقاد دارد در این موافقتنامه منافع ملی ایران در نظر گرفته نشده است: «بنده با این موافقتنامه مخالف بودم و معتقدم که منافع ایران در آن تامین نشده است. چه در حوزه همکاری‌های فرهنگی که بین دو کشور اتفاق افتاده و چه در حوزه همکاری در بحث امنیت اطلاعات منافع ما تامین نشده است.» رییس فراکسیون مستقلان مجلس درباره جلسه بررسی لایحه همکاری ایران و روسیه در حوزه فرهنگی و امنیت اطلاعات این طور توضیح داد: «در خصوص بحث امنیت اطلاعات من مخالف بودم و ایرادات و اشکالات را در همان جلسه برشمردم. این لایحه اشکالات فنی داشت.» او دستیابی روسیه به امکان دسترسی و جست‌وجو در اطلاعات کشور را مهم‌ترین اشکال این موافقتنامه دانسته و به دیده‌بان ایران گفته است: «اینکه امکان دسترسی، جست‌وجو و مبادله را به روسیه می‌دهیم و همچنین اجازه می‌دهیم طرف مقابل اطلاعات را با کشور ثالث به اشتراک بگذارد، از ایرادات این موافقتنامه است.»
این نماینده مجلس می‌گوید: همه این اشکالات را در جلسه مجلس توضیح داده اما در نهایت، این لایحه از سوی نمایندگان مجلس رای قاطعی آورده است؛ هرچند «یک هفته بعد روسیه با آن اقدام در خصوص جزایر سه‌گانه جواب ما را داد.» با وجود تمام این اشکالات و مخالفت‌ها، نوری‌قزلجه توضیح داده است که «به هر حال این لایحه مصوب مجلس شده و اگر شورای نگهبان هم آن را تایید کند قانون تلقی می‌شود، اما من باز هم با جزئیات آن مخالف هستم.» او در ذکر علت مخالفتش با این موافقتنامه هم از منظر فرهنگی و هم در بحث امنیت سایبری به سوابقی که در تاریخ معاصر در رابطه ایران با روسیه وجود دارد ارجاع داده و گفته است: «رفتار فرهنگی روسیه همان رفتارهای فرهنگی ۱۰۰ یا ۲۰۰ سال پیش است و نباید فکر کنیم با فروپاشی شوروی تغییرات اساسی در روسیه اتفاق افتاده است. جالب است که یک هفته بعد از تصویب آن موافقتنامه روسیه با اقدامی که در رابطه با جزایر سه‌گانه که از حقوق مسلم ما و جزو لاینفک سرزمین ماست، انجام داد. همین نظر را تایید کرد و نشان داد رفتارشان همان رفتارهای گذشته است.» او با بیان اینکه در دنیا هر کشوری به دنبال منافع ملی خودش است و اساسا نظم جهانی بر همین اساس در حال شکل گرفتن است، اضافه کرد: «این نظمی است که بر جهان حاکم است و همه کشورها، از ضعیف‌ترین تا قوی‌ترین آنها منافع خودش را دنبال می‌کند. معتقدم که ما هم باید به‌دنبال منافع ملی خودمان باشیم.»