وعده «آشنا»

مدیرکل هنرهای نمایشی از پرداخت تعهدات مالی سال ۹۹ به هنرمندان تئاتر و پیگیری و رایزنی برای ازسرگیری فعالیت‌های تماشاخانه‌ها با رعایت پروتکل‌های بهداشتی خبر داد.
قادر آشنا که با بهبودی از ابتلا به کووید ۱۹ و پشت سر گذاشتن دوران قرنطینه در اداره کل هنرهای نمایشی حاضر شده است، درباره وضعیت حمایتی از هنرمندان تئاتر در این روزها بیان کرد: موضوع حمایت از هنرمندان استانی از دغدغه‌های جدی اداره کل هنرهای نمایشی بوده و در این باره بین معاون هنری و مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌ها، تفاهم‌نامه‌ای به امضا رسید تا بر اساس آنچه اعلام شده بود، حمایت ۵۰ درصدی برای اجرای استان‌ها نیز اتفاق افتاد و سرانجام این امر اختصاص داده شده و سهم هر استانی هم تعیین شده است. در این راستا تعدادی از تفاهمنامه‌ها امضا شده و برخی هم در حال انجام است، اما نگاه ما این است که این تفاهمنامه‌ها حتما به امضا خواهند رسید و برهمین اساس تلاش خود را برای پیگیری این تعهدات انجام دادیم.
او افزود: به این ترتیب با هماهنگی انجمن هنرهای نمایشی قرار شد از یکشنبه ۱۱ آبان‌ماه تا آخر هفته، این تعهدات تسویه و به حساب انجمن هنرهای نمایشی استان‌ها واریز شود تا در اختیار هنرمندان و گروه‌های تئاتری استان‌ها قرار گیرد.
وی ادامه داد: بخش دیگر این حمایت‌ها به نکته‌ای برمی‌گردد که پیش‌تر هم بر آن تاکید داشتم و اینکه تلاش می‌کنیم آثاری را که اجرا می‌شوند سریع‌تر تسویه حساب کنیم تا مطالبه انباشته برای هنرمندان و اداره‌ کل هنرهای نمایشی باقی نماند که وقتی هم می‌رویم این مجموعه را بدهکار تحویل بدهیم. خوشبختانه این موضوع هم پیگیری شده و تا امروز کل مطالباتی که از ابتدای امسال تاکنون در شورای حمایت تصویب شده و نیز آن حمایت۵۰ درصدی که قبلا تعیین شده بود، در صورت تکمیل بودن پرونده‌ها پرداخت خواهد شد.
آشنا درباره اینکه رقم کلی این تعهدات چقدر است؟ گفت: در مجموع حدود دو میلیارد تومان می‌شود که حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون متعلق به استان‌ها و مابقی مربوط به تهران است.
مدیرکل هنرهای نمایشی در پاسخ به اینکه آیا راهی هست تا گروه‌ها یا هنرمندانی که اجرایی نداشته‌اند نیز مورد حمایت قرار گیرند؟ گفت: حقیقت این است که اداره کل هنرهای نمایشی توان و ظرفیت محدودی دارد و ما هرچه داریم در اختیار گرفته‌ایم تا تعهدات را عملی و اجرایی کنیم. در این باره شخص وزیر و معاون هنری هم حمایت می‌کنند. البته درباره آنچه می‌گویید ما دو بار کار مطالعاتی انجام دادیم که یک بار ابتدای سال بود و در نهایت قرار شد از طریق سایت «کارا» و «تحفه» تسهیلات ارائه ‌شود که من به دوستان به خصوص گروه‌های نمایشی توصیه می‌کنم در سایت تحفه ثبت‌نام کنند؛ چون آنچه در این سایت ارائه می‌شود قرض‌الحسنه است. البته آرزوی خود من این بود که می‌توانستیم وامی بلاعوض بدهیم ولی چون شرایط فراهم نشد حداقل الان می‌توان از تسهیلات این دو سایت استفاده کرد.
او در پاسخ به اینکه آیا حمایت از تماشاخانه‌ها نیز در همین چارچوب گنجانده شده است؟ بیان کرد: روز گذشته از آقای دکتر حسینی (معاون هنری) خواهش کردم برای تماشاخانه‌های خصوصی پیگیری فوری را در وزارتخانه در نظر بگیرند، چون ما قبلا در مراجعه‌های مختلفی که به مراکز متعدد داشته‌ایم و نامه‌های آن هم موجود است، تماشاخانه‌های خصوصی را در اولویت قرار داده بودیم و بعد گروه‌های نمایشی و هنرمندان. پیشنهادهایی را هم برای حمایت مطرح کرده بودیم و اولین درخواست ما کمک بلاعوض بود و دومی وامی با بهره کم یا دست‌کم منطقی و همچنان پیگیر این موضوع هستیم.
وی افزود: علاوه بر آنچه در سایت کارا و تحفه پیش‌بینی شده، خانم دکتر حیدری (معاون وزارت ارشاد) با آقای منصوری (معاون وزارت کار) جلسه‌ای داشتند و آنجا مقرر شد تا یک مسیر سریع‌تری را برای تماشاخانه‌های خصوصی باز کنند. من هم از آقای چگینی خواهش کردم این کار را پیگیری کنند و ایشان درخواست تماشاخانه‌ها را گرفته‌اند و به معاون وزارت کار تحویل داده‌اند. این پیگیری‌ها انجام می‌شود چون خالی بودن یک صندلی هم ناراحت‌کننده‌ است چه رسد به یک سالن! وقتی متوجه شدم سالن تئاتر مستقل بسته شده است، بسیار ناراحت شدم و فکر می‌کنم وقتی امروز می‌شود کمک کرد، چرا باید فردا این اتفاق بیفتد؟ چرا روند ارائه این تسهیلات اینقدر طولانی شده است؟
آشنا با ابراز امیدواری از اینکه شاهد تعطیلی مجدد سالن‌های بخش خصوصی که در موضوع کارآفرینی و اشتغال هم موثر بودند نباشیم، گفت: به تازگی طی صحبتی که با آقای دکتر حسینی (معاون هنری وزارت ارشاد) داشتم، قرار بر این است پیگیری‌هایی انجام شود تا برای فعالیت سالن‌های تئاتر با رعایت پروتکل‌ها با استانداری تهران رایزنی و گفت‌وگو شود که امیدواریم به نتیجه برسیم.
بودجه تئاتر کجاست
چند روز پیش وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفت‌وگو با روزنامه جام‌جم گفت: «چند سال گذشته در تهران گاهی در یک شب ۱۰۰ نمایش روی صحنه رفته است. این هم نشان‌دهنده یک مسیر قابل توجه در حوزه توسعه هنرهای نمایشی محسوب می‌شود. از نظر تعداد تماشاگر هم رشد بسیار مطلوبی داشته‌ایم و از دو میلیون نفر در سال ۹۲ به هشت میلیون و ۲۰۰هزار نفر در سال ۹۷ رسیده‌ایم.» گذشته از اینکه خود این موضوع هم قابل بررسی است که آیا وضعیت تئاتر ایران در سال ۷۷ یا حتی ۸۷ بهتر بوده است یا ۹۷، موضوع اصلی این است که درباره وضعیت تئاتر در سال ۹۹ کرونازده چه موقعی قرار است صحبت شود؟
البته چندی پیش در سومین جلسه شورای هنر شورای‌عالی انقلاب فرهنگی نیز وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار کرد ۳۵ میلیارد تومان حق بیمه شش ماهه نخست امسال برای ۷۵ هزار عضو صندوق اعتباری هنر از تمامی رشته‌ها، پرداخت شده است. این یعنی نفری چهار میلیون تومان حمایت؛ رقمی که البته خود این هم قابل بحث است. از سوی دیگر گفته شد تا آخر شهریور ماه مجموع تسهیلات درخواستی در حوزه فرهنگ و هنر، ۶۸۳ میلیارد تومان بوده که ۲۸۷ میلیارد تومان از آن پرداخت شده است. گذشته از اینکه آیا پرداخت وامی که قرار است با بهره بازگردانده شود، برای هنرمندانی که در افق پیش رو هم به صحنه رفتن و حقوق روزمزد دریافت کردن را دست‌کم تا یک سال پیش رو نمی‌توان متصور بود، حمایت می‌توان تصور کرد یا نه، فکرش را بکنید که در جریان این حمایت‌ها هم هنرمندان تئاتر متوجه شدند نداشتن حقوق ثابت و کد کارگاهی، مانع بزرگ سر راهشان است.
در همان نشست که در آن تاکید شده میزان خسارت کرونا به عرصه فرهنگ و هنر بالغ بر هزار میلیارد تومان بوده که پرداخت تنها ۳۵ میلیارد تومان حق بیمه و ۲۸۷ میلیارد تومان وام اعلامی هم در برابر این رقم هزار میلیارد تومانی، خود جای تامل است، معاون محترم امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار کرده است: در شش ماهه اول سال ۱۳۹۸ سه هزار و ۲۰۸ عنوان تئاتر مجوز اجرا کسب کرده در حالی که در مدت مشابه سال جاری ۴۳۵ عنوان نمایش که به طور عمده نمایش‌های خیابانی و محیطی هستند مجوز فعالیت کسب کرده‌اند و در واقع اجرای تئاتر نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷۵ درصد کاهش داشته است.گذشته از اینکه این مجوزها الزاما به ‌معنای روی صحنه رفتن نبوده است چون همواره تماشاخانه‌ها و سینماها جزو اولین جاهایی بوده‌اند که حتی با وجود فعالیت همه مشاغل دیگر، تعطیل شده و بعضا به توقف چندباره یک اجرا مجبور شده‌اند، در ادامه گفته شده از اسفند ۹۸ تا اردیبهشت ماه سال جاری، ۱۱هزار و ۵۰۰ هنرمند در رشته‌های نمایشی فعالیتی نداشته‌ و ۸۰ تماشاخانه خصوصی به واسطه مشکلات ناشی از شیوع کرونا ماه‌ها تعطیل بوده‌اند. این یعنی یک حجم بیکاری گسترده‌.
حال پرسش بعدی این است که آیا صحت دارد که چون معاونت‌های دیگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، برخلاف معاونت هنری، دارای ردیف مستقل در لایحه بودجه هستند، سالانه تنها حدود یک‌سوم بودجه معاونت هنری که حوزه‌های پربدهی چون تئاتر و موسیقی را دربر می‌گیرد، از سوی مقام بالادستی به این معاونت تخصیص می‌یابد و مابقی، صرف مخارجی چون امور وزارتی و دیگر مواردی چون پرداخت اضافه‌کاری پرسنل می‌شود؟
برآورد هزینه‌ای سال ۹۹ برای «برنامه حمایت و گسترش هنرهای نمایشی» ۸۴ میلیارد و ۱۱ میلیون تومان بوده و در سال ۹۸ نیز ۸۲ میلیارد و ۳۲۲ میلیون تومان. تا آذر ماه سال ۹۸، یعنی با گذشت سه چهارم از سال، طبق گفته مدیران وقت تئاتر، تنها حدود ۲۰ درصد از ‌بودجه در نظر گرفته شده، داده شده بود و در نهایت هم بدهی مرکز هنرهای نمایشی به گروه‌های تئاتری در سال ۹۸ در ماه‌های گذشته از سال ۹۹ تسویه شد.پس پرسش اساسی در این میان این می‌شود که بودجه تئاتر دقیقا کجاست و صرف چه اموری می‌شود؟