وقتی آورده نقدی دیده نمی‌شود

فلسفه وجودی بازار سرمایه فراهم آوردن شرایط مناسب جهت جذب نقدینگی جدید توسط شرکت‌ها و امکان تامین مالی برای توسعه فعالیت‌های آنهاست‌. به گزارش بورس نیوز، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی یکی از راه‌های تامین مالی شرکت‌ها و نشان‌دهنده توانایی آن مجموعه در جذب نقدینگی جدید بوده و تنها این نوع افزایش سرمایه است که موجب رشد حقوق صاحبان سهام یک شرکت به‌طور واقعی می‌گردد، حال آنکه افزایش سرمایه از محل سود انباشته یا تجدید ارزیابی دارایی‌ها تنها باعث تغییر ترکیب حقوق صاحبان سهام شده (اصلاح حسابداری)، اما نقدینگی جدیدی را وارد شرکت یادشده نمی‌کند‌. همچنین این گزارش به بررسی روند افزایش سرمایه شرکت‌های بورسی از ابتدای سال تاکنون پرداخته است‌. براساس این گزارش، از میان حدود یکصد شرکت بورسی که از ابتدای سال تاکنون موفق به دریافت مجوز افزایش سرمایه شدند، تنها نیمی از آنها یعنی معادل ۵۲ شرکت از محل مطالبات حال‌شده و آورده نقدی اقدام به افزایش سرمایه کردند و حدود ۳۵ شرکت بورسی تنها با تغییر ترکیب در حقوق صاحبان سهام خود و از محل سود انباشته شرکت دست به افزایش سرمایه زدند، حال آنکه ۱۸ شرکت فعال نیز از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های خود و مابقی نیز از اندوخته‌های موجود در شرکت سرمایه خود را افزایش دادند‌. این درحالی است که، آنچه بیش از هر چیز در بازار سرمایه اهمیت می‌یابد، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی است‌.
افزون بر این، تعداد ۵۲ شرکت بورسی از ابتدای سال تاکنون اقدام به افزایش سرمایه کردند‌. در سویی دیگر تمامی افزایش سرمایه این شرکت‌ها از محل یادشده چه به صورت ثبت‌شده و چه به صورت ثبت‌نشده و درصد آن نیز نسبت به سرمایه قبلی شرکت محاسبه شده است‌. همچنین با توجه به بررسی‌ها شرکت‌های بیمه‌ای، معدنی و فلزی بیشترین فعالیت را نسبت به سایر صنایع در بحث افزایش سرمایه داشتند و استفاده مناسب را از این فرصت جهت تامین مالی کردند‌. علاوه بر این، با توجه به اطلاعات موجود مجموع نقدینگی جدیدی که از محل افزایش سرمایه شرکت‌ها طی سال‌جاری به بورس وارد شده، رقمی معادل ۷۵۶, ۱۷۴, ۶۵ میلیون ریال است که درصورت مقایسه این مبلغ با پارامترهایی همچون ارزش معاملات، ارزش بازار سرمایه و همچنین تولید ناخالص داخلی می‌توان به نتایج جالبی رسید‌. افزون بر این، هر یک از ارزش‌های لحاظ‌شده در بازه زمانی ابتدای سال‌جاری تاکنون در نظر گرفته شده است‌. در سویی دیگر، نکته حائز اهمیت در مقایسه میان مجموع ارزش افزایش سرمایه‌ها و دیگر پارامترهای عنوان‌شده این است که تنها حدود ۱۴ درصد از ارزش معاملات ۴۱ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومانی، از ابتدای سال تاکنون متعلق به نقدینگی جدید وارد شده در شرکت بوده است. این نتایج زمانی جالب‌تر می‌شود که بدانیم نقدینگی جدید جذب شده به سمت شرکت‌ها دو درصد از ارزش بازار سرمایه و درصد بسیار ناچیزی از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد‌. به عبارت بهتر توانایی شرکت‌ها در جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید در مقایسه با پارامترهای عنوان‌شده در چنان سطح پایینی قرار دارد که شاید بررسی دلایل آن خالی از لطف نباشد‌.
جذابیت محل آورده نقدی
در همین راستا مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری پارند درباره اهمیت افزایش سرمایه از محل آورده نقدی به بورس‌نیوز عنوان کرد: افزایش سرمایه از محل آورده نقدی به دلیل فراهم آوردن فرصت تامین مالی بیشترین جذابیت را برای شرکت‌ها دارد، حال آنکه با توجه به بررسی‌های صورت‌گرفته به نظر می‌رسد بجز صنعت بیمه، معدنی و فلزی مابقی شرکت‌ها و صنایع تمایل چندانی به افزایش سرمایه از این محل نداشتند‌. علی دهدشتی با اشاره به دلایل عدم رشد روزافزون فرآیند افزایش سرمایه از این محل، ابراز داشت: عدم تمایل شرکت‌ها برای افزایش سرمایه از محل آورده نقدی می‌تواند به چندین عامل وابسته باشد، یکی از این دلایل عدم وجود افزایش ظرفیت فضای توسعه در شرکت‌ها یا برخی از صنایع است‌. وی خاطرنشان کرد: با وجود همه مزیت‌هایی که افزایش سرمایه به روش مذکور برای شرکت به ارمغان آورد، گاهی مدیران آنها به دلیل نبود فضای توسعه و عدم وجود ظرفیت‌های رشد، تمایل چندانی به جذب سرمایه‌گذاری جدید نخواهد داشت‌ زیرا در صورتی که به دنبال ورود نقدینگی جدید به مجموعه، سودآوری آن رشدی نداشته باشد، نه تنها موضوع افزایش سرمایه اثر مثبت نخواهد داشت، بلکه موجب رقیق شدن قیمت آن سهم نیز می‌شود‌. دهدشتی با اشاره به دیگر دلایل عدم تمایل شرکت‌ها به جذب سرمایه‌های جدید برای افزایش سرمایه تصریح کرد: یکی دیگر از دلایل این عدم تمایل، نگاه غلط برخی مدیران به افت قیمت سهم بعد از اعمال افزایش سرمایه و کاهش آن به زیر قیمت اسمی است‌. همچنین ترس از این موضوع در بسیاری از موارد به غلط موجب رغبت کم مدیران برای افزایش سرمایه می‌شود‌.
اهمیت ترکیب سهامداران
این کارشناس بازار سرمایه اذعان داشت: ترکیب سهامداران و اهمیت نظر سهامدار عمده در تشخیص لزوم افزایش سرمایه خود یکی دیگر از دلایلی است که در پاره‌ای از موارد می‌تواند موجب عدم تمایل مدیران شرکت‌ها برای افزایش سرمایه از محل آورده نقدی شود چراکه سهامدار عمده به عنوان اولین فردی است که ‌باید با تزریق منابع مالی سرمایه‌گذاری جدیدی را در شرکت زیرمجموعه سرمایه‌پذیر خود انجام دهد‌. وی با بررسی اثرات افزایش سرمایه از محل آورده نقدی بر بازار، اقتصاد و ساختار شرکت‌ها عنوان کرد: ورود نقدینگی جدید به شرکت‌های بورسی و به عبارت بهتر ورود آن به بازار سرمایه، موجب بالا رفتن نقدشوندگی و افزایش سرعت خرید و فروش سهام می‌شود‌. افزون بر آن در پی ورود نقدینگی‌های جدید، بازار سرمایه نیز بزرگ‌تر شده و امکان دستکاری قیمت‌ها در آن به حداقل می‌رسد‌. از همه مهم‌تر اینکه در شرایط فعلی هجوم نقدینگی به سمت بازار سرمایه، این امر تنها موجب افزایش قیمت سهام شرکت‌ها و بزرگ شدن آنها می‌شود که می‌تواند از تجمع نقدینگی در یک سهم و حبابی شدن آن جلوگیری کند‌. دهدشتی با نگاهی به اثرات جذب سرمایه‌گذاری جدید بر شرکت‌ها گفت: از منظر شرکتی افزایش سرمایه از محل آورده نقدی در کنار تقویت بنیه مالی و اصلاح ساختار مالی شرکت‌ها، زمینه لازم برای توسعه فعالیت‌ها و در پی آن رشد سودآوری را نیز برای یک مجموعه فراهم می‌آورد‌. از سوی دیگر به‌طور کلی جذب سرمایه‌ها به شیوه مذکور از نگاه کلان نیز موجب جذب نقدینگی سرگردان در جامعه و رشد و حمایت از تولید خواهد شد‌. وی افزود: البته توجه به این نکته حائز اهمیت است که همه مزایای مطرح شده برای افزایش سرمایه از محل آورده نقدی زمانی می‌تواند اثرات مثبت خود را نمایان سازد که سرمایه جذب شده در شرکت بلافاصله به فرآیند تولید تزریق شود تا بتواند ارزش افزوده مناسبی را نیز در پی داشته باشد‌. مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری پارند با تاکید بر لزوم رشد سرمایه‌گذاری‌های جدید در بازار سرمایه گفت: شرایط فعلی بورس به دلیل وجود نقدینگی فراوان از سوی سرمایه‌گذاران، بهترین فرصتی است که شرکت‌ها می‌توانند اقدام به جذب سرمایه‌گذاری و افزایش سرمایه خود کنند و به این ترتیب بخشی از نقدینگی موجود را به سمت توسعه فعالیت‌ها و خطوط تولیدی خود جذب کنند‌.