پاک کردن صورت مساله

«جهان صنعت»- سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی وزارت ارتباطات‌ با ارسال ابلاغیه‌ای به تمام اپراتورها توقف عملی سرویس‌های ارزش افزوده را آغاز کرد. توقف عملیات سرویس‌های ارزش افزوده یا همان وس خواسته‌ای است که از دو سال قبل محمد‌جواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در توئیتر اعلام می‌کرد. او بارها از اختاپوس فسادی نام برده بود که از طریق سرویس‌های ارزش افزوده به سرقت پول از مردم می‌پرداخت. او راهکار را در توقف کامل این سرویس‌ها دانست در شرایطی که کارشناسان معتقدند سرویس‌های ارزش افزوده صنعتی بسیار درآمدزا بوده و برای چند نفر متخلف نباید این سرویس‌ها به طور کامل متوقف شوند بلکه متخلفان باید مجازات شوند و برخورد جدی با آنها صورت گیرد تا دیگران نیز بدانند در صورت تخلف مجازات شده‌اند. به راستی چرا باید وزیر ارتباطات به دلیل چند تخلف سرویس‌های ارزش افزوده را متوقف کند؟ در بازار موبایل هم تخلفاتی رخ داده است بنابراین باید جلوی واردات موبایل گرفته شود؟ این امر مختص بازار موبایل نیست و در بیشتر بازارهای کشور شاهد تخلفاتی بوده‌ایم، پس بازار باید تعطیل شود؟
آذری‌جهرمی به دلیل تخلفات رخ داده در سرویس‌های ارزش افزوده و عدم توانایی در جلوگیری از آنها به مجلس فراخوانده شده است و راهکار را در پاک کردن صورت مساله دانسته است. حتی اگر هدف وی به راستی جلوگیری از تخلفات باشد، راهکار آن توقف کامل خدمات ارزش افزوده نیست.
ردپای شرکت‌های ارزش افزوده
گفته‌می‌شود یکی از فعالان اصلی خدمات ارزش افزوده، شرکت مهندسی فن‌آفرین(حصین) است که مدیرعامل آن نیز سجاد بنابی، معاون وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و عضو هیات مدیره شرکت ارتباطات زیرساخت است. شرکت حصین ۱۵ شرکت زیرمجموعه دارد. یکی از آنها شرکت سیپنو بوده که خدمات ارزش افزوده ارائه می‌کند. از سوی‌ دیگر قسمت خدمات ارزش افزوده در همراه اول نام خود را به اداره کل کسب‌و‌کارهای دیجیتال تغییر داد. قرار است نام وس عوض شود یا خدمات آن متوقف شود؟ اگر اینگونه است دلیل این امر تخلفات رخ داده در سرویس‌های ارزش افزوده است یا ردپای شرکت‌های ارزش افزوده که به معاونان وزیر ارتباطات می‌رسند؟
خدمات وس کدامند؟
خدمات ارزش افزوده(Value Added Services) که به اختصار VAS نامیده می‌شوند، شامل مواردی غیر از خدمات استاندارد اپراتورها مانند تماس صوتی و پیامک معمول است. در خدمات ارزش افزوده تلفن همراه ابزارهایی مانند پیامک، تماس و دیتای مصرفی به‌عنوان ابزار ارائه خدمات استفاده می‌شود. مهم‌ترین موضوعات خدمات ارزش افزوده تلفن همراه، شامل اخبار، مسابقات و رای‌گیری، خدمات تماس از دست‌رفته و صندوق پستی، تبلیغات موبایلی، اطلاع‌رسانی، پرداخت موبایلی، تلویزیون آنلاین و OTT، پخش یا دانلود موسیقی، زنگ انتظار تماس، بازی آنلاین، خدمات ورزشی و اطلاع‌رسانی، خدمات استیکر و این قبیل سرویس‌ها می‌شود.اگر‌چه استفاده از این خدمات ارزش افزوده باید اختیاری و توسط کاربر انتخاب شود، اما به نظر می‌رسد توسط برخی از شرکت‌های ارزش افزوده، کاربران به عضویت این سرویس‌ها درآمده بودند و با توجه به اینکه این خدمات معمولا هزینه‌های بالایی دارند، برای مثال ارسال یک پیامک ارزش افزوده به کاربر می‌تواند حداقل ۳۰۰ تومان هزینه داشته باشد.
شفاف‌سازی اپراتورها
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرده که اپراتورها ملزم شدند طی یک هفته به هر مشترک اعلام کنند در سه سال گذشته چه مبلغی برای خدمات ارزش افزوده هزینه کرده‌اند.
با افزایش اعتراضات درباره هزینه‌های ناخواسته‌ای که به مشترکین تحمیل شده بود، محمدجواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با هشتگ پایان VAS، در توئیتر نوشت: شاید وقتش رسیده باشد که به زودی کل سرویس‌های ارزش افزوده را برای همیشه تعطیل کنیم‌. به همین دلیل اپراتورها از سوی رگولاتوری ملزم شدند که در این باره به مشترکین اطلاع‌رسانی لازم را انجام دهند و همچنین به تمامی شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مبتنی بر محتوا برای انجام ندادن اینگونه تبلیغات اخطار جدی ارسال کنند.
مطابق مصوبه ۱۴۷ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات، برای ارائه خدمات ارزش افزوده پیامکی از سوی اپراتورها تایید مشترک برای فعال‌سازی الزامی است. بنابراین اپراتور باید در مورد تمامی خدمات ارزش افزوده محتوایی پیامکی، قبل از شروع ارائه خدمات‌ از طریق یک پیامک درباره ارائه خدمات از مشترک سوال کند و در صورت تایید مشترک آن را فعال کند.
البته وزیر ارتباطات بارها درباره نحوه غیرفعال کردن سرویس‌های ارزش افزوده هم هشدار داده بود که مشترکین تلفن همراه می‌توانند از طریق شماره‌گیری #۸۰۰* در تمام اپراتورهای تلفن همراه از سرویس‌های ارزش افزوده‌ای که برای آنها فعال است، مطلع شده و در صورت عدم تمایل نسبت به حذف آنها اقدام کنند. همچنین در صورت مواجهه با عضویت ناخواسته در خدمات ارزش افزوده پیامکی مشترکین می‌توانند با مراجعه به پایگاه اینترنتی ۱۹۵ یا تماس با سامانه ثبت و پاسخگویی به شکایات حوزه ICT به شماره ۱۹۵ شکایت خود را ثبت کنند.
وس یعنی کلاهبرداری!
حسین فلاح‌جوشقانی، رییس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی ارائه سرویس خدمات ارزش‌افزوده (وس) به شیوه کنونی را نوعی کلاهبرداری و سوءاستفاده از مشترکین دانست و از نظارت و عزم جدی این سازمان برای مقابله با آن خبر داد.
وی درباره تصمیم قاطع وزیر ارتباطات برای پایان دادن به «وس» گفت: در پروانه‌هایی که برای اپراتورها صادر کردیم یکسری خدمات پایه مثل خدمات صوتی، داده و پیامک تعریف‌ شده است که بر این بستر یکسری خدمات دیگر تحت عنوان خدمات ارزش‌افزوده شکل‌ گرفته است و همان‌طور که از اسم آن مشخص است، یعنی یک ارزش اضافه‌تری به مشترکین ارائه دهیم که این در پروانه اپراتورها به‌عنوان سرویس‌های مجاز ذکر شده است‌ اما امروزه این خدمات باعث نارضایتی و سوءاستفاده از مشترکین شده‌ است.
وی افزود: با این‌حال معتقدیم این مساله باید ریشه‌ای حل شود. یکی از راه‌حل‌ها این است که اختیار فعال کردن سرویس‌ها در دست مشترک باشد نه اپراتور. اقدامی که ما می‌خواهیم انجام ‌دهیم این است که ابتدا تمام سرویس‌ها را غیرفعال و به مشترک برای فعال‌سازی مجدد پیام درخواست ارسال کنیم و اگر مشترک تمایل داشت در سرویس باقی بماند و آن را تایید کرد، دوباره هم از او تایید مجدد گرفته شود تا سرویس موردنظر برای او فعال شود. فکر می‌کنم با این روش می‌توان بازار سرویس خدمات ارزش‌افزوده را کنترل و مدیریت کرد، اما اگر در ادامه دیدیم که بازهم ممکن است بستر سوءاستفاده و کلاهبرداری باقی بماند، تمام سرویس‌های ارزش‌افزوده را تعطیل می‌کنیم.
رییس رگولاتوری با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای مدیریت «وس» گفت: تیم نظارتی ما طی یک تا دو روز آینده برای افزایش نظارت بر حوزه سرویس ارزش‌افزوده در اپراتورها مستقر می‌شوند و همچنین اقدامات دیگری هم طی یک تا دو هفته آینده با توجه به مهلت‌هایی که تعیین‌شده انجام می‌دهیم که بعد از به سرانجام رسیدن آن نتایج را اعلام خواهیم کرد.
آذری‌جهرمی در توئیتر اعلام کرد: خیلی ممنون از همه مردم عزیز و به‌ویژه نمایندگان محترمی از مجلس که از پایان وس حمایت کردند. در گام اول شفاف‌سازی، اپراتورها را ملزم کردیم طی یک هفته به هر مشترک اعلام کنند در سه سال گذشته چه مبلغی از جیب‌شان برای خدمات وس و به حساب چه شرکت‌هایی رفته است، آمار بسیار جالبی خواهد شد.
اخیرا نامه‌ای از طرف سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی خطاب به اپراتورها در فضای مجازی منتشر شده که در آن‌ آمده است: با توجه به اشکالات فنی و ساختاری سیستم‌های مربوطه مبنی بر فراهم بودن امکان عضو‌ کردن مشترکین بدون اطلاع و درخواست و تایید آنها در خدمات ارزش افزوده، توسط بدافزارها و برخی توسعه‌دهنده‌ها و همچنین بر‌اساس دریافت شکایات متعدد از مشترکین و عدم توانایی پلتفرم اپراتور در تشخیص درخواست حقیقی مشترکین از درخواست جعلی توسط اپراتورها، اینگونه عضوگیری‌ها برخلاف روال تعیین‌شده در مصوبه ۲۷۰ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات است و موجب زیان مشترکین می‌شود.
همچنین در این نامه عنوان شده که لازم است برای عضویت در خدمات ارزش افزوده، تایید دومرحله‌ای از مشترکین دریافت و پیامک اطلاع‌رسانی و روال عضویت درباره سرویس‌های ارزش افزوده به مشترکین ارسال شود. البته خدمات اضطراری و اورژانس از این موضوع مستثنی هستند و درباره این موارد، اپراتور می‌تواند به تشخیص خود عمل کند.
واکنش‌های نمایندگان مجلس
اقدامات وزارت ارتباطات مبنی بر «پایان وس» یا خدمات ارزش افزوده اخیرا واکنش‌های متفاوتی به همراه داشته است. به جز حمایت‌ حداکثری کاربران در شبکه‌های اجتماعی، نمایندگان مجلس هم به این اقدام وزیر ارتباطات روی خوش نشان دادند.
برای مثال پروانه مافی، نماینده مردم تهران در مجلس، اخاذی از مردم با سرویس‌های ارزش افزوده را یکی از وظایف وزارت ارتباطات عنوان کرده و گفته بود که وزارت ارتباطات نباید اجازه دهد این سرویس‌ها مردم را سرکیسه کنند.
سیده فاطمه ذوالقدر، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی هم اعلام کرده بود هر کاری که در راستای شفاف‌سازی باشد قابل تقدیر و حمایت است.
او گفته بود: ما به عنوان نمایندگان مردم با ورود پول‌های کثیف به انتخابات موافق نیستیم؛ نه فقط در وزارت ارتباطات بلکه در تمام وزارتخانه‌ها.
رمضانعلی سبحانی‌فر هم ضمن اعلام اینکه مجلس از هر اقدامی که در زمینه جلوگیری از فساد و افزایش شفافیت صورت پذیرد حمایت می‌کند، گفت: فرقی نمی‌کند این شفاف‌سازی در زمینه‌ ارزش افزوده باشد یا در وزارتخانه‌ها و حوزه‌های دیگر. مجلس به عنوان بعد نظارتی از این اقدامات حمایت می‌کند.
بیکاری در پی توقف وس
برخی پایان وس را مساوی با بیکار کردن ده‌ها هزار نفر در این شرایط اقتصادی معرفی کردند. به گفته محمدجواد ابطحی یکی از نمایندگان مجلس، راندن همه به یک چوب و بیکار کردن ده‌ها هزار نفر در این شرایط سخت اقتصادی عاقلانه نیست. او گفت: نه خدا را خوش می‌آید و نه بنده خدا را. به یقین تصمیمات خلق‌الساعه و عجولانه به نفع کشور نیست در حالی که می‌توانند مردم را با سامانه‌های جلوگیری از تخلف همچون شماره‌گیری #۸۰۰* آشنا کنند.