وعده ایمیدرو برای حفاظت از آلبلاغ

گروه معدن- برداشت غیرمجاز از معدن سرب و روی آلبلاغ اسفراین که در منطقه‌ای کوهستانی با همین نام واقع شده است از اواخر سال ۹۷ آغاز شد و از بهار ۹۸ با هجوم افراد بومی و غیربومی به این منطقه شدت گرفت. با پیگیری‌های انجام‌شده و البته با سرد شدن هوا، برداشت غیرمجاز تا حدی فروکش کرد اما با مساعد شدن هوا برداشت‌های غیرمجاز از معدن نیز افزایش یافته است. افراد بومی و غیربومی از روستاهای اطراف راه سخت‌گذر از این منطقه معدنی تازه‌کشف‌شده را بر خود هموار کرده تا در سوراخ حفر شده در بدنه کوه روزی خود را بردارند. آنها سرب و روی برداشت شده را بار الاغ یا بر دوش خود نهاده و آن را به پایین کوه حمل می‌کنند.
واقع شدن این معدن در منطقه حفاظت‌شده زیست‌محیطی ساریگل موجب شد سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌شمالی در ثبت آن ناکام بماند اما درست سال قبل بود که وزارت صنعت، معدن و تجارت مجوز مطالعات و اکتشافات اولیه روی این منطقه معدنی را برای ایمیدرو صادر کرد. با اینکه مجوز اکتشاف برای این سازمان دولتی حدود یک سال است که صادر شده و سال گذشته با سفر رییس‌جمهور به خراسان‌شمالی قرار شد سازمان توسعه و نوسازی معادن ایران در این منطقه عملیات اکتشاف و پی‌جویی را انجام دهد اما ایمیدرو نشان داد در این حوزه جدی نبوده است. هر چند به تازگی در خبرها آمده که ایمیدرو کار حفاظت از معدن آلبلاغ اسفراین را آغاز کرده است.سوالاتی که می‌توان در این حوزه مطرح کرد این است که اگر این معدن ارزش اقتصادی دارد چرا از آن بهره‌برداری نمی‌شود؟ اگر قرار نیست بهره‌برداری از آن صورت گیرد چرا به افراد محلی واگذار نمی‌شود؟ مسوولیت حفاظت از این معدن با چه سازمانی است؟ چگونه به همین راحتی برخی افراد سنگ‌های استخراج‌شده از این استان را خارج می‌کنند و هیچ مقامی توان برخورد ندارد؟
معدن آلبلاغ اسفراین در ارتفاعات سخت‌گذر آلبلاغ و در محدوده پارک ملی زیست‌محیطی ساریگل در شمال شرق شهرستان اسفراین قرار دارد. ارتفاعات آلبلاغ سرشار از ذخایر معدنی پرعیار شامل سرب، روی و مقداری مس و فلزات کمیاب و گرانبهایی همچون استرانسیوم و جیوه با درجه خلوص بالاست. به این ترتیب یک محدوده معدنی پلی‌متال با محوریت سرب و روی در کوه آلبلاغ وجود دارد اما برای رسیدن به آن به دلیل سخت‌عبور بودن از ابتدای منطقه حفاظت‌شده تا محدوده یادشده حدود چهار ساعت پیاده‌روی دارد.از آنجا که در محدوده معدنی سرب و روی آثار کوره‌های شدادی دیده شده، شواهد نشان می‌دهد در گذشته‌های دور، مواد معدنی فلزی به صورت محدود از این منطقه برداشت ‌شده اما به دلیل قرار گرفتن محدوده در منطقه حفاظت‌شده محیط‌زیست، امکان ثبت معدن و هر گونه فعالیت اکتشافی و بهره‌برداری قانونی از این منطقه میسر نبوده است. به هر حال وجود معدن سرب و روی در این منطقه چند سالی است که باعث شده افراد محلی به ‌قصد تامین نیاز مالی به صورت غیرمجاز به آن هجوم آورده و به ‌طور سنتی از آن سنگ استخراج و مواد معدنی را با الاغ و کوله‌پشتی حمل کنند.
زخم کهنه
دلالان نیز برای بردن سنگ‌های استخراج شده از معدن آلبلاغ تلاش کرده و در واقع با جان جوانان منطقه که به دنبال تامین نیازهای مادی روزمره خود هستند، بازی می‌کنند. تاکنون تعدادی از جوانان به دلیل ریزش تونل‌های حفرشده، سنگ و آوار و پرت شدن از ارتفاعات جان خود را از دست ‌داده یا زخمی شده‌اند. به گفته نیروی انتظامی خراسان‌شمالی، سال گذشته ۲۵۰ تن و سال جاری نیز تاکنون ۱۶۸ تن سنگ قاچاق از آلبلاغ کشف ‌شده است.
برداشت غیرمجاز از معدن سرب و روی آلبلاغ اسفراین، زخم کهنه‌ای است که هنوز بهبود نیافته است. حضور دردناک چند صد نفر که جان خود را در دست گرفته‌اند تا نانی برای سفره زن و فرزندان خود فراهم کنند، نگرانی‌های این محدوده را دوچندان کرده است.
برداشت بدون پروانه
این در حالی است که طبق ماده ۱۹ قانون معادن، هر کس بدون اخذ پروانه اکتشاف یا بهره‌برداری یا اجازه برداشت اقدام به حفاری‌های اکتشافی، استخراج، برداشت و بهره‌برداری مواد معدنی کند، متصرف در اموال عمومی و دولتی محسوب می‌شود یا با وی برابر قوانین و مقررات مربوط رفتار خواهد شد.در این موارد ماموران انتظامی موظفند حسب درخواست وزارت صنعت، معدن و تجارت بلافاصله از این‌گونه عملیات جلوگیری و متهم یا متهمان را برای صدور حکم به مراجع قضایی معرفی کنند. وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است ضمن انجام اقدامات لازم و به ‌موقع درخواست ضرر و زیان ناشی از جرم را به مرجع قضایی مربوط تسلیم کند. این در حالی است که تا‌کنون اقدام جدی در برخورد با بهره‌برداران غیرقانونی انجام نشده است.
خام‌فروشی مواد معدنی
در این خصوص نماینده مردم اسفراین در مجلس شورای اسلامی چندی پیش گفت: متاسفانه فرآیند درست و صحیحی از مواد معدنی استان نداریم و این مهم سرمایه‌گذاری ویژه‌ای را می‌طلبد. باید وزارت صنعت به آن توجه خاصی داشته باشد. با وجود اینکه ثروت عظیمی در شهرستان اسفراین و در معدن آلبلاغ نهفته است اما مردم این شهرستان و روستاهای اطراف آن در تنگنای شدید اقتصادی به سر می‌برند که شایسته مردم اسفراین نیست.
امان‌الله حسین‌پور با بیان اینکه حتی یک کیلوگرم از مواد معدنی آلبلاغ نباید خام‌فروشی شود، افزود: متاسفانه به دلیل نبود صنایع فرآوری در استان، اکنون ۱۰۰ درصد مواد معادن خراسان‌شمالی خام‌فروشی می‌شود. با همت استاندار خراسان‌شمالی در برخی شاخص‌ها ارتقا یافته‌ایم اما بهره‌مندی از ثروت معادن در استان مورد غفلت قرار گرفته و ثروت معادن بلااستفاده مانده بنابراین باید زودتر تعیین‌تکلیف شود.
وی از طولانی شدن روند نحوه گزینش گروه حفاظت معدن آلبلاغ انتقاد کرد و گفت: متاسفانه چندین ماه است که درگیر بحث حفاظت از این معدن هستیم و تا الان چندین نفر جان خود را از دست ‌داده‌اند. هر لحظه امکان دارد تونل‌های احداث ‌شده در این معدن تخریب شود بنابراین شورای معدن استان باید برنامه زمان‌بندی مشخصی را در راستای انتخاب گروه حفاظت ارائه دهد تا بعد از آن به مرحله اکتشاف و بهره‌برداری برسیم.
۲۰ میلیارد تومان اعتبار برای آلبلاغ
رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌شمالی نیز در این رابطه اظهار کرد: در این استان ۳۰ نوع ماده معدنی وجود دارد و در حال حاضر ۴۳ معدن شناسایی‌شده است که با اعتبارات زیرساختی مواجه هستند. اکنون برای این معادن نیازمند ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار هستیم.
رضا فیروزه در خصوص معدن آلبلاغ با بیان اینکه ماده معدنی موجود در این معدن سرب و روی است اما از آنجا ‌که در منطقه حفاظت‌شده واقع ‌شده است نمی‌توان آن را به اشخاص واگذار کرد، گفت: به دلیل داشتن ماده معدنی سرب و روی، اشخاص به صورت غیرمجاز از این معدن برداشت می‌کنند.
او اظهار کرد: ۲۰ میلیارد تومان اعتبار برای اکتشافات معدن آلبلاغ از طریق ایمیدرو برای سال جاری لحاظ شده است.
لزوم استقرار ایمیدرو در معدن آلبلاغ
فرماندار اسفراین نیز در این رابطه گفت: دو سال است که شهرستان درگیر موضوع ساماندهی معدن سرب و روی آلبلاغ شده و انتظار می‌رود این مساله هر چه سریع‌تر تعیین‌تکلیف شود و با استقرار فوری و جدی سازمان‌ توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) در منطقه، سامان گیرد.طاهر رستمی در گفت‌و‌گو با ایرنا با گلایه‌مندی از آنچه تعلل ایمیدرو در عمل به تعهدش خواند، اظهار کرد: سومین مناقصه برگزار شده ایمیدرو برای تعیین شرکت حفاظتی معدن آلبلاغ اسفراین، بی‌نتیجه بوده و برنده‌ای نداشته است.
وی افزود: بر اساس آخرین پیگیری انجام شده، مصوب و مقرر شده تا ایمیدرو از همه ظرفیت‌های قانونی خود و اختیارات هیات‌مدیره برای ترک تشریفات و استقرار موقت یک شرکت در منطقه آلبلاغ اسفراین استفاده کند اما این وعده روی تحقق ندیده است.فرماندار اسفراین تصریح کرد: درخواست ما این است که هر چه سریع‌تر این اتفاق بیفتد و این شرکت به وعده‌هایش در منطقه معدنی آلبلاغ اسفراین عمل کند.
رستمی با اشاره به ادامه برداشت‌های غیرمجاز از ذخایر معدن آلبلاغ و حضور افراد متفرقه در این منطقه، افزود: اکنون بسیار نگران وقوع حوادث ناگوار در منطقه آلبلاغ هستیم.رستمی تصریح کرد: موضوع آلبلاغ اکنون در دستور کار هیات‌مدیره ایمیدرو است و اگر این سازمان آمادگی داشته باشد که قرارگاه خاتم‌الانبیا به این موضوع ورود کند، پیشنهاد شهرستان بر مشارکت و منتفع شدن مردم شهرستان از این موضوع است. وی افزود: با این وجود تا‌کنون این موضوع در سطح ملی به جمع‌بندی و نتیجه قطعی نرسیده است.
وعده آغاز کار حفاظت از معدن
با توجه به انتقاداتی که چند وقتی است نسبت به عملکرد ایمیدرو در حوزه معدن آلبلاغ صورت گرفته، بالاخره اعلام شد که ایمیدرو کار حفاظت از معدن را آغاز کرده است.بر این اساس به تازگی فرماندار اسفراین از انعقاد قرارداد میان سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) با یک شرکت حفاظتی برای حفاظت از معدن سرب و روی آلبلاغ این شهرستان خراسان‌شمالی خبر داده است.طاهر رستمی در گفت‌و‌گو با ایرنا اظهار کرد: این قرارداد با حضور مدیران ایمیدرو، سرپرست سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌شمالی و شرکت حفاظتی منتخب در اسفراین به امضا رسید.
وی افزود: این اقدام با ترک تشریفات قانونی به دلیل زمان‌بر بودن تجدید مناقصه انجام شده و قرارداد موقتی چهار ماهه با یک شرکت حفاظتی منعقد شده که دارای توانمندی لازم برای حفاظت از این منطقه است و هم زمان فرآیند مناقصه برای انعقاد قرارد یک‌ساله انجام خواهد شد.
فرماندار اسفراین افزود: استقرار امکانات، تجهیزات و کانکس‌های این شرکت‌ حفاظتی از امروز تا پایان هفته در منطقه آلبلاغ انجام می‌شود.رستمی گفت: در روزهای آینده عملیات پاکسازی کامل منطقه آلبلاغ از حضور برداشت‌کنندگان غیرمجاز انجام خواهد شد.وی افزود: با ورود شرکت حفاظتی حضور برداشت‌کنندگان در منطقه آلبلاغ ممنوع است و با آن برخورد قانونی می‌شود.
به این ترتیب با توجه به ورود سازمان ایمیدرو به موضوع باید منتظر عملکرد آن ماند.