ویروس‌های نو رسیده کرونا در جهان

گروه جامعه- طی دو سالی که از گسترش کووید‌۱۹ در جهان می‌گذرد، این ویروس بارها جهش‌های خطرناکی پیدا کرده و عمده جهش‌های این ویروس بر اثربخشی واکسن‌ها تاثیر داشته است. بنابر گزارش‌های سازمان بهداشت جهانی هنوز واریانت لامبدا نرسیده، سویه مو در حال گسترش است.
این سویه جدید برای نخستین بار در کلمبیا شناسایی شده است. همچنین بهداشت جهانی می‎گوید که سویه «مو» کرونا از نظر علمی به «B.۱.۶۲۱» و به عنوان «سویه بعدی» معروف است.
بنا بر اعلام سازمان بهداشت جهانی، این سویه دارای ویژگی‌هایی است که نشان‌دهنده خواص بالقوه‌ای برای مقاومت در برابر واکسن است. نگرانی‌های گسترده‌ای در سطح جهان درباره بروز جهش‌های بیشتری از ویروس کرونا در سطح جهان وجود دارد و سویه «دلتا» اکنون به شدت در حال گسترش به خصوص در میان افراد واکسینه نشده است.
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده که در حال حاضر سویه دلتا در ۱۷۰ کشور و سویه آلفا نیز در ۱۹۳ کشور شناسایی شده‌اند و خبر حاکی از شناسایی یک ابتلا به سویه «مو» در ژاپن تایید شده است.
جزئیاتی از سویه مو
در همین راستا دکتر مختاری آزاد، استاد گروه ویروس‌شناسی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم‌پزشکی تهران درباره ویژگی‌های سویه MU کرونا که به‌تازگی مطرح شده است، گفت: این نوع ویروس سویه‌ای است که در ژانویه در کلمبیا شناسایی کردند و بعد در اواخر مرداد ماه به عنوان یک سویه جدید پذیرفته شد.
وی افزود: ظاهرا سویه MU در مقایسه با سویه لامبدا که همه نگران آن هستیم، قدرت بیشتری دارد و شاید بسیار زود بتواند در طبقه واریانت‌هایی از کرونا قرار بگیرد که موجب نگرانی می‌شوند. زیرا موتاسیون‌هایی در آن ایجاد نشده که البته هنوز ثابت نشده، اما مقالاتی وجود دارد که نشان می‌دهد سویه MU، چه به صورت طبیعی افراد به کرونا مبتلا شده باشند و چه واکسن زده باشند، شاید بتواند از سیستم ایمنی فرار کند و به نظر می‌آید که از لامبدا مهم‌تر است.
مختاری آزاد که در یک برنامه تلویزیونی صحبت می‌کرد، گفت: برخی کشورهای اروپایی یک تا دو مورد از این سویه را گزارش کرده‌اند و نمی‌توان هیچ ویروس تنفسی را محدود کرد. به نظر می‌رسد که سویه MU قوی‌تر از لامبدا باشد و ممکن است بعدها این واریانت در کشورها بچرخد، اما هنوز سازمان جهانی بهداشت قبول نکرده که این سویه می‌تواند جزو سویه‌های نگران‌کننده باشد.
شناسایی «مو»؛ گونه جدید ویروس کرونا
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده در حال رصد نوع جدیدی از کرونا ویروس به نام Mu است که برای اولین بار در ماه ژانویه در کلمبیا کشف شده و در اروپا و کشورهای آمریکای جنوبی در حال شیوع است.
نام‌های جدیدی برای انواع جهش یافته ویروس کرونا به جای نام کشورها در نظر گرفته شده است و انواع ویروس کرونا با حروف الفبای یونانی نامگذاری می‌شوند؛ در حال حاضر انواع مختلف ویروس کرونا با کشور مبدا مورد استفاده قرار می‌گیرد تا نام علمی آنها. به عنوان مثال B.۱.۱.۷، «نوع انگلیسی» و B.۱.۳۵۱ «نوع آفریقای جنوبی» تعیین شده است.
هدف از این کار جلوگیری از ارتباط انواع ویروس کرونا با کشورهایی است که برای اولین‌بار در آنها ظاهر شده است، نام‌های جدید تعیین شده توسط سازمان بهداشت جهانی عبارتند از B.۱.۱.۷ معروف به نوع انگلیسی «آلفا»، B.۱.۳۵۱ معروف به نوع آفریقای جنوبی «بتا»، P.۱ معروف به نوع برزیلی «گاما» و B.۱.۶۱۷ معروف به نوع هندی نیز دلتا نامیده شده‌اند.
علل جهش‌های کرونا
انواع مختلف ویروس‌ها هنگامی به وجود می‌آیند که ژن‌های ویروس تغییر یابند یا جهش پیدا کنند. ذات ویروس‌های RNA مانند ویروس کرونا است که به تدریج تکامل می‌یابند و تغییر می‌کنند. همه ویروس‌ها- ازجمله SARS-CoV-۲، ویروسی که باعث COVID-19 می‌شود، با گذشت زمان تکامل می‌یابند.وقتی ویروس از خود نسخه‌برداری یا کپی می‌کند، گاهی اوقات کمی تغییر می‌کند که این برای ویروس طبیعی است. این تغییرات «جهش» نامیده می‌شود. از ویروسی با یک یا چند جهش جدید به عنوان «نوع» ویروس اصلی یاد می‌شود. جهش در ویروس نه جدید است و نه غیرمنتظره و همه ویروس‌های RNA با گذشت زمان جهش می‌کنند، برخی بیشتر از دیگران. به عنوان مثال، ویروس‌های آنفلوانزا اغلب تغییر می‌کنند، به همین دلیل پزشکان توصیه می‌کنند هر ساله واکسن جدید آنفلوآنزا بزنید.
چه عواملی باعث تغییر ویروس به نوع جدید می‌شود؟
وقتی ویروس به طور گسترده در جمعیتی در گردش است و باعث عفونت‌های زیادی می‌شود، احتمال جهش ویروس افزایش می‌یابد. هرچه ویروس فرصت بیشتری داشته باشد، همانندتر می‌شود و فرصت بیشتری می‌یابد تا تغییر کند. اکثر جهش‌های ویروسی تأثیر کمی بر توانایی ویروس در ایجاد عفونت و بیماری دارند.
اما بسته به جایی است که تغییرات در موارد ژنتیکی ویروس واقع شده است و ممکن است بر خصوصیات ویروس تاثیر بگذارد، مانند انتقال (به عنوان مثال ممکن است به راحتی کم و بیش گسترش یابد) یا شدت آن (به عنوان مثال ممکن است باعث بیماری شدید یا خفیف شود.)
آیا جهش ویروس کرونای جدید وجود دارد؟
در حال حاضر ویروس‌های مختلف کرونا ویروس SARS-CoV-۲ را مشاهده می‌کنیم که با نسخه اول از چین آمده و منتشر شد متفاوت است. یک نسخه جهش یافته ویروس کرونا در جنوب شرقی انگلیس در سپتامبر سال ۲۰۲۰ شناسایی شد. این نوع که امروزه با عنوان B.۱.۱.۷ شناخته می‌شود، به سرعت به شایع‌ترین نسخه ویروس کرونا در انگلستان تبدیل شد که حدود ۶۰ درصد از ابتلاء را تشکیل می‌دهد. این نوع ویروس در اکثر کشورها شکل غالب ویروس کرونا است.
شناسایی سویه «مو» در کلمبیا
در واقع سازمان جهانی بهداشت سویه‌های خاص یا سویه‌هایی را که باید پایش و پیگیری شوند، با حروف الفبای یونانی نامگذاری می‌کند تا همگان بتوانند نام آن را به راحتی تلفظ کنند و همچنین از کاربرد نام کشورها و هرگونه اتهام زدن به کشور خاصی جلوگیری شود.
این سازمان اعلام کرد پایش نوع جدیدی از ویروس کرونا به نام «مو»»(Mu) را آغاز کرده که برای اولین بار در ماه ژانویه در کلمبیا شناسایی شده است، این سازمان در هفته‌نامه همه‌گیرشناسی خود با موضوع همه‌گیری کووید ۱۹ نوشته است که سویه جدید ویروس کرونا با نام علمی «۱.۶۰۱ B» به عنوان «سویه بعدی» ویروس کرونا طبقه‌بندی شده است.سازمان جهانی بهداشت تصریح کرده که این سویه دارای جهش‌هایی است و می‌تواند خطر مقاومت در برابر واکسن یا اصطلاحا «فرار ایمنی» داشته باشد و تاکید می‌کند برای درک بهتر ویژگی‌های آن به مطالعات بیشتری نیاز است.
سازمان جهانی بهداشت تاکید کرده که این سویه دارای جهش‌هایی است و می‌تواند خطر مقاومت در برابر واکسن یا اصطلاحا «فرار ایمنی» داشته باشد و تاکید می‌کند که برای درک بهتر ویژگی‌های آن به مطالعات بیشتری نیاز است.
جهش‌های جدید و تاثیر آن
روی خواص ویروس
همه ویروس‌ها از جمله «سارس ک وو۲» که باعث ابتلا به کووید ۱۹ می‌شود، با گذشت زمان جهش می‌یابند و بیشتر جهش‌ها یا روی خواص ویروس تاثیر اندکی دارند یا اصلا هیچ تاثیری ندارند. با این حال جهش‌های خاصی می‌توانند برخی خواص و تاثیرات ویروسی مانند نحوه انتشار، شدت بیماری ناشی از آن، اثربخشی و مقاومت در برابر واکسن‌ها، داروها، ابزارهای تشخیصی یا سایر اقدامات بهداشتی و اجتماعی را تغییر دهند. از اواخر سال ۲۰۲۰، ظهور سویه‌هایی از ویروس که خطر بیشتری برای سلامت همگانی در جهان ایجاد می‌کنند باعث شد تا سازمان جهانی بهداشت سویه‌ها و موارد نگران‌کننده را برای اولویت‌بندی فعالیت‌های پایشی و پژوهشی در سطح جهانی مشخص کند.
چهار سویه نگران‌کننده
سویه مو اولین بار در ماه ژانویه در کلمبیا شناسایی شد و از آن زمان تاکنون وجود این سویه در سایر کشورهای آمریکای جنوبی و اروپا نیز گزارش شده است. در حال حاضر سازمان جهانی بهداشت بر این باور است که چهار سویه نگران‌کننده از ویروس کرونا ازجمله انواع آلفا در ۱۹۳ کشور و دلتا در ۱۷۰ کشور جهان وجود دارد و پنج سویه جهش‌یافته دیگر از جمله «مو» باید تحت نظارت قرار بگیرند.
سازمان جهانی بهداشت تاکید دارد اگرچه شیوع جهانی نوع مو بر پایه موارد گزارش شده کاهش یافته و در حال حاضر کمتر از ۱/۰ درصد است، اما شیوع آن در کلمبیا و اکوادور به طور پیوسته افزایش یافته و به ترتیب به ۳۹ و ۱۳ درصد رسیده است.
سویه «مو» نشان‌دهنده ویژگی بالقوه فرار ایمنی
نوعی ویروس کرونا به‌نام «مو» دارای سویه با جهش‌های مختلف است که نشان‌دهنده ویژگی بالقوه فرار ایمنی است، در واقع می‌توان گفت این سویه جدید کرونا به نوعی واکسن‌گریز است. نگرانی‌های گسترده‌ای در مورد ظهور جهش‌های جدید ویروس وجود دارد، زیرا نرخ عفونت در سطح جهانی در حال افزایش است و نوع بسیار قابل انتقال دلتا به ویژه در میان افراد واکسینه نشده و در مناطقی که اقدامات ضدویروس کاهش یافته رو به رشد است.