وضع بهتر نشد!

لیلا ناطقی- دولت دوازدهم در چهارمین ‌ماه از عمر خود به سر می‌برد و موعد گزارش‌دهی از عملکرد ۱۰۰ روزه آن فرا رسیده است. حسن روحانی، رییس دولت دوازدهم‌ در جریان کمپین انتخاباتی، نویدهای زیادی در مورد کاهش نرخ بیکاری، برون‌رفت از رکود و بهبود وضعیت صنعت و فضای کسب‌وکار به مردم داد اما با وجود اعلام بهبود شاخص‌‌های کلان اقتصادی‌ که انتظارات جامعه را در بهبود وضع موجود افزایش می‌دهد، نتایج ملموسی در بهتر شدن وضع مردم‌ به‌ویژه اوضاع اقتصادی آنان حاصل نشده است. پیش از انتخابات کشور با مشکلاتی نظیر بیکاری و تورم و رکود اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کرد. امروز نیز به گواه واقعیت‌های اجتماعی و آمارهای موجود همین روند ادامه دارد. همچنین تورم تک‌رقمی گرچه در دوره ۱۰۰ روزه دولت دوازدهم نیز استمرار یافته اما آثار آن بر وضعیت معیشت مردم به‌ویژه طبقات آسیب‌پذیر و حقوق‌بگیر نه‌تنها ظاهر نشده‌ بلکه سبد معیشت آنها را محدودتر نیز کرده است. در بخش صنعت اتفاق خاصی رخ نداده و تنها وعده پرداخت وام ۱۰هزار میلیارد تومانی به صاحبان صنایع داده شده که آن هم هنوز اثری ندارد و شاید تنها سطح توقعات را بالا برده است. در خصوص ۱۰۰روز عملکرد دولت دوازدهم در بخش صنعت نظر کارشناسان منفی بوده است. آنها معتقدند دولت کار خاصی در این بخش انجام نداده است.
تا زمانی که ریل‌گذاری درستی صورت نگیرد، نمی‌توان گفت در صنعت اتفاق خاصی افتاده
امیر‌رضا واعظی‌آشتیانی، معاون وزیر صنعت و مدیر‌عامل اسبق شهرک‌های صنعتی ایران در این خصوص به «جهان صنعت» گفت‌: برای بررسی عملکرد ۱۰۰ روزه دولت دوازدهم باید عملکرد چهار سال گذشته دولت را بررسی کرد؛ دولتی که شعار و هدفش این بود که به توسعه تولید و صنعت دست پیدا کند و مدعی بود که چرخ‌های سانتریفوژها وقتی بچرخد چرخ‌های صنعت هم خواهد چرخید‌، چقدر خوب است این دولت در این چهار سال کارنامه صنعتی خود را بررسی کند که چه کرده است؟
وی تصریح کرد: دراین موضوع صنعت به تنهایی ملاک نیست‌. این موضوع دامنه‌‌هایی دارد. تا زمانی که ریل‌گذاری درستی صورت نگیرد نمی‌توان گفت در صنعت اتفاق خاصی افتاده است. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های صنعت، پشتیبانی مالی آن است. متاسفانه ما پشتیبانی مالی به صورت سازماندهی وبرنامه‌ریزی شده نداریم. منابع مالی اختصاص داده شده به صورت ضابطه‌مند تخصیص داده نشده و بیشتر به صورت رابطه‌ای بوده است. عده‌ای وام‌ها راگرفتند و به صورت محدود از آن در صنعت بهره بردند‌. برخی حتی این پول‌ها را در جای دیگر صرف کردند.
آورده صنعت در دنیا تنها ۲۰ درصد است
این کارشناس صنعت گفت‌: در دوران بعد از دفاع مقدس و طی دوران دولت‌ هاشمی وام‌هایی که پرداخت شده و راندمانی که صنعت داشته را مقایسه کنید تا ببینید که این راندمان بسیار ناچیز بوده است. دلیل آن هم این است که ما بسته‌ای برای حمایت از تولید نداشته‌ایم. تولیدکننده نمی‌داند تکلیفش چیست‌؟ صنعتگر همواره انرژی مضاعفی برای دریافت وام از سیستم بانکی صرف کرده است.
وی خاطرنشان کرد: در دنیا حداکثر آورده تولید ۲۰ درصد است. سیستم بانکی و بسته‌‌های حمایتی به گونه‌ای تعریف شده است که به صنعتگر کمک می‌کند. تولید‌کننده به حقوق خود واقف است. می‌داند چگونه حمایت می‌شود. وقتی حمایت مالی درستی صورت بگیرد هم نوسازی صنایع با فرآیند تعریف‌شده در مقاطع زمانی مشخص صورت می‌گیرد‌ و بالطبع تولید کیفی راشاهد خواهیم بود. این مساله برای صنعتگر توجیه اقتصادی دارد‌، ضمن آنکه حمایت حقوقی و اصلاح قوانین‌ و نظارت بر واردات قاچاق برای بخش صنعت حیاتی است. اینها مسایلی نیست که به راحتی از کنارش بگذریم.
واعظی‌آشتیانی با ذکر این نکته که ما اگر آمارهای رسمی درستی از بخش صنعت داشته باشیم می‌‌توانیم درست برنامه‌ریزی کنیم، تصریح کرد: چندی پیش آقای جهانگیری صادرات ما را ۴۵ میلیارد دلار اعلام کرد این در حالی است که وزیر صنعت عنوان کرد که ۹۵ درصد کارخانه‌های ما قابلیت صادرات ندارند، وقتی این مساله را مقایسه می‌کنیم به تناقض و نوعی پارادوکس برمی‌خوریم.وی افزود: قطعا بیشتر صادرات مربوط به بخش نفت و خام‌فروشی بوده که با نام صادرات از آن یاد می‌کنیم. نمی‌آییم تفکیک کنیم این صادرات شامل چه بخش‌هایی بوده است.
آنچه دیده شده، آن است که بیشتر حرف زده شده و طی این ۱۰۰ روز انتصابات صورت گرفته است. آقایان به جای حرف زدن عمل کنند. مرتب وزیر صنعت از مشکلات صنعت می‌گوید. همه می‌دانند این مشکلات و این مسایل چیز جدیدی نیست. حتی مردم کوچه و بازار که به طور تخصصی با صنعت سروکار ندارند هم مسایل و مشکلات صنایع را می‌دانند. تکرار حرف، مشکلات را حل نمی‌کند. بهتر است عمل کنند بعد حرف آن را بزنند.
واعظی‌آشتیانی ادامه داد: اتفاق جدیدی در حوزه صنعت طی ۱۰۰ روز عملکرد دولت دوازدهم رخ نداده است. ۱۰۰ روز گذشت و قطعا روزها و ماه‌های آینده هم با همین رویه کار پیش می‌رود. باید چگونه زندگی کردن تولید را تحلیل کرد. تولید چگونه زنده است؛ یک تحلیل جامع از سوی کسانی که مسایل صنعت را پیگیری می‌کنند.
دولت به بانک‌ها برای وام صنعت سود دهد
معاون وزیر صنعت تصریح کرد: دولت مدعی شده می‌خواهد ۱۰ هزار میلیارد تومان به تولید پرداخت کند. آقایان خودشان هم می‌دانند این رقم، رقم قابل توجهی برای صنعت مشکل‌دار ما نیست. ‌ای کاش یک سازوکار باشد که رانت ایجاد نکند. بانک‌ها تسهیلات‌دهی را محل دستاویز خود قرار ندهند. تا زمانی که بانک‌های دولتی که دولت سهامدارشان است و از آنها سود می‌خواهد، تسهیلات پرداخت می‌کنند، هیچ‌وقت وام ارزان‌قیمت در اختیار صنعت قرار نمی‌دهد مگر آنکه دولت یارانه به وام بدهد. به گفته وی برای خروج صنعت از رخوت به سمت نوسازی و تولید کیفی و ثبات شغل باید نرخ بهره بانکی برای صنایع حداکثر ۵ درصد باشد تا تولید توجیه اقتصادی پیدا کند. در حال حاضر تولید توجیه اقتصادی ندارد. سود ۱۴ یا ۱۶ درصدی گرهی از مشکلات تولید باز نمی‌کند.
واعظی‌آشتیانی با بیان اینکه سودجویی، فرصت‌طلبی و رانت‌خواری همواره یکی از معضلات امروز است، گفت: باید راهکاری اصولی و منطقی ایجاد کرد. افرادی که عاشقانه خدمت می‌کنند را در این مسیر قرار دهند، طوری نباشد که صنعتگر به ارگان‌ها و افراد بابت دریافت وام درصدی از وامش را پرداخت کند تا وامش را بگیرد! این مساله اثربخشی نخواهد داشت.
وی افزود: دولت امسال اعلام کرد ۱۶ هزار میلیارد تومان به صنایعی که مشکل مالی دارند وام پرداخت کرده است. این کار اگرچه کار خوبی است اما باید پرداخت‌ها هدفمند باشد و استراتژی داشته باشد. صنعتگر عمدتا بدهکار بانکی است و وقتی وام با سود ۱۸ تا ۳۰ درصد می‌گیرد بدهکار بانک می‌شود. عقل سلیم می‌گوید صنعتگر در دریافت وام جدید به تسویه بدهی گذشته خود بپردازد.
اشتباه استراتژیک دولت دوازدهم
واعظی‌آشتیانی تصریح کرد: این نوع وام‌دهی اشتباه استراتژیک دولت بود. اکثر بنگاه‌های صنعتی بدهکار بانک هستند و باید بدهی خود را پرداخت کنند. در این میان اگر وام را گرفته، تنها جابه‌جایی انجام داده است. از این جیب به آن جیب دولت شده است.
وی افزود: به عبارتی دولت یک پول را معاوضه کرده است. پول با ۱۸ درصد سود در روند تولید قرار داده است. دولت اگر می‌خواهد بگوید این پول به نفع تولید بوده است بیاید گزارش استان به استان بدهد چه بنگاهی چقدر گرفته و در چه راهی صرف کرده است.
وام‌های دولت در روند تولید قرار نگرفته
واعظی‌آشتیانی با ذکر این نکته که دولت یک‌سال تنفس در پرداخت آن گذاشته است، افزود: با یک‌سال کاری پیش نمی‌رود. پولی که گرفته شده عمدتا جایگزین پرداخت وام‌های قبلی شده و در مسیر تولید قرار نگرفته است. باید ارزیابی شود این پول و وام‌ها در کجا استفاده شده آیا در روند تولید بوده است. ما که گزارشی از این جریان از سوی دولت یازدهم و دوازدهم ندیدیم و فقط کلی‌گویی شنیدیم.
وی تصریح کرد: دولت برای رهایی از تناقض‌گویی باید به سمت واقعیت‌ها برود و سوء‌مدیریت خود را به دولت‌های گذشته تعمیم ندهد.
شرایط تولید سخت‎تر از گذشته شد
رییس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی نیز با بیان اینکه متاسفانه بانک‌ها تمایلی به پرداخت تسهیلات به تولیدکنندگان ندارند، گفت: نوسانات نرخ ارز و رکود شرایط را برای فعالیت واحدهای تولیدی سخت کرده است. ابوالفضل روغنی‌گلپایگانی در پاسخ به این پرسش که با گذشت هشت ماه از سال برنامه حمایتی دولت برای پرداخت ۳۰ هزار میلیارد تومان برای رونق تولید استان‌های کشور در چه وضعیتی قرار دارد، اظهار داشت: جلسات ستاد اقتصادی که به‌ ریاست آقای جهانگیری برگزار می‌شود مصوبات مختلفی داشته که یکی از این مصوبات پرداخت ۳۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات برای رونق تولید بود.
وی با بیان اینکه متاسفانه بانک‌ها تمایلی به پرداخت تسهیلات به تولیدکنندگان ندارند، افزود: براساس ارزیابی‌ها تقریباً اقدامی نسبت به پرداخت این تسهیلات انجام نشده است، به‌نحوی که به‌اعتقاد من رقم تسهیلات ۳۰ هزار میلیارد تومانی هنوز محقق نشده است.
رییس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی با اشاره به اینکه اتفاقات بین‌المللی و مواضع آمریکا نسبت به ایران امکان پیش‌بینی بازار را از تولیدکنندگان گرفته است، به تسنیم گفت: علاوه بر این در بازار داخلی هم نوسانات نرخ ارز و رکود، شرایط را برای فعالیت واحدهای تولیدی سخت کرده است.
L_nateghi313i@yahoo.com