پافشاری بازیگران بر معاملات هیجانی

گروه بورس- بازار سرمایه روز گذشته شاهد ریزش چشمگیر نماگر بازار و سرخپوشی یکپارچه نمادها بود. به نحوی که از همان ابتدای معاملات، شاخص کل در سراشیبی قرار گرفت و با ریزش ۵۵ هزار و ۷۸۲ واحدی به پله یک میلیون و ۴۲۸ هزار و ۳۷۶ واحد سقوط کرد. در همین حال شاخص کل با معیار هم وزن هم بیش از ۱۰ هزار واحد عقب نشست و فرابورس نیز با افت مواجه شد. ارزش معاملات نیز در روز گذشته به شدت کاهش یافت و در مجموع بورس و فرابورس به ۱۱ هزار و ۲۰۹ میلیارد تومان رسید. برخی تحلیلگران بازار، روند نزولی دو روز گذشته را فاقد دلایل منطقی ذکر کرده و آن را تکرار هیجانات در بازار و بلای لیدرمحوری در معاملات بورس ایران می‌دانند. برخی دیگر نیز بر این باورند که حقوقی‌های بازار نقش پررنگی در ریزش‌های دو روز گذشته داشته و عرضه‌های آبشاری آنها روند نزولی را رقم زده است. در همین حال نقدکردن سهام برای شرکت در عرضه اولیه نماد اپال نیز دلیل دیگری برای این ریزش ذکر شده است. عرضه اولیه‌ای که قرار بود صورت گیرد اما لغو شد.
روز گذشته شاخص کل بورس ۷۶/۳ درصد عقب‌نشینی کرد. در همین حال شاخص کل با معیار هم وزن هم ۱۰ هزار و ۷۵۲ واحد، معادل ۳۸/۲ درصد کاهش یافت. شاخص‌های آزاد شناور، بازار اول و بازار دوم هم به ترتیب معادل ۱۲/۳، ۰۳/۴ و ۴۰/۳ درصد ریزش را تجربه کردند. روز گذشته نمادهای فارس، فملی، فولاد، شستا، کگل، شپنا و تاپیکو بیشترین تاثیر منفی را در شاخص کل داشتند. در همین حال خودرو، فولاد، فملی، امین، وتجارت، شستا و ونیکی پرتراکنش‌ترین نمادهای بورسی بودند. بورس در این روز معاملاتی به ارزش هفت هزار و ۲۲۷ میلیارد تومان را به ثبت رساند. در آن سوی بازار، فرابورس هم با کاهش ۵۴۷ واحدی شاخص روبه‌رو شد. در این بازار نمادهای آریا، مارون، زاگرس، هرمز، ذوب، صبا و وسپهر بیشترین تاثیر منفی را در شاخص داشتند. در همین حال، وسپهر، چخزر، بپیوند، مادیرا، رافزا، آریا و پیزد پرتراکنش‌ترین نمادهای فرابورسی بودند. این بازار در پایان دادوستدهای روز گذشته معاملاتی به ارزش سه هزار و ۹۸۲ میلیارد تومان را ثبت کرد.
لجاجتی که کار دست بازار می‌دهد
بهمن فلاح کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با بورس‌نیوز در خصوص وضعیت بازار بیان کرد: روند معاملات و جریان نقدینگی در بازار سرمایه نشان از یک‌روند صعودی در بازار سرمایه ما دارد؛ در کلیت بازار هم ریسک‌های سیستماتیک کاهش داشته؛ نسبت‌های P بر E اصلاح‌شده؛ گزارش‌های تولید و فروش شرکت‌ها، گزارش‌های قابل قبولی است؛ و ضمنا ارزش معاملات هم در این چند روزبه حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان رسیده بود و… و با در نظر گرفتن تمام این عوامل، بازار سرمایه مستعد رشد است. او افزود: ولی عده‌ای از متولیان بازار سرمایه و مدیران حقوقی بازار به خاطر هجمه‌هایی که از قبل صورت گرفته بود و این اشخاص مقصر ریزش سنگین بازار سرمایه شناخته‌شده بودند، به‌نوعی به رشد دوباره بازار دهن‌کجی کرده و در برابر روند صعودی بازار مقاومت می‌کنند. فلاح ادامه داد: این لجاجت‌ها را در چند روز گذشته در بعضی گروه‌ها شاهد بودیم و مثلا عرضه سنگین حقوقی‌ها در گروه فولادی، خودرو و بانکی به‌نوعی سیگنالی به بازار بود تا اعلام کنند اجازه رشد به این نمادها نخواهند داد. در برابر این رفتار حقوقی‌ها باید گفت «نه به آن شوری شور، نه به این بی‌نمکی».
بازار سرمایه باید روند طبیعی خود را طی کند و این مداخله‌های مهندسی‌شده در بازار سرمایه پسندیده نیست. بازار سرمایه، بازاری مستقل بوده و باید خود مسیرش را پیدا کند و با متغیرهای اقتصادی فعلی کشور ما، روند بازارهای موازی و جریان پرفشار نقدینگی در بازار سرمایه، کلیت بازار به لحاظ تحلیلی باید صعودی باشد. ولی برخی کدهای حقوقی با عرضه‌های آبشاری، عطش بازار سرمایه را سرکوب کرده و این روند در نهایت به ضرر تمام فعالان بازار سرمایه ازجمله همان حقوقی‌ها خواهد بود. فراموش نکنید که بازارهای موازی هم مستعد جذب نقدینگی هستند و اگر بار دیگر نقدینگی از این بازار خارج شود، نتیجه‌ای جز تلاطم بازارهای موازی و مشکلات متعدد اقتصادی به دنبال نخواهد داشت. این کارشناس بازار سرمایه در رابطه با استراتژی بعضی سهامداران در روزهای اخیر مبنی بر نوسان‌گیری کوتاه‌مدت (حتی با سود اندک) گفت: نمی‌توان برای سرمایه‌گذاران استراتژی خاصی تعیین کرد و همواره بازار سرمایه هم معامله‌گران کوتاه‌مدت و نوسان‌گیر داشته و هم سهامداران بلندمدت. همین تفاوت استراتژی‌ها به جذابیت بازار سرمایه افزوده و نمی‌توان سهامداران را از نوسان‌گیری نهی کرد؛ ولی تجربه این سال‌ها نشان داده همواره سهامداری در بازار سرمایه، بازدهی بیشتری نسبت به نوسان‌گیری برای سرمایه‌گذاران به همراه داشته و نوسان‌گیری در بورس، اگرچه در کوتاه‌مدت ممکن است بازدهی مناسبی برای سرمایه‌گذاران به ارمغان داشته باشد؛ اما در بلندمدت برندگان واقعی، سهامداران بلندمدت بوده‌اند.
نقطه سیاهی در کارنامه بورس
سیدحمید علماء دیگر کارشناس بازار سرمایه هم در خصوص وضعیت بازار سرمایه بیان کرد: به نظر می‌رسد متولیان بازار سرمایه، نگرانی‌هایی بابت رشد هیجانی بازار داشتند و شاید اگر رشد بازار سرمایه بی‌وقفه ادامه داشت، شاخص کل در چند روز آینده محدوده یک میلیون و ۸۰۰ هزار واحدی را هم فتح می‌کرد و ممکن بود مجددا مشکلاتی ایجاد شود. وی ادامه داد: متولیان بازار سرمایه تمایل به رشد افسارگسیخته بازار نداشتند و شاید عرضه‌ها به‌منظور مدیریت رشد بازار سرمایه بود. اما آنچه موجب نگرانی می‌شود، این است که بازار سرمایه روز گذشته برای ریزش دلیل نداشت و رفتار توده‌وار سهامداران در فروش، نشان می‌دهد بازار سرمایه ما همچنان پتانسیل فشار فروش ناگهانی را دارد و با این رفتار سهامداران، اصلا بعید نیست که بازار سرمایه ما دوباره ریزشی شود! این کارشناس بازارسرمایه افزود: رفتار سهامداران در یکی دو روز اخیر نشان داد هنوز هم اگر سهم‌های خاصی روند منفی به خود بگیرند، کل بازار تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و این رفتار توده‌وار و غیرحرفه‌ای سهامداران و لیدر محور بودن بازار، اصلا اتفاق خوشایندی نیست. با این شرایط، افزایش عرضه‌های برخی حقوقی‌ها عجیب نیست؛ چراکه پیش‌بینی رفتار هیجانی سهامداران را می‌کنند و نگران رشد افسارگسیخته بازار و بعدازآن سقوط دوباره بورس هستند. وی تصریح کرد: البته معتقدم بازار سرمایه ما به لحاظ تحلیلی، کماکان پتانسیل رشد دارد. افزایش قیمت برخی محصولات فولادی و پتروشیمی، سودآوری شرکت‌ها را افزایش خواهد داد و این قضیه اثر مثبتی هم بر ارزندگی بعضی سهم‌ها خواهد داشت. علماء در ادامه گفت: بعضی نمادهای بزرگ بازار، با سقف تاریخی خود فاصله بیش از ۵۰ درصدی دارند؛ اما به ‌هر حال ریزش سنگین این سهم‌ها نقطه سیاهی در کارنامه بازار سرمایه ما بود و باید تا پایان سال جاری، سقف‌های قبلی برخی نمادهای بزرگ مجددا لمس شود. بازار سرمایه ما، بازاری یک‌طرفه است و بازار یک‌طرفه، فرازوفرودهای غیرطبیعی هم خواهد داشت. باید ابزارهایی برای دوطرفه شدن بازار سرمایه ارائه کرد تا مثلا با ابزار آتی برخی سهم‌ها، از رشد غیرمنطقی سهم‌ها جلوگیری شود تا رشدهای شارپ و ریزش‌های سنگین به ‌نوعی مدیریت شود. این ابزارها در بسیاری از بازارهای جهانی رواج دارد ولی در بازار سرمایه ما، ابزاری برای مدیریت هیجان بازار وجود ندارد. این کارشناس بازار سرمایه در معرفی گزینه‌های مناسب برای سرمایه‌گذاری اظهار کرد: با شرایط کنونی و با فرض تثبیت نرخ ارز در محدوده فعلی، سهم شرکت‌های پتروشیمی، فولادی و شرکت‌های صادرات‌محور، پتانسیل بیشتری برای رشد دارند.